Câhiliyeden Kur'ân'a aile
Family from jahiliyyah to the Qur'an
- Tez No: 1013344
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET SAMİ YILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aksaray Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Asrımızda önemi giderek artan aile kurumu hakkında yapılan bu çalışma, aile müessesesinin Câhiliye'deki kabile asabiyeti ve güç merkezli yapısından Kur'ân-ın getirdiği fıtrat, iffet, adalet ve emanet temelli ahlâkî dönüşümünü incelemektedir. Çalışma, Câhiliye'de aile yapısının tespitini, Kur'ân'ın onda ne gibi düzenlemelerde bulunduğunu ve hangi değerleri esas aldığını değerlendirmektedir. Çalışmanın amacı, Kur'ân'ın aileye ilişkin düzenlemelerini, toplumsal zihniyeti dönüştüren kapsamlı bir değerler sistemi olarak ortaya koymaktır. Araştırma yöntemlerinden metin analizi ve konulu tefsir yöntemi benimsenen bu araştırmada, aile kavramına ilişkin temel terimler, etimolojik ve kavramsal açıdan ele alınmıştır. Konu bağlamında Câhiliye'de evlilik ve boşanma uygulamaları incelenmiş; kız çocuklarının öldürülmesi, kadının eşya gibi görülmesi, nesebi belirsizleştiren nikâh türleri, sınırsız boşanma ve çok eşlilik gibi uygulamaların dönemin aile yapısında önemli bir yer tuttuğu, Câhiliye'de ailenin çoğunlukla kan bağı, mülkiyet ve güç ilişkileri etrafında şekillenen yapı olarak kurgulandığı tespit edilmiştir. Çalışmanın merkezinde Kur'ân'ın söz konusu aile yapısına müdahaleleri ele alınmış, bu müdahalelerin hangi ilke ve yöntemlerle aile kurumunda inşâî bir dönüşüm sağladığı incelenmiştir. Gerçekleştirilen incelemeyle İslâm öncesine ait somut aile uygulamaları analiz edilmiş, bu dönüşüm süreci ilgâ, ibkâ, ıslah ve ihdâs olmak üzere dört aşamalı metodolojik bir çerçevede değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Kur'ân'ın aileyi mülkiyet ve güç ilişkilerine dayalı bir yapı olmaktan çıkararak, karşılıklı sorumluluk, hak dengesi ve ahlâkî değerler üzerine kurulu“ağır bir sözleşme”hâline getirdiği ortaya konulmuştur. Netice itibarıyla Kur'ân'ın aile anlayışının fıtrat, iffet, adalet ve emanet ilkeleri üzerine inşâ edildiği, fertlerin haklarının dengelendiği; böylece Kur'ân'ın, sevgi odaklı toplumsal adalet ve ahlâk anlayışının temellendirildiği bir aile modeli sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the institution of the family in the Qur'ān by analyzing the transformation it brought about in the family structure of the Jāhiliyyah period, which was largely shaped by tribal solidarity (aṣabiyyah) and power relations. It identifies the characteristics of the pre-Islamic family system, evaluates the regulations introduced by the Qur'ān, and investigates the values underlying these regulations. The primary aim is to demonstrate that the Qur'ānic approach to the family constitutes a comprehensive value system that transformed social mentality and practice. Employing textual analysis and the thematic (mawḍūʿī) tafsīr method, the study examines key family-related concepts from etymological and conceptual perspectives. It further analyzes marriage and divorce practices in Jāhiliyyah society, including female infanticide, the treatment of women as property, forms of marriage that obscured lineage, unrestricted divorce, and unlimited polygyny. The findings indicate that the family structure of the period was predominantly based on blood ties, ownership, and power dynamics.The study focuses on the Qur'ān's interventions in this structure and the principles through which it achieved a constructive transformation of the family institution. Pre-Islamic family practices are evaluated within a four-stage methodological framework consisting of abolition (ilghā), preservation (ibqā), reform (iṣlāḥ), and innovation (iḥdāth). The analysis demonstrates that the Qur'ān transformed the family from a structure grounded in property and power relations into a“solemn covenant”founded upon mutual responsibility, balanced rights, and moral values.The study concludes that the Qur'ānic conception of the family is built upon the principles of fiṭrah, chastity, justice, and trustworthiness, providing a family model that forms the basis of affection centered social justice and moral order.
Benzer Tezler
- Kur'ân'da kadın-erkek iş birliğinin temelleri
Women-men cooperation in the context of Qur'an
FEYZA NUR KARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dinİbn Haldun ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İHSAN KAHVECİ
- Taberî ve Kâsımî tefsirlerinde“Ayet”kavramı (Karşılaştırmalı inceleme)
Concept“al-Ayah”in al-Tabari and al-Kasimi (Comparative study)
IMAN ALMOHMAD
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEHMUS DEMİR
- Tecellî dîvânında dinî ve tasavvufî muhtevâ
The religious and sufistic contents in Tecellî's divan
MAHMUT ÖKSÜZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıNecmettin Erbakan Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET ATİK
- Kutsal kitap'ta ve Kur'an-ı kerim'de“Nefs”ve“ruh”sözcüklerinin artsüremli (Diachronic) semantik incelemesi
Diachronic semantic analysis of the roots ''Nefs'' and ''ruh'' in the holy Qur'an and holy testament
YUSUF TOPYAY
- Ebû Leheb'in hayatı ve tarihî şahsiyeti
Life and historical personality of Ebû Lahab
İSMAİL YILANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞABAN ÖZ