Salvia nemorosa L. ve Salvia virgata Jacq. (Lamiaceae) türlerinin hücre kültürü ve deneysel Parkinson modeli oluşturulmuş ratlarda etkilerinin araştırılması ve fitokimyasal açıdan değerlendirilmesi
Investigation of the effects of Salvia nemorosa L. and Salvia virgata Jacq. (Lamiaceae) species on cell culture and experimental Parkinson's disease models in rats, and their phytochemical evaluation
- Tez No: 1013368
- Danışmanlar: PROF. DR. SONGÜL KARAKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Fitokimyasal analiz, NMR, nöroprotektif etki, Parkinson modeli, rosmarinik asit, Salvia, Phytochemical analysis, NMR, neuroprotective effect, Parkinson's model, rosmarinic acid, Salvia
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Farmakognozi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada, Türkiye florasında doğal olarak yetişen S. nemorosa ve S. virgata türlerinin anatomik ve fitokimyasal içeriklerinin kapsamlı belirlenmesi; hücre kültürü ve deneysel Parkinson modeli oluşturulmuş ratlarda nöroprotektif etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Bitki ekstrelerinin kimyasal profilleri LC-MS/MS, GC-MS, amino asit ve NMR analizleri ile karakterize edilmiş; majör bileşiklerin izolasyonu gerçekleştirilmiştir. Türlerin anatomik ve mikromorfolojik yapıları mikroskobik ve SEM analizleri ile incelenmiştir. İn vitro ortamda sitotoksisite ve nöroproteksiyon değerlendirilmiştir. İn vivo aşamada, 6-OHDA ile Parkinson modeli oluşturulan ratlarda apomorfin rotasyon ve silindir davranış testleri uygulanmış; beyin dokularında biyokimyasal (GSH, MDA, SOD) ve immünohistokimyasal/immünofloresans (α-sinüklein, tirozin hidroksilaz) incelemeler yapılmıştır. Antimikrobiyal aktivite MİK yöntemiyle belirlenmiştir. Bulgular: Analizlerde her iki türde rozmarinik asit, α-pinen, sabinen ve β-karyofilen baskın bileşenler olarak öne çıkmış; yürütülen izolasyon çalışmalarında rozmarinik asit (SVB-1, SNB-2), metil rozmarinat (SVB-2, SNB-3), sistanosit D ve β-sitosterol-3-O-glukozit biyoaktif bileşenler olarak tanımlanmıştır. Salgı tüyü yoğunluğu ile fitokimyasal zenginlik arasındaki anatomik korelasyon teyit edilmiştir. Metanol ekstrelerinin Candida tropicalis üzerinde güçlü antifungal etki gösterdiği belirlenmiştir. Ekstrelerin in vivo testlerde α-sinüklein birikimini azaltıp tirozin hidroksilaz ekspresyonunu koruyarak dopaminerjik nöron kaybını önlediği; antioksidan enzim aktivitelerinde (SOD, GSH, MDA) 500 mg/kg, motor asimetriyi düzeltmede ise 250 mg/kg dozun en yüksek fonksiyonel başarıyı sergilediği saptanmıştır. Sonuç: Elde edilen sonuçlar, S. nemorosa ve S. virgata türlerinin zengin polifenolik içerikleri sayesinde güçlü antioksidan ve nöroprotektif potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Bu türlerin, Parkinson hastalığı gibi nörodejeneratif süreçlerin yönetiminde potansiyel doğal terapötik ajanlar olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to comprehensively determine the anatomical and phytochemical profiles of S. nemorosa and S. virgata species naturally growing in the flora of Türkiye, and to investigate their neuroprotective effects in cell culture and rat models of experimental Parkinson's disease. Material and method: Chemical profiles of the plant extracts were characterized using LC-MS/MS, GC-MS, amino acid, and NMR analyses, and major compounds were isolated. Anatomical and micromorphological structures of the species were examined via microscopic and SEM analyses. Cytotoxicity and neuroprotection were evaluated in vitro. In the in vivo phase, apomorphine rotation and cylinder behavioral tests were performed on rats with Parkinson's model induced by 6-OHDA; biochemical (GSH, MDA, SOD) and immunohistochemical/immunofluoroscent (α-synuclein, tyrosine hydroxylase) examinations were conducted in brain tissues. Antimicrobial activity was determined using the MIC method. Results: Rosmarinic acid, α-pinene, sabinen, and β-caryophyllene emerged as the dominant components in both species. Rosmarinic acid (SVB-1, SNB-2), methyl rosmarinate (SVB-2, SNB-3), cistanoside D, and β-sitosterol-3-O-glucoside were identified as the main bioactive components during isolation studies. The anatomical correlation between glandular trichome density and phytochemical richness was confirmed. Methanol extracts exhibited a strong antifungal effect against Candida tropicalis. In vivo tests demonstrated that the extracts prevented dopaminergic neuron loss by reducing α-synuclein accumulation and preserving tyrosine hydroxylase expression; the 500 mg/kg dose showed the highest functional success in antioxidant enzyme activities (SOD, GSH, MDA), whereas the 250 mg/kg dose was most effective in ameliorating motor asymmetry. Conclusion: These results indicate that S. nemorosa and S. virgata species possess strong antioxidant and neuroprotective potentials due to their rich polyphenolic contents. It is suggested that these species could be evaluated as potential natural therapeutic agents in the management of neurodegenerative processes such as Parkinson's disease.
Benzer Tezler
- Salvia Nemorosa L.'nin terpenoit ve flavanoit bileşikleri ile kimyasal araştırmalar
Başlık çevirisi yok
UFUK SÖNMEZ KOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul ÜniversitesiEczacılık Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AYHAN ULUBELEN
- Salvia Nemorosa bitkisinin bazı fizyolojik ve biyokimyasal parametreleri üzerine elisitörlerin etkisi
Effect of elisitors on some physiological and biochemical parameters in Salvia Nemorosa
BİLAL ANDİÇ
- Salvia L. (Lamıaceae) türlerine ait uçucu yağların bazı depolanmış ürün zararlılarına karşı fumigant etkilerinin araştırılması
The investigation of fumigant effects of essential oils of Salvia L. (lamiaceae) species against some pests of stored products
NAZLI YİĞİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatIğdır ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CELALETTİN GÖZÜAÇIK
PROF. DR. LEVENT GÜLTEKİN
- Bazı Salvia türlerinin sekonder metabolitlerinin analizi, genomik karakterizasyonu ve biyolojik aktivitelerinin incelenmesi
Analysis, genomic characteristics and biological activities of secondary metabolites of some Salvia species
SEDA DAMLA HATIPOĞLU
Doktora
Türkçe
2017
Botanikİstanbul Teknik ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN ÖZTÜRK
PROF. DR. GÜLAÇTI TOPÇU
- Doğu Anadolu bölgesinde yetişen bazı Salvia türlerinin biyolojik aktivite ve genetik profillerinin belirlenmesi
Determination of genetic profiles and biological activities of some Salvia species in East Anatolia
ÖZLEM BARIŞ