İş taleplerinin emniyet davranışına etkisinde iş kaynaklarının aracı rolü: Türkiye'de kabin ekipleri üzerine bir araştırma
The mediating role of job resources in the impact of job demands on safety behavior: A study on cabin crew members in Turki̇ye
- Tez No: 1013539
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ARTÜR YETVART MUMCU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, İşletme, Civil Aviation, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yenilik Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Yenilik Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
20. yüzyılın son çeyreğinden itibaren hızlı bir gelişim gösteren sivil havacılık sektörü, yoğun rekabet koşulları ve uluslararası otoritelerin uçuş emniyeti (safety) ile uçuş güvenliğine (security) yönelik artan düzenlemeleri nedeniyle insan performansının kritik önem taşıdığı sektörlerden biri haline gelmiştir. Bu araştırmanın amacı, kabin ekiplerinin algıladıkları iş talepleri ve iş kaynaklarının emniyet davranışları üzerindeki etkilerini İş Talepleri–Kaynakları (İT-K) modeli çerçevesinde incelemektir. Araştırmada emniyet davranışı; rol içi emniyet davranışı, rol dışı emniyet davranışı ve yukarı yönlü emniyet iletişimi boyutlarıyla ele alınmıştır. İş talepleri aşırı iş yükü ve duygusal talepler, iş kaynakları ise mesleki gelişim ve iş özerkliği alt boyutları çerçevesinde incelenmiştir. Çalışma, Türkiye'de faaliyet gösteren havayolu işletmelerinde görev yapan kabin ekipleri ile sınırlandırılmıştır. Araştırma nicel yöntemle gerçekleştirilmiş ve veri toplama aracı olarak anket tekniğinden yararlanılmıştır. Literatürde geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış ölçekler Türkçeye uyarlanmış, çevrimiçi anket yöntemiyle 700 kabin görevlisine uygulanmıştır. Elde edilen 347 geçerli veri SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, iş taleplerinin emniyet davranışları üzerinde az da olsa olumlu etkiler yarattığını; iş kaynaklarının ise emniyet davranışlarını destekleyici ve güçlendirici bir rol üstlendiğini göstermektedir. Bunun yanında iş kaynaklarının, iş taleplerinin emniyet davranışları üzerindeki etkilerini azaltıcı aracı bir role sahip olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak çalışma, İT-K modelinin Türk sivil havacılığı bağlamında emniyet davranışlarını açıklamadaki geçerliliğini desteklemekte ve literatüre katkı sunmaktadır. Ayrıca araştırma bulgularının, havayolu işletmelerinde iş yükünün dengelenmesi, yönetsel desteğin artırılması, mesleki gelişim olanaklarının güçlendirilmesi ve sürdürülebilir emniyet kültürünün geliştirilmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The civil aviation sector, which has shown rapid development since the last quarter of the 20th century, has become one in which human performance is of critical importance due to intense competition and increasing international regulations on flight safety and security. The aim of this research is to examine the effects of perceived job demands and job resources on safety behaviors of cabin crew members within the framework of the Job Demands-Resources (JD-R) model. In the research, safety behavior was addressed with the dimensions of in-role safety behavior, out-of-role safety behavior, and upward safety communication. Job demands were examined within the sub-dimensions of excessive workload and emotional demands, while job resources were examined within the sub-dimensions of professional development and job autonomy. The study was limited to cabin crew members employed by airlines operating in Türkiye. The research was conducted using a quantitative method, and the survey technique was used as a data collection tool. Scales with proven validity and reliability in the literature were adapted into Turkish and administered to 700 cabin crew members using an online survey method. The 347 valid data obtained were analyzed using the SPSS program. The research findings indicate that job demands have a slightly positive effect on safety behaviors. The study shows that job resources play a supportive and reinforcing role in safety behaviors. In addition, it was determined that job resources have a mediating role in mitigating the effects of job demands on safety behaviors. In conclusion, the study supports the validity of the JD-R model in explaining safety behaviors in the context of Turkish civil aviation and contributes to the literature. Furthermore, it is considered that the research findings will contribute to workload balancing, increasing managerial support, strengthening professional development opportunities, and developing a sustainable safety culture in airline companies.
Benzer Tezler
- Kabin ekiplerinde savunmacı kötümserlik, emniyet kültürü, havacılık emniyet kontrol odağı ve çalışan dayanıklılığının emniyet davranışı üzerindeki rolü
The role of defensive pessimism, safety culture, aviation safety locus of control, and employee resilience on safety behavior among cabin crew
MELİKE KAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İstanbul ÜniversitesiHavacılık Psikolojisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- Design and feasibility analysis of small aircraft electrification with battery modeling
Batarya modellemesi ile küçük uçak elektrifikasyonunun tasarımı ve fizibilite analizi
ENES ÖZKAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İstanbul Teknik ÜniversitesiElektrik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Satış ve pazarlama süreçlerinde altı sigma uygulaması
Six sigma application in sales and marketing processes
KADİR ARICAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Dokuz Eylül ÜniversitesiToplam Kalite Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
Yükleniyor...
- A qualitative investigation of cabin crew members' motivation experiences in the aviation sector
Havacılık sektöründe kabin memurlarının motivasyon deneyimlerine yönelik nitel bir araştırma
HALİL EMRAH AYDIN
- L'Islamophobie croissante en Europe
Avrupa'da yükselen İslam karşıtlığı
ONUR SEVİM
Yüksek Lisans
Fransızca
2024
Galatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...