Geri Dön

65 yaş ve üzeri bireylerde birinci basamak sağlık hizmeti kullanımını etkileyen faktörler

Factors associated with primary care service utilization in adults aged 65 years and older

PDF İndir

  1. Tez No: 1013598
  2. Yazar: HALİL ŞEHİTLİOĞULLARI
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. TOLGA GÜNVAR
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: birinci basamak sağlık hizmetleri, hasta bakım sürekliliği, kesitsel çalışmalar, sağlık hizmetlerine erişim, yaşlı, aged, continuity of patient care, cross-sectional studies, health services accessibility, primary health care
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada 65 yaş ve üzeri bireylerde birinci basamak bakım deneyimini yansıtan PCAS (Primary Care Assessment Survey) puanları ile sosyodemografik ve klinik değişkenler arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesi amaçlandı. Yöntem: Tek merkezli, gözlemsel kesitsel çalışmaya Ocak–Haziran 2025 döneminde 65 yaş ve üzeri 186 katılımcı dâhil edildi. Veriler sosyodemografik/klinik anket formu ve PCAS ile toplandı; boyut ve alt boyut puanları 0–100 ölçeğine dönüştürüldü. İkili karşılaştırmalarda Mann–Whitney U testi, korelasyonlarda Spearman analizi kullanıldı. Ulaşılabilirlik ve süreklilik puanları için Enter yöntemiyle çok değişkenli doğrusal regresyon modelleri kuruldu. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 70,09±5,29 yıl olup %51,6'sı erkekti. PCAS“Ulaşılabilirlik”puanı kadınlarda daha yüksek bulundu (p=0,045); alkol kullanmayanlarda belirgin düzeyde daha yüksek saptandı (p<0,001) ve düşük gelir grubunda yüksek gelire kıyasla daha yüksekti (p<0,001). Çok değişkenli analizde alkol kullanmama (B=11,484; p<0,001) ve yüksek gelir düzeyi (B=-8,610; p<0,001) ulaşılabilirlik ile bağımsız ilişkiliydi. PCAS“Süreklilik”puanı halen sigara içenlerde (p=0,007), hastalık sayısı 4–7 olanlarda (p=0,011) ve ilaç sayısı 4–7 olanlarda (p=0,022) daha yüksekti; çok değişkenli modelde sigara kullanımı (B=4,091; p=0,006) ve hastalık sayısı (B=4,276; p=0,002) bağımsız ilişkili bulundu. Yaş ile PCAS boyut puanları arasında anlamlı korelasyon izlenmedi; yalnızca fiziksel bakım alt boyutunda zayıf pozitif ilişki saptandı (ρ=0,152; p=0,039). Sonuç: Kesitsel bulgular, birinci basamak bakım deneyiminin bazı boyutlarının sosyoekonomik (özellikle gelir) ve davranışsal/klinik göstergeler (alkol kullanımı, sigara kullanımı, hastalık yükü) ile ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Nedensellik çıkarımı yapılamaz; ancak yaşlılarda hakkaniyetli erişim ve sürekliliği güçlendirmeye yönelik düzenlemelerde bu belirleyicilerin dikkate alınması önemlidir.

Özet (Çeviri)

Objective: This study aimed to evaluate the associations between PCAS (Primary Care Assessment Survey) scores reflecting the primary care experience and sociodemographic and clinical variables among individuals aged 65 years and over. Methods: In this single-center, observational cross-sectional study, 186 participants aged 65 years and over were included between January and June 2025. Data were collected using a sociodemographic/clinical questionnaire and the PCAS; domain and subdomain scores were transformed to a 0–100 scale. The Mann–Whitney U test was used for bivariate comparisons, and Spearman analysis for correlations. Multivariable linear regression models (Enter method) were built for accessibility and continuity scores. Results: The mean age of participants was 70.09±5.29 years, and 51.6% were male. The PCAS“Accessibility”score was higher in women (p=0.045); it was markedly higher in non-alcohol users (p<0.001) and higher in the low-income group compared with the high-income group (p<0.001). In the multivariable analysis, non-use of alcohol (B=11.484; p<0.001) and high income level (B=-8.610; p<0.001) were independently associated with accessibility. The PCAS“Continuity”score was higher in current smokers (p=0.007), in those with 4–7 diseases (p=0.011), and in those with 4–7 medications (p=0.022); in the multivariable model, smoking (B=4.091; p=0.006) and number of diseases (B=4.276; p=0.002) were independently associated. No significant correlation was observed between age and PCAS domain scores; only the physical care subdomain showed a weak positive association (ρ=0.152; p=0.039). Conclusion: Cross-sectional findings suggest that certain dimensions of the primary care experience may be associated with socioeconomic (particularly income) and behavioral/clinical indicators (alcohol use, smoking, disease burden). Causal inference cannot be made; however, considering these determinants is important when designing measures to strengthen equitable access and continuity in older adults.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    822245

    Utilization of primary health care services in qayyarah city nourthen iraq

    Kuzey Irak Qayyarah şehirinde temel sağlık hizmetlerinden kullanılması

    YAS RAKKADH OSMAN LUHAIB

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    HemşirelikÇankırı Karatekin Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ TEMEL KALAFAT

  2. Tez No

    1009498

    Aile sağlığı merkezine başvuran yetişkinlerin D vitamini eksikliği hakkında bilgi, tutum ve D vitamini kullanımının değerlendirilmesi

    Evaluation of knowledge, attitudes, and vitamin D use regarding vitamin D deficiency among adults applying to a family health center

    ARİF ERDOĞAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT

  3. Tez No

    719487

    Pandemide kronik hastalıkla yaşamak

    Başlık çevirisi yok

    İLKNUR UZUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Aile HekimliğiMarmara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET AKMAN

  4. Tez No

    944695

    Ankara ili Yenimahalle ilçesinde aile sağlığı merkezine başvuran 65 yaş ve üzeri kişilerde ilaç kullanımı, polifarmasi ve kırılganlık arasındaki ilişki

    The relationship between medication use, polypharmacy and frailty in individuals aged 65 and over presenting to a family health center in Yenimahalle district of Ankara province

    FURKAN AKYÜZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Halk SağlığıAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DİLEK ÖZTAŞ

  5. Tez No

    994696

    Geriatrik bireylerde yalnızlığı etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi

    Assessment of factors associated with loneliness among older adults

    LUTFULLAH KOÇAK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Aile HekimliğiSivas Cumhuriyet Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YELTEKİN DEMİREL

Geri Dön