Geri Dön

Üniversite öğrencilerinde kronotipe göre teknoloji bağımlılığı, uyku kalitesi ve beslenme durumunun değerlendirilmesi

Evaluation of technology addiction, sleep quality and nutritional status according to chronotype in university students

PDF İndir

  1. Tez No: 1013647
  2. Yazar: FUNDA YERGİN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA MADALI KAFES
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Günümüzde hızla gelişen teknolojinin kullanımındaki artış, kontrolsüz kullanım sonucunda bağımlılığa dönüşmekte ve özellikle gençler bu bağımlılığa daha yatkın bir grup olarak öne çıkmaktadır. Gençlerin teknoloji bağımlılığı açısından yüksek risk grubu oluşturduğu göz önünde bulundurulduğunda; üniversite öğrencilerinde kronotip ile teknoloji bağımlılığı, uyku kalitesi ve beslenme durumu arasındaki ilişkinin bütüncül bir yaklaşımla ele alındığı kapsamlı çalışma sayısı literatürde sınırlıdır. Bu doğrultuda, söz konusu ilişkilerin incelenerek altta yatan risk faktörlerinin ortaya koyulması ve etkili önleyici ile müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanmıştır. Çalışma, Konya'da bir üniversitede öğrenim gören toplam 293 öğrenci ile kesitsel tasarımda yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde katılımcılara; sosyo-demografik özelliklerini belirlemeye yönelik 22 sorudan oluşan anket formu ve son bir aylık besin tüketimlerini değerlendirmek için besin tüketim sıklığı anketi uygulanmıştır. Çalışmada ayrıca, bireylerin teknoloji kullanımına bağlı bağımlılık düzeylerini değerlendirmek için Teknoloji Bağımlılığı Ölçeği (TBÖ); sirkadiyen ritim özelliklerine göre sabahçıl ya da akşamcıl eğilimlerini belirleyerek kronotip sınıflamasını yapmak amacıyla Sabahçıl-Akşamcıl Ölçeği (MEQ) ve son bir ay içindeki öznel uyku kalitesini; uyku süresi, uyku latensi, uyku verimliliği ve gündüz işlevselliği gibi alt boyutlar üzerinden değerlendirmek amacıyla Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) kullanılmıştır. Bunların yanı sıra katılımcıların antropometrik ölçümleri (vücut ağırlığı, boy uzunluğu, BKİ) araştırmacı tarafından kaydedilmiştir. Araştırmaya 118'i erkek, 175'i kadın olmak üzere toplam 293 birey katılmış olup, yaş ortalaması 20,6±2,66 yıl olarak belirlenmiştir. Kronotiplere göre enerji ve makro besin ögesi alımları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p>0,05); ancak protein karşılama yüzdesi en yüksek“Sabahçıl tipte”bulunmuştur. Mikrobesin ögeleri incelendiğinde yalnızca A vitamini alımının kronotiplere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Sabahçıl tipte TBÖ, MEQ ve PUKİ puanları arasında anlamlı ilişki saptanmazken; ara tipte TBÖ ile PUKİ arasında pozitif (r=0,203; p=0,006) ve MEQ ile PUKİ arasında negatif (r=-0,148; p=0,048) ilişki bulunmuştur. Akşamcıl tipte ise TBÖ ile PUKİ arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve daha güçlü bir ilişki (r=0,470; p<0,001) saptanmış olup, teknoloji bağımlılığı arttıkça uyku kalitesinin azaldığı görülmüştür. Teknoloji Bağımlılığı grupları arasında uyku kalitesi düzeyleri açısından anlamlı bir fark saptanmıştır (p=0,035). Bağımlı olarak sınıflandırılan katılımcıların tamamının (%100,0)“Düşük”uyku kalitesine sahip olduğu,“Yüksek”uyku kalitesine sahip olanların ise en yüksek oranda (%8,8)“Bağımlı Değil”grubunda bulunduğu tespit edilmiştir. Kadın, erkek ve tüm katılımcılarda TBÖ toplam puanı ile MEQ toplam puanı arasında negatif yönde, düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. Ayrıca TBÖ toplam puanı ile PUKİ toplam puanı arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Son olarak, MEQ toplam puanı ile PUKİ toplam puanı arasında da negatif yönde, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı, en güçlü ilişki saptanmıştır. Bu çalışma, kronotipin teknoloji bağımlılığı, uyku kalitesi ve beslenme davranışları üzerinde önemli bir belirleyici olabileceğini göstermektedir. Özellikle akşamcıl tipte bireylerde artmış teknoloji kullanımı, düşük uyku kalitesi ve olumsuz beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişki dikkat çekmektedir. Ancak kesitsel tasarım nedensel yorumları sınırlamaktadır. Bu nedenle gelecekteki çalışmaların, uzunlamasına ve müdahale temelli yaklaşımlarla bu ilişkilerin neden-sonuç boyutunu ortaya koyması önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

The increasing use of rapidly advancing technology today is leading to addiction as a result of uncontrolled use, and young people, in particular, stand out as a group that is more prone to this addiction. Given that young people constitute a high-risk group in terms of technology addiction, there are few comprehensive studies in the literature that adopt a holistic approach to examining the relationship between chronotype and technology addiction, sleep quality, and nutritional status among college students. Accordingly, the aim was to examine these relationships, identify underlying risk factors, and contribute to the development of effective preventive and intervention strategies. The study was conducted using a cross-sectional design with a total of 293 students enrolled at a university in Konya. During the data collection process, participants were administered a questionnaire consisting of 22 questions designed to determine their sociodemographic characteristics, as well as a food frequency questionnaire to assess their food consumption over the past month. The study also utilized the Technology Addiction Scale (TBÖ) to assess individuals' levels of technology-related addiction; the Morning-Evening Questionnaire (MEQ) to determine chronotype classification by identifying morning or evening tendencies based on circadian rhythm characteristics; and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PUKI) to evaluate subjective sleep quality over the past month; through subdimensions such as sleep duration, sleep latency, sleep efficiency, and daytime functioning. In addition, the participants' anthropometric measurements (body weight, height, BMI) were recorded by the researcher. A total of 293 individuals participated in the study, including 118 men and 175 women, with a mean age of 20.6 ± 2.66 years. No statistically significant difference was found in energy and macronutrient intake according to chronotypes (p>0.05); however, the highest protein intake percentage was observed in the“morning type”. When micronutrient levels were examined, it was determined that only vitamin A intake showed significant differences across chronotypes. While no significant relationship was found between TBÖ, MEQ, and PUKI scores in the morning type; in the intermediate type, a positive relationship (r=0.203; p=0.006) was found between TBÖ and PUKI, and a negative relationship (r=-0.148; p=0.048) was found between MEQ and PUKI. In the evening-oriented type, a positive, moderate, and stronger correlation (r=0.470; p<0.001) was found between TBÖ and PUKİ, indicating that as technology addiction increases, sleep quality decreases. A significant difference in sleep quality levels was found among the technology addiction groups (p=0.035). It was found that all participants classified as“Addicted”(100.0%) had“Low”sleep quality, while those with“High”sleep quality were most frequently found (8.8%) in the“Not Addicted”group. A negative, low-level, and statistically significant correlation was identified between the total TBÖ score and the total MEQ score among women, men, and all participants. In addition, a positive, moderate, and statistically significant correlation was found between the TBÖ total score and the PUKI total score. Finally, the strongest correlation—a negative, moderate, and statistically significant one—was found between the MEQ total score and the PUKI total score. This study suggests that chronotype may be a significant determinant of technology addiction, sleep quality, and dietary behaviors. In particular, the relationship between increased technology use, poor sleep quality, and unhealthy dietary habits among evening-type individuals is noteworthy. However, the cross-sectional design limits causal interpretations. Therefore, it is recommended that future studies use longitudinal and intervention-based approaches to elucidate the cause-and-effect nature of these relationships.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    639225

    Üniversite öğrencilerinde sosyal jetlag ve kronotipin yeme davranışı, depresyon, akademik başarı ve beslenme durumu üzerine etkisinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the effects of social jetlag and chronotype on eating behavior, depression, academic success and nutritional status in university students

    NAZLICAN ERDOĞAN GÖVEZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Beslenme ve DiyetetikGazi Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NİLÜFER TEK

  2. Tez No

    655715

    Üniversite öğrencilerinde kronotipi özelliklerinin yorgunluk, anksiyete ve depresyon ile ilişkisinin incelenmesi

    Investigating the relationship between chronotype, fatigue, depression, and anxiety in graduate students

    ÖMER FARUK GÜZELGÖZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER

  3. Tez No

    952930

    Tenis eğitimi alan üniversite öğrencilerinde kronotip ve performans ilişkisi

    The relationship between chronotype and performance in university students receiving tennis training

    MELİH CAN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SporSinop Üniversitesi

    Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ERKAL ARSLANOĞLU

  4. Tez No

    932224

    Üniversite öğrencilerinde sirkadiyen ritim, dinlenme metabolizma hızı ve beslenme durumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the relationship between circadian rhythm, resting metabolic rate and nutritional status in university students

    MECDE ÇELEN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2022

    Beslenme ve DiyetetikDogu Akdenız Unıversıtesı-Eastern Medıterranean Unıversıty

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. NEZİRE İNCE

  5. Tez No

    1001197

    Sirkadyen ritimde sabahçıl akşamcıl ve ara tip kişilerin oral hijyen alışkanlıklarının incelenmesi

    Investigation of oral hygiene habits of morning, evening, and intermediate type individuals in a circadian rhythm

    AHMET EKİN ÖZDEMİR

    Diş Hekimliği Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Diş HekimliğiEge Üniversitesi

    Periodontoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖZGÜN ÖZÇAKA YÜKSEL

Geri Dön