Altyapı futbolcularında sporda algılanan ebeveyn tutumu ile sporda tükenmişlik arasındaki ilişkide sporda zihinsel dayanıklılık ve mental yorgunluğun aracılık rolü
Perceived parental attitudes and athlete burnout in youth soccer: The mediating role of mental toughness and mental fatigue
- Tez No: 1013780
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ÇAĞRI ÇETİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, altyapı futbolcularında sporcu tükenmişliği ile sporda algılanan ebeveyn tutumu arasındaki ilişkide zihinsel dayanıklılık ve mental yorgunluğun aracı; yaş ve ebeveyn eğitim düzeyinin ise düzenleyici rollerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bir diğer amacı, spor ortamına özgü ebeveyn tutumlarını değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. İki aşamadan oluşan araştırmanın ilk kısmında,“Sporda Algılanan Ebeveyn Tutumu Ölçeği”nin (SAETÖ) geliştirilmesi hedeflenmiştir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) sürecinde, farklı branşlardan 501 aktif sporcudan (X̄yaş = 16.34 ± 1.42) toplanan veriler analiz edilmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise yine farklı branşlardaki 494 aktif sporcudan (X̄yaş = 15.92 ± 1.34) elde edilen verilerle yürütülmüştür. Analizler sonucunda ölçeğin“Destekleyici Tutum”ile“Baskılayıcı ve Müdahaleci Tutum”şeklinde iki alt boyuttan oluşan, psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise ilişkisel modeller test edilmiştir. Bu aşamanın verileri, 953 altyapı futbolcusundan (X̄yaş = 14.80 ± 1.48) Demografik Bilgi Formu, Sporda Algılanan Ebeveyn Tutumu, Sporcu Tükenmişlik Ölçeği, Sporda Mental Yorgunluk Farkındalık Ölçeği ve Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde Sporda Algılanan Ebeveyn Tutumu ölçeğinin yalnızca Destekleyici Tutum alt boyutu temel alınmıştır. Bulgulara göre; destekleyici ebeveyn tutumu ile sporcu tükenmişliği arasında negatif; sporda mental yorgunluk ile tükenmişlik arasında pozitif; zihinsel dayanıklılık ile tükenmişlik arasında ise negatif yönlü, orta düzeyde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca destekleyici tutumun mental yorgunlukla negatif, zihinsel dayanıklılıkla pozitif ilişkili olduğu görülmüştür. Aracılık analizi sonuçları, zihinsel dayanıklılığın %34.4, mental yorgunluğun ise %25.9 oranında kısmi aracılık rolü üstlendiğini göstermiştir. Düzenleyici etki analizleri, yaş değişkeninin düzenleyici rol oynadığını ve ilişkinin düşük yaş düzeyinde daha güçlü olduğunu ortaya koymuştur; ebeveyn eğitim düzeylerinin ise düzenleyici etkisi saptanmamıştır. Sonuç olarak, destekleyici ebeveyn tutumunun tükenmişliği anlamada önemli bir paya sahip olduğu, mental yorgunluk ve zihinsel dayanıklılığın ise bu süreçte belirleyici mekanizmalar olduğu görülmüştür. Ayrıca geliştirilen ölçeğin alan yazına geçerli ve güvenilir bir araç olarak kazandırıldığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between athlete burnout and perceived parental attitudes in youth soccer players, investigating the mediating roles of sport mental toughness and sport mental fatigue awareness, alongside the moderating roles of age and parental education level. Another purpose was to develop a valid and reliable measurement tool to evaluate parental attitudes specific to the sport setting. The first phase of this two-stage research aimed to develop the“Perceived Parental Attitudes in Sports Scale”. During the Exploratory Factor Analysis phase, data collected from 501 active athletes (Mage = 16.34 ± 1.42) across various sports branches were analyzed. To test the construct validity, Confirmatory Factor Analysis was performed on data obtained from another multi-branch sample of 494 active athletes (Mage = 15.92 ± 1.34). The analyses demonstrated that the scale comprises two sub-dimensions—Supportive Attitude, and Pressuring and Intrusive Attitude—proving to be a psychometrically valid and reliable instrument. In the second phase, the relational models were tested using data collected from 953 youth soccer players (Mage = 14.80 ± 1.48). Data collection tools included a Demographic Information Form, the Perceived Parental Attitudes in Sports Scale, the Athlete Burnout Questionnaire, the Sport Mental Fatigue Awareness Scale, and the Sport Mental Toughness Inventory. Analyses were based solely on the Supportive Attitude sub-dimension of the Perceived Parental Attitudes in Sports Scale. Findings revealed significant, moderate correlations: supportive parental attitude and sport mental toughness were negatively correlated with athlete burnout, whereas sport mental fatigue awareness was positively correlated with it. Additionally, supportive attitude correlated negatively with mental fatigue awareness and positively with mental toughness. Mediation analyses indicated that mental toughness and sport mental fatigue awareness exerted partial mediating effects of 34.4% and 25.9%, respectively. Moderation analyses showed that age moderated the relationship between supportive attitude and burnout, with the effect being stronger at lower age levels; however, parental education levels showed no moderating effects. In conclusion, supportive parental attitude plays a critical role in understanding athlete burnout, with mental fatigue awareness and mental toughness emerging as decisive psychological mechanisms. Furthermore, the developed scale was successfully introduced into the literature as a valid and reliable measurement tool.
Benzer Tezler
- Altyapı futbolcularında spor karakteri ile ahlaki karar alma ilişkisinde empatinin aracılık rolü
The mediating role of emphaty in the relationship between sport character and moral decision-making among youth football players
BURAK ARICIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sporİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE TÜRKSOY IŞIM
- 9-18 yaş arası altyapı futbolcularında anksiyete düzeyleri ile başarı motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the relationship between the anxiety levels and success motivation of the football players of the infrastructure team aged 9-18 years
MUTEBER CEREN KARAMANOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiHaliç ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AYŞEGÜL YETKİN
- Sporun küreselliği perspektifinde yabancı sporcuların hukuki statü sorunları
Issues of legal status of foreign players from a perspective of globalized sports
UĞUR ÖZER
- Amatör Lig futbolcularında zihinsel dayanıklılık ve sportif sürekli kendine güven
Mental endurance and continuous self-confidence in Amateur League football players
İBRAHİM IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporMunzur ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AKİF BOZKIR
- Gençlerbirliği Spor Kulübü futbol okulu ve altyapı futbolcularının Fair Play'e ilişkin görüş ve yaklaşımları
The views and the approaches with regard to Fair Play of Gençlerbirliği Sports Club's football players, and sub-structure players
ERHAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET KOÇAK