Bağımsızlık sonrası Özbekistan – Rusya ekonomik ilişkileri
Post-independence Uzbekistan – Russia economic relations
- Tez No: 1013813
- Danışmanlar: PROF. DR. EREL TELLAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Uluslararası Ticaret, Political Science, International Relations, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Özbekistan ile Rusya arasındaki ekonomik ilişkilerinin bağımsızlık sonrası dönemi çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, ikili ticaretin tarihsel gelişimi, sektörel yapısı, siyasi-ekonomik bağlamı ve dış ticaret politikaları çok boyutlu şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın teorik temelini, Özbekistan'ın Rusya ile olan ilişkilerinde ekonomik bağımlılık unsurlarını açıklamak üzere Bağımlılık Teorisi oluşturmuştur. Tez üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, Özbekistan-Rusya ticari ilişkilerinin genel ekonomik yapısı değerlendirilmiş; dış ticaret hacmi, temel sektörler (enerji, işgücü, bankacılık) ve karşılıklı yatırımlar incelenmiştir. Ayrıca, bağımlılık teorisi çerçevesinde Rusya'nın Özbekistan üzerindeki ekonomik etkisi analiz edilmiştir. İkinci bölümde, Özbekistan'ın bağımsızlık sonrası dönemi ve özellikle Kerimov dönemindeki dış ticaret politikaları mercek altına alınmıştır. Bu bölümde, dışa kapalılık eğilimleri, Avrasya Ekonomik Topluluğu'ndan çekilme süreci ve Rusya ile sürdürülen dengeli ilişki arayışları değerlendirilmiştir. Üçüncü bölümde ise, 2016 sonrası Mirziyoyev dönemiyle başlayan reform süreci bağlamında Özbekistan'ın çok yönlü dış ticaret politikası analiz edilmiş; Çin, AB ve Türkiye gibi alternatif aktörlerle ticari ilişkiler karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Rusya'nın stratejik önemi, EAEU ile kurumsal yakınlaşma, teknik işbirliği platformları ve enerji alanındaki yatırımları detaylandırılmıştır. Ayrıca, tek taraflı enerji bağımlılığı, ruble bazlı ticaret ve ekonomik işbirliğinin politik baskı unsurlarına açık hale gelmesi gibi risk faktörlerine de yer verilmiştir. Sonuç bölümünde, Özbekistan'ın Rusya ile olan ekonomik ilişkilerinde çok yönlü dış politika anlayışı çerçevesinde yeni bir denge kurma çabası içerisinde olduğu vurgulanmıştır. Özellikle enerji güvenliği, işgücü göçü, bölgesel entegrasyon ve ticari çeşitlilik politikaları açısından fırsat ve riskler birlikte değerlendirilmiş, orta ve uzun vadede sürdürülebilir ticari bağımsızlık için politika önerileri sunulmuştur. Bu bağlamda tez, Özbekistan'ın dış ticaretinde Rusya'nın değişen konumunu anlamaya yönelik teorik ve ampirik katkılar sağlamakta; çok kutuplu dış politika bağlamında Avrasya'daki güç dengelerine ışık tutmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to analyze the economic relations between Uzbekistan and Russia within the framework of the post-independence period. The study examines the historical development, sectoral structure, political-economic context, and foreign trade policies of bilateral trade in a multidimensional manner. The theoretical foundation of the research is based on Dependency Theory, which is employed to explain the elements of economic dependence in Uzbekistan's relations with Russia. The thesis consists of three main chapters. The first chapter evaluates the general economic structure of Uzbekistan–Russia trade relations; foreign trade volume, key sectors (energy, labor, banking), and mutual investments are analyzed. Additionally, Russia's economic influence on Uzbekistan is examined within the framework of dependency theory. The second chapter focuses on the post-independence era of Uzbekistan, particularly the foreign trade policies during the Karimov period. This section analyzes trends of economic isolation, the process of withdrawal from the Eurasian Economic Community (EAEC), and attempts to maintain a balanced relationship with Russia. The third chapter explores the multi-vector foreign trade policy that began with the reform process under Mirziyoyev after 2016; it comparatively evaluates Uzbekistan's trade relations with alternative actors such as China, the EU, and Turkey. Russia's strategic significance, institutional rapprochement with the EAEU, technical cooperation platforms, and investments in the energy sector are examined in detail. Risk factors such as unilateral energy dependency, trade in rubles, and the exposure of economic cooperation to political pressure are also addressed. In the conclusion, it is emphasized that Uzbekistan is striving to establish a new balance in its economic relations with Russia within the framework of a multi-vector foreign policy. Opportunities and risks are evaluated in terms of energy security, labor migration, regional integration, and trade diversification, and policy recommendations are offered for achieving sustainable trade independence in the medium and long term. In this context, the thesis provides both theoretical and empirical contributions to understanding Russia's changing role in Uzbekistan's foreign trade and sheds light on the power dynamics in Eurasia within the framework of a multipolar foreign policy.
Benzer Tezler
- Özbekistan'ın büyük güçlerle ilişkileri 1991-2016
Relations of uzbekistan's with the great powers 1991-2016 / озбекистандын улуу державалар менен мамилелери 1991-2016 / взаимоотношения узбекистана с великими державами 1991-2016
KAYAHAN KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Uluslararası İlişkilerKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALTINBEK COLDOŞOV
- Rus dış politikasını şekillediren temel dinamikler çerçevesinde Rusya Federasyonu-Orta Asya Türk Cumhuriyetleri (Türkistan) ilişkileri (1991-1999)
The relationship between Russia and Central Asia Turkic Republies (Turkistan) with respect to basic dynamics shaping Russian foreign policy (1991-1999)
ESME SARAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Uluslararası İlişkilerSüleyman Demirel ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Bölümü
YRD. DOÇ. DR. TİMUÇİN KODAMAN
- Bağımsızlık sonrası Kazakistan'ın dış politikası
Post-independence Kazakhstan?s foreign policy
SEMİHA POĞDA
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Uluslararası İlişkilerSakarya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GİRAY SAYNUR BOZKURT
- Türk Cumhuriyetleri`nin ekonomik dönüşüm süreci ve bu süreçte uygulanan iktisat politikaları
The Process of economic transformation in Turkish republics and the economic policies
MEHMET DİKKAYA
- Enerji dönüşümü bağlamında Türkmenistanın enerji politikası
Energy policy of Turkmenistan in the context of energy transition
GUNCHA NARZULLAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası İlişkilerKarabük ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BUKET TENEKE ODUNCU