Dramatik estetiğin manipülatif işlevinin tarihsel oyunlar özelinde incelenmesi
An examination of the manipulative function of dramatic aesthetics in historical plays
- Tez No: 1013887
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ KESKİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sahne ve Görüntü Sanatları, Performing and Visual Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tiyatro Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, tarihsel oyunlarda dramatik estetiğin manipülatif işlevini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın çıkış noktası, tiyatronun tarihsel gerçekliği olduğu gibi yansıtan saydam bir araç olmadığı, tersine onu seçen, yoğunlaştıran, düzenleyen ve yeniden kuran estetik bir temsil alanı olduğudur. Bu çerçevede manipülasyon kavramı, dar anlamda aldatma ya da yanıltma olarak değil, alımlayıcının dikkatini, duygusunu, algısını ve yorumlama yönünü belirli bir estetik düzen içinde biçimlendiren yönlendirme mekanizmaları bütünü olarak ele alınmıştır. Araştırmanın kuramsal bölümünde sanat-gerçeklik ilişkisi, temsilin seçici doğası, tarihsel belgenin dramatik metne dönüşüm süreci, tarihsel karakterlerin dramatik temsili ve kolektif belleğin tiyatroyla ilişkisi tartışılmış, ayrıca görsel ve işitsel atmosfer, retorik ve dil kullanımı ile dramaturjik kurgu ve olay diziminin tarihsel algıyı yönlendirmedeki rolü değerlendirilmiştir. İnceleme bölümünde Orhan Asena'nın Hürrem Sultan adlı oyunu ile Özen Yula'nın Gayrı Resmi Tarihe Göre Hürrem Sultan'dan Adap Erkân Dersleri veya Gayrı Resmi Hürrem adlı oyunu karşılaştırmalı olarak çözümlenmiş, her iki metnin de aynı tarihsel çekirdeği farklı estetik rejimler içinde yeniden kurduğu gösterilmiştir. Sonuç olarak çalışma, tarihsel oyunun geçmişi yalnızca sahneye taşıyan değil, geçmişin nasıl algılanacağını, nasıl duyumsanacağını ve nasıl anlamlandırılacağını belirleyen bir estetik yönlendirme alanı olduğunu, bu nedenle tarihsel gerçekliğin oyun içindeki manipülasyonunun dışsal bir sapma değil, dramatik estetiğin içkin ve kurucu bir işlevi olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the manipulative function of dramatic aesthetics in historical plays. The starting point of the study is the argument that theatre is not a transparent medium that reflects historical reality as it is, rather, it is an aesthetic field of representation that selects, intensifies, organizes, and reconstructs reality. Within this framework, the concept of manipulation is not treated in its narrow sense as deception or distortion, but as a set of guiding mechanisms that shape the audience's attention, emotion, perception, and interpretation within a specific aesthetic order. In the theoretical part of the study, the relationship between art and reality, the selective nature of representation, the transformation of historical documents into dramatic texts, the dramatic representation of historical characters, and the relation between collective memory and theatre are discussed. In addition, the roles of visual and auditory atmosphere, rhetoric and language, and dramaturgical structure and plot organization in directing the perception of history are evaluated. In the analytical part, Orhan Asena's Hürrem Sultan and Özen Yula's Gayrı Resmi Tarihe Göre Hürrem Sultan'dan Adap Erkân Dersleri veya Gayrı Resmi Hürrem are examined comparatively, and it is demonstrated that both texts reconstruct the same historical core through different aesthetic regimes. As a result, the study argues that the historical play is not merely an artistic form that carries the past onto the stage, but an aesthetic field of direction that determines how the past will be perceived, felt, and interpreted. Therefore, the manipulation of historical reality within the play should be regarded not as an external deviation, but as an immanent and constitutive function of dramatic aesthetics.
Benzer Tezler
- Kültürel açıdan Türk tiyatrosunda seyirci
Audience in Turkish theater in terms of cultural aspect
MEHMET SABRİ ŞENOL
Doktora
Türkçe
2018
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiSahne Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLIHAN ÜNLÜ
- Dying gestures in artistic media: Haptic effects in Jacques-Louis David's portraits of revolutionary martyrs
Sanatsal medyada ölüm işaretleri: Jacques-Louis David'in Fransız Devrimi şehitleri portrelerinde dokunsallık
DENİZ EYÜCE ŞANSAL
Doktora
İngilizce
2019
İletişim BilimleriBahçeşehir ÜniversitesiSosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAVAŞ ARSLAN
- Sinema yönetmenlerinin sahneye koyduğu opera eserlerinin reji bağlamında incelemmesi
An analysis of opera productions staged by film directors in the context of directing
OĞUZ ÇİMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sahne ve Görüntü SanatlarıDokuz Eylül ÜniversitesiOpera Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ELİF AKTUĞ
- L'esthétique théâtrale de Rainer Werner Fassbinder
Rainer Werner Fassbinder'in tiyatro estetiği
BENOIT NICOLAS THOMAS ELLERBACH
Yüksek Lisans
Fransızca
2007
Alman Dili ve EdebiyatıUnıversıte Parıs IvAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMY COLOMBAT
- Play it all!: String ensembles in the Turkish music industry
Hepsini çal!: Türkiye müzik endüstrisinde yaylı grupları
SERKAN ŞENER
Doktora
İngilizce
2022
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA BELMA OĞUL
DOÇ. DR. ROBERT FRANKLIN REIGLE