Tokat'ta Ayin-i Cemlerde seslendirilen deyişlerin müzikal analizi
Musical analysis of the verses sung at Ayin-i Cem ceremonies in Tokat.
- Tez No: 1013906
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET HAKKI TURABİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Tokat ilinde icra edilen Alevi-Bektaşi inanç törenlerinden biri olan Âyin-i Cemlerde seslendirilen deyişlerin müzikal özelliklerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın giriş kısmı, kuramsal çerçeve, araştırmanın amacı, önemi, problem durumu, literatür taraması ve araştırmanın yöntemine yer verilmiştir. İkinci bölümde temel kavramlar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde cem ibadeti hakkında genel bilgiler verilmiş, ibadetin temel unsurlarından biri olan“On İki Hizmet”ayrıntılı biçimde açıklanmıştır. Dördüncü bölümde Âyin-i Cemlerde icra edilen müzikal formlar incelenmiş ve bu formların yapısal ile işlevsel özellikleri üzerinde durulmuştur. Beşinci bölümde araştırma kapsamında elde edilen bulgular sunulmuş ve bu bulgular doğrultusunda çeşitli değerlendirme ve yorumlar yapılmıştır. Altıncı ve son bölümde ise çalışmanın sonuçları ortaya konularak önerilere yer verilmiştir. Araştırma, Tokat merkez ve merkez köylerinde aktif olarak cem erkânının yürütüldüğü cemevleri ile sınırlandırılmış olup kavramsal çerçevede yalnızca 25 deyiş formu incelenmiştir. Nitel bir yaklaşımla yürütülen çalışmada, literatür taraması sonucunda veriler toplanmış ve betimsel araştırma deseninden yararlanılmıştır. Araştırma sürecinde gerçekleştirilen ritüeller ve müzikal icralar; gözlem, görüşme ve doküman incelemesi teknikleri aracılığıyla incelenmiş, elde edilen veriler nitel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Makam analizinde Arel nazariyatı model olarak alınmıştır. Bu doğrultuda, incelenen eserler Tokat ilindeki Âyin-i Cemlerde seslendirilen deyişlerin müzikal analiz sonuçları ayrıntılı biçimde ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the musical characteristics of the deyiş performed during Âyin-i Cem, one of the Alevi–Bektashi belief rituals conducted in the province of Tokat. The study consists of six chapters. The first chapter presents the introduction of the research. The second chapter addresses the theoretical framework, basic concepts, the aim and significance of the study, the problem statement, the literature review, and the research methodology.The third chapter provides general information about the Cem ritual and explains in detail the“Twelve Services”(On İki Hizmet), which constitute one of the fundamental elements of the ritual. The fourth chapter examines the musical forms performed in Âyin-i Cem rituals and discusses their structural and functional characteristics. In the fifth chapter, the findings obtained within the scope of the research are presented and interpreted in light of the collected data. The sixth and final chapter presents the conclusions of the study and offers several recommendations. The research is limited to cemevis located in the center of Tokat and its central villages where the Cem ritual is actively practiced. Within the conceptual framework of the study, only 25 deyiş forms were examined. Conducted using a qualitative approach, the study collected data through a literature review and employed a descriptive research design. The rituals and musical performances observed during the research process were examined through observation, interviews, and document analysis techniques, and the obtained data were evaluated using qualitative analysis methods.In the makam analysis, the Arel theoretical system was adopted as the analytical model. Accordingly, the musical analysis results of the deyiş performed in Âyin-i Cem rituals in the province of Tokat are presented in detail.
Benzer Tezler
- Bekir Sami Bey ve faaliyetleri
Başlık çevirisi yok
HALİME DEMİREL
Doktora
Türkçe
1994
Türk İnkılap TarihiGazi ÜniversitesiTarih Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REFİK TURAN
- Amasya Ovası ve yakın çevresinin fiziki coğrafyası
The Geography of physical survey in Amasya plain and its environment
HALİL İBRAHİM ZEYBEK
- Tarih-i Burhaneddin-i Belhi (Lady Sheil'in anıları)
History of Burhaneddin-i Belhi (Memories of Lady Sheil)
NİHAL ÇANKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiFars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KANAR
