التحول من الاقتصاد الريعي إلى الاقتصاد الإنتاجي في ضوء الاقتصاد الإسلامي: ليبيا نموذجًا
İslam ekonomi sistemine göre rantiye ekonomisinden üretken ekonomiye dönüşüm: Libya örneği
- Tez No: 1013947
- Danışmanlar: DR. SUHEL AHMAD FADEL HAWAMDEH
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Arapça
- Üniversite: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: İslam İktisadı ve Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslami ekonomik sistemin ilkeleri doğrultusunda rant ekonomisinden üretim ekonomisine geçişin gerekliliklerini analiz etmeyi amaçlamakta ve uygulamalı bir örnek olarak Libya'ya odaklanmaktadır. Çalışma, temel araştırma sorusuna cevap aramaktadır: İslam iktisadı düşüncesine göre rant ekonomisinden üretim ekonomisine geçişin yolları nelerdir? Ayrıca İslam düşüncesinde üretim ekonomisinin özelliklerini ortaya koymak ve bu dönüşümü destekleyebilecek şer'î ve finansal araçları incelemek hedeflenmektedir. Çalışma, teorik ve uygulamalı boyutlarıyla betimleyici-analitik yöntemi benimsemiştir. Uygulamalı kısım, Libya'daki İslami finans kurumları ile kamu sektöründe çalışan 149 uzmandan oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Veriler; ortalamalar, standart sapmalar ve ANOVA testi gibi betimleyici ve çıkarımsal istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Böylece İslami finansman mekanizmaları ile üretim ekonomisine geçiş arasındaki ilişki belirlenmiştir. Bulgular, petrol gelirlerine bağımlılığı nedeniyle rant ekonomisinin üretime dayalı dönüşümün önünde önemli bir engel oluşturduğunu göstermektedir. Buna karşılık İslam iktisadı, gerçek üretim ve emeğe dayanan daha dengeli ve adil bir model sunmaktadır. Ayrıca özellikle müşareke ve mudaraba gibi İslami finansman araçlarının kaynakları harekete geçirerek üretken yatırımlara yönlendirme konusunda etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Çalışma, İslami finans kurumlarının etkinleştirilmesinin ve petrol gelirlerinin üretim projelerine yönlendirilmesinin önemini vurgulayarak sonuçlanmaktadır. Ayrıca eğitim, tarım ve yenilenebilir enerji gibi kritik sektörleri desteklemek amacıyla kalkınma sukuklarını kullanacak“İstihlaf Fonu”isimli bir egemen fonun kurulmasını önermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to analyze the requirements for transitioning from a rentier economy to a productive economy in accordance with the principles of the Islamic economic system, with a particular focus on Libya as an applied case. It seeks to answer the main research question: What are the pathways for shifting from a rentier economy to a productive economy according to Islamic economic thought? The study also aims to clarify the characteristics of a productive economy in Islamic thought and to explore the Sharia-compliant and financial instruments that can support this transformation. The study adopts the descriptive-analytical method in both its theoretical and applied dimensions. The applied component was conducted on a sample of 149 experts working in Libyan Islamic financial institutions and the public sector. Data were analyzed using descriptive and inferential statistical tools such as means, standard deviations, and the ANOVA test, in order to determine the relationship between Islamic financing mechanisms and the transition toward a productive economy. The findings indicate that the rentier economy constitutes a major obstacle to productive transformation due to its dependence on oil revenues, whereas Islamic economic thought offers a more balanced and just alternative model based on real production and labor. The results further show that Islamic financing mechanisms—particularly musharakah and mudarabah—effectively contribute to enhancing productive transformation by mobilizing resources and directing them toward productive investment. The study concludes with the importance of activating Islamic financial institutions and channeling oil revenues into productive projects. It recommends establishing a sovereign fund under the name“Istikhlaf Fund”to allocate developmental sukuk for supporting vital sectors such as education, agriculture, and renewable energy.
Benzer Tezler
- إصلاحات عمر بن عبد العزيز وحسن إدارته على منهاج النبوة
Ömer b. Abdülaziz'in ıslahları ve nebevi yönteme dayalı iyi yönetimi
AHLAM ABDELNABBI ELMAAMOUN IBRAHIM
Yüksek Lisans
Arapça
2025
Siyasal BilimlerEskişehir Osmangazi Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADİL ŞEN
- الترجمة الأدبية من التركية إلى العربيةرواية“الحياة الأبدية تنتظرك”للكاتب عمر سيفنج جول
Türkçeden Arapçaya edebi çeviri Ömer Sevinçgül'ün“Sonsuz Hayat Seni Bekliyor”adlı roman örneği
SALMA ABDULRAZEK
Yüksek Lisans
Arapça
2023
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER İSHAKOĞLU
- إبراهيم الحلبي المداري وكتابه“اللمعة”
İbrahim el-Halebî el-Medârî ve el-Lüm'a adlı eseri
MÜNZİR ŞEYHHASAN
Doktora
Arapça
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ŞEVKİ YAVUZ
- مراعاة فقه الواقع في عهد الصحابة (الخلفاء الراشدون أنموذجاً)
Ashap döneminde realite fıkhına riayet -Raşid Halifeler dönemi örnekliği-
AMEEN ABDULLAH AHMED AHMED
Yüksek Lisans
Arapça
2023
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HANAN AKKO
- الحياة العلمية في نابلس خلال العصر المملوكي( 648_923 هجري/ 1250_1517 ميلادي).
Mamlükler döneminde (648-923 / 1250-1517) Nablus'ta bilimsel hayat / Scientific life in Nablus during the Mamluk era (648-923 / 1250-1517)
MUHAMMED ALJASEM
Yüksek Lisans
Arapça
2024
Eğitim ve ÖğretimMardin Artuklu ÜniversitesiKudüs ve Filistin Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RACHID CHIKHOU