Beş faktör kişilik yapısının finansal strese etkisinde duygusal zekanın aracılık rolünün araştırılması
The mediating role of emotional intelligence in the effect of five-factor personality traits on financial stress
- Tez No: 1013974
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERTUĞRUL BAYER, DOÇ. DR. HÜSEYİN BAŞAR ÖNEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Psikoloji, Economics, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Duygusal zeka, Finansal stres, Emotional intelligence, Financial stress
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi ve Yönetim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, beş faktör kişilik yapısının finansal stres üzerindeki etkisinde duygusal zekanın aracılık rolünü incelemektir. Kişilik özelliklerinin bireylerin finansal karar alma süreçleri ve stresle başa çıkma biçimleri üzerindeki belirleyici rolü dikkate alınarak, duygusal zekanın bu ilişkideki düzenleyici ve açıklayıcı işlevi bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Araştırma, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nde görev yapan 157 akademik personel ve 71 idari personel olmak üzere toplam 228 katılımcı ile gerçekleşmiştir. Çalışmada veriler, Beş Faktör Kişilik Özellikleri ölçeği, Duygusal Zeka ölçeği ve Finansal Stres ölçeği aracılığıyla toplanmış; değişkenler arasında doğrudan dolaylı ve toplam etkiler Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (KEKKYEM) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Aracılık etkilerinin değerlendirilmesinde Bootstrap temelli yol katsayıları esas alınmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, kişilik boyutlarının finansal stres üzerindeki etkilerinin büyük ölçüde duygusal zeka üzerinden gerçekleştiğini göstermektedir. Dışadönüklük ve yumuşak başlılık özelliklerinin finansal stresi azaltıcı; nevrotikliğin ise arttırıcı yönde etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Öz denetimlilik ve deneyime açıklık boyutlarının etkileri ise daha sınırlı düzeyde kalmıştır. Özellikle duyguların kullanımı ve duyguların değerlendirilmesi, finansal stresin bilişsel, davranışsal ve fizyolojik boyutlarını azaltmada önemli rol oynamaktadır. Sonuç olarak, finansal stresin yalnızca ekonomik koşullarla açıklanamayacağı, kişilik özellikleri ve duygusal zekanın bu süreçte belirleyici olduğu ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine the mediating role of emotional intelligence in the relationship between the Big Five personality structure and financial stress. Considering the significant role of personality traits in individuals' financial decision making processes and coping strategies, the regulatory and explanatory function of emotional intelligence within this relationship was addressed from a holistic perspective. The research was conducted with a total of 228 participants, including 157 academic staff and 71 administrative staff working at Isparta University of Applied Sciences. The data were collected using the Big Five personality traits scale, emotional intelligence scale, and financial stress scale. The direct, indirect, and total effects among the variables were analyzed using the Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) method. Bootstrap-based path coefficients were employed to assess the mediation effects. The findings indicate that the effects of personality dimensions on financial stress largely ocur through emotional intelligence. Extraversion and agreeableness were found to have stress reducing effects, whereas neuroticism demonstrated a stress-increasing effect. The effects of conscientiousness and openness to experience were relatively limited. In particular, emotional awareness and emotional decision-making competence play a significant role in reducing the cognitive, behavioral, and physiological dimensions of financial stress. In conclusion, financial stress cannot be explained solely by economic conditions; rather, personality traits and emotional intelligence play a significant role in shaping this process.
Benzer Tezler
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- Assessment of urbanization history of Addis Ababa city, Ethiopia
Addıs Ababa cıty, Ethıopıa'nın kentleşme tarihinin değerlendirilmesi
ABDURAHMAN HUSSEN YIMER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaMersin ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ CENAP YOLOĞLU
- Anglo-Amerikan ve Türk hukukunda malvarlıkları ve hukuki alanların karışması
Commingling of assets and spheres in Anglo-American and Turkish law
İREM EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukGalatasaray ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SITKI ANLAM ALTAY
- Yardım arama davranışları ile fatalistik düşünce ve beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin araştırılması
An Investigation of the relationship between help seeking behaviors, fatalistic thoughts and five personality factors
HARUN KAHVECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimKaradeniz Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. YAŞAR ÖZBAY
- Yerli turistlerin kişilik yapıları ve tatil motivasyonlarının tatil tatmini ile destinasyon sadakati üzerindeki etkisi: Antalya örneği
The effect of local tourists' personality traits and travel motivations on travel satisfaction and destination loyalty: Antalya case
SAADET ZAFER KAVACIK
Doktora
Türkçe
2023
TurizmNecmettin Erbakan ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEVSER ÇINAR