Üniversite öğrencilerine yönelik geliştirilen madde bağımlılığı önleme programının etkililiğinin incelenmesi: Karma yöntem çalışması
Examining the effectiveness of a substance abuse prevention program developed for university students: A mixed methods study
- Tez No: 1014093
- Danışmanlar: PROF. DR. NUR FEYZAL KESEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Sosyal hizmet, gençlik, madde bağımlılığı önleme programı, öz yeterlik, psikolojik sağlamlık, madde bağımlılığı farkındalığı, Social work, youth, addiction prevention program, self-efficacy, psychological resilience, substance abuse awareness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı koruyucu önleyici sosyal hizmet kapsamında üniversite öğrencilerine yönelik bir madde bağımlılığı önleme programı oluşturarak geliştirilen madde bağımlılığı önleme programının“madde bağımlılığından korunmada özyeterlilik”,“psikolojik sağlamlık”ve“madde bağımlılığı farkındalık”etkililiğini sınamaktır. Araştırmada nitel ve nicel veri toplama formlarının beraber kullanıldığı karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında odak grup çalışması, ikinci aşamasında randomize kontrollü deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışmanın nitel boyutu fenemonolojik desende tasarlanmıştır. Veri toplama tekniği olarak odak grup görüşmesi kullanılmıştır. Odak gruba katılan profesyonellerin, üniversite öğrencilerine yönelik olarak oluşturulan madde bağımlılığı önleme programı ile ilgili görüşleri betimsel analiz tekniğiyle NVivo 12 programı kullanılarak çözümlenmiştir. Odak grup görüşmesinin katılımcıları amaçlı örnekleme ile belirlenmiş olup bağımlılık alanında hizmet veren 10 profesyonel ve bir üniversite öğrencisinden oluşmuştur. Bu odak grup çalışması sonucu geliştirilen“Madde Bağımlılığı Önleme Programı”üniversite eğitimine yeni başlayan birinci sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Araştırmanın müdahale ve kontrol gruplarına 27'şer üniversite birinci sınıf öğrencisi dâhil edilmiş ve 10 oturumluk müdahale programı uygulanmıştır. Tüm gruplarda yer alan katılımcılara müdahale öncesi ve sonrası ön test ve son test uygulanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasının verileri Öğrenci Bilgi Formu, Madde Bağımlılığından Korunmada Öz Yeterlik Ölçeği, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ve Madde Bağımlılığı Farkındalık Ölçeği'nden elde edilmiştir. Elde edilen veriler IBM SPSS Version 29,0 paket programında bilgisayar ortamında değerlendirilmiştir. Deney ve kontrol grupları arasındaki dağılımların homojenliği Ki-kare ve Fisher Exact, Bağımsız gruplarda t testi ile değerlendirilmiştir. Geliştirilen programın üniversite öğrencilerinin madde bağımlılığı farkındalık, madde bağımlılığından korunmada öz yeterlik ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin artmasında etkili bir araç olduğu ortaya konulmuştur. Araştırma kapsamında geliştirilen“Madde Bağımlılığı Önleme Müdahale Programı”nın üniversite öğrencileri ile gerçekleştirilecek olan bağımlılıktan korunma programlarında uygulanabileceği önerilmektedir. Ayrıca bu müdahale programının insanoğlunun doğumundan ölümüne yaşam serüveni düşünüldüğünde yaşam boyu öğrenme ilkesiyle bu yetkinlikler donatılması ve bu becerilere yönelik eğitimler verilmesi önerilmektedir. Son olarak bu müdahale programının farklı örneklemlerde ve öğrenci yurdu dışındaki farklı fiziksel mekânlarda uygulanarak bunların etkililiğinin incelenmesinin de alan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to create a substance abuse prevention program for university students within the scope of preventive social work and to test the effectiveness of the developed program on“self-efficacy in preventing substance abuse,”“psychological resilience,”and“substance abuse awareness.”The study employed an exploratory ordinal design, a mixed-methods research approach that combines qualitative and quantitative data collection forms. The first phase of the research involved a focus group study, while the second phase utilized a randomized controlled experimental design. The qualitative dimension of the study was designed using a phenomenological approach. Focus group interviews were used as the data collection technique. The opinions of the professionals participating in the focus group regarding the substance abuse prevention program developed for university students were analyzed using descriptive analysis techniques with the NVivo 12 program. The participants in the focus group interview were selected using purposive sampling and consisted of 10 professionals working in the field of addiction and one university student. The“Substance Abuse Prevention Program”developed as a result of this focus group study was applied to first-year university students. Twenty-seven first-year university students were included in both the intervention and control groups, and a 10-session intervention program was implemented. All participants in all groups underwent pre- and post-intervention tests. Data for the second phase of the study were obtained from the Student Information Form, the Self-Efficacy Scale for Substance Abuse Prevention, the Brief Psychological Resilience Scale, and the Substance Abuse Awareness Scale. The obtained data were evaluated using IBM SPSS Version 29.0 software package. The homogeneity of distributions between the experimental and control groups was assessed using Chi-square, Fisher Exact, and Independent Samples t-tests. The developed program has been shown to be an effective tool in increasing university students' awareness of substance abuse, self-efficacy in preventing substance abuse, and psychological resilience. It is suggested that the“Substance Abuse Prevention Intervention Program”developed within the scope of this research can be applied in addiction prevention programs conducted with university students. Furthermore, considering the life journey of humankind from birth to death, it is recommended that this intervention program be implemented in accordance with the principle of lifelong learning, equipping individuals with these competencies and providing training in these skills. Finally, it is believed that examining the effectiveness of this intervention program by applying it to different samples and in different physical locations outside of student dormitories will also contribute to the literature.
Benzer Tezler
- Dokuz Eylül Üniversitesi'nde öğrenim gören üç farklı fakülte öğrencilerinin alkol ve madde bağımlılığına yönelik damgalamaları
Drug and alcohol stigmatization of students from three different faculties at Dokuz Eylul University.
SHAHRZAD GANJİ GARGARİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
PsikiyatriEge ÜniversitesiMadde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ALPER
- Instagram kullanıcısı üniversite öğrencilerinde sosyal medya bağımlılığının depresyon ile ilişkisi
Relation between social media addiction and depression among instagram user university students
DİLEK ÇAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM FUAT AKGÜL
- Sosyal medya bağımlılığı: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma
Social media addiction: A Research on university students
AYLİN TUTGUN ÜNAL
- Web tabanlı uzaktan eğitimde uyarlanır değerlendirme sistemi tasarımı ve gerçekleştirimi
Design and implementation of adaptive assessment system in web-based distance education
MEHMET ALİ ÇİNİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHacettepe ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ÜNAL YARIMAĞAN
- Lise öğrencilerinin dijital bağımlılık düzeyi ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between high school students digital dependence level and critical thinking trends
AYGÜL BALKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜROL