60–72 aylık çocuklar ile annelerinin yürütücü işlevleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the relationship between the executive functions of 60–72-month-old children and their mothers across various variables
- Tez No: 1014113
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP ŞEBNEM KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, 60–72 aylık çocukların yürütücü işlev puanları ile annelerinin yürütücü işlev puanları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bunun yanında çocukların yürütücü işlev puanlarının çocuğa, anneye, babaya, aile yapısına, uyku düzenine, ekran kullanımına ve olumsuz yaşam deneyimlerine ilişkin değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Araştırma nicel araştırma yaklaşımıyla, kesitsel ve ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini İstanbul ilinde yaşayan 60-72 aylık çocuklar ve annelerinden oluşan anne-çocuk çiftleri oluşturmuştur. Örneklem, amaçlı ve kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemiyle ulaşılan 351 anne-çocuk çiftinden meydana gelmiştir. Veriler Google Forms aracılığıyla çevrim içi olarak toplanmış ve veri toplama sürecinde CHERRIES ilkeleri dikkate alınmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, annelerin yürütücü işlevlerini değerlendirmek amacıyla Yetişkin Yönetici İşlevler Envanteri ve çocukların yürütücü işlevlerini anne bildirimiyle değerlendirmek amacıyla Çocukluk Dönemi Yürütücü İşlev Envanteri Ebeveyn Formu kullanılmıştır. Analizlerde ölçeklerin toplam puanları esas alınmış; yüksek puanlar yürütücü işlevlerde daha fazla zorluk olarak yorumlanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, Cronbach Alfa güvenirlik analizi, Pearson korelasyon analizi, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyans analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda annelerin yürütücü işlev toplam puanları ile çocukların yürütücü işlev toplam puanları arasında pozitif yönde, yüksek düzeyde ve anlamlı ilişki bulunmuştur. Çocukların yürütücü işlev puanlarının cinsiyet, doğum sırası, anne eğitim düzeyi, hane gelir düzeyi, ailedeki toplam çocuk sayısı, uyku saati, uyku süresi, ekran maruziyeti, günlük ekran süresi, olumsuz yaşam deneyimi ve baba eğitim düzeyi değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Anne yaşı ile çocukların yürütücü işlev puanları arasında anlamlı ilişki bulunmazken, baba yaşı ile çocukların yürütücü işlev puanları arasında düşük düzeyde, negatif yönde ve anlamlı ilişki saptanmıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonucunda anne eğitim düzeyi, çocuğun doğum sırası, çocuğun uyku süresi, çocuğun günlük ekran süresi ve çocuğun olumsuz yaşam deneyiminin çocukların yürütücü işlev puanlarını anlamlı düzeyde yordadığı görülmüştür. Sonuç olarak araştırma bulguları, 60-72 aylık çocukların yürütücü işlevlerinin annelerinin yürütücü işlevleriyle ilişkili olduğunu; bunun yanında çocukların yürütücü işlevlerinin sosyodemografik, sosyoekonomik, gelişimsel, psikososyal değişkenler ve yaşam koşullarıyla birlikte ele alınması gerektiğini göstermiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between the executive function scores of 60-72-month-old children and the executive function scores of their mothers. In addition, the study evaluated whether children's executive function scores differed according to, or were associated with, variables related to the child, mother, father, family structure, sleep patterns, screen use, and adverse life experiences. The study was designed within a quantitative research approach and conducted using a cross-sectional and correlational survey model. The population of the study consisted of mother–child dyads living in Istanbul, Türkiye, with children aged 60-72 months. The sample comprised 351 mother-child dyads reached through purposive and convenience sampling. Data were collected online via Google Forms, and the CHERRIES principles were considered during the data collection process. The Personal Information Form, the Adult Executive Functioning Inventory to assess mothers' executive function difficulties, and the Childhood Executive Functioning Inventory Parent Form to assess children's executive function difficulties based on maternal report were used as data collection tools. Total scale scores were used in the analyses, and higher scores were interpreted as indicating greater executive function difficulties. Descriptive statistics, Cronbach's alpha reliability analysis, Pearson correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance, and multiple linear regression analysis were used in the data analysis. The results showed a positive, high-level, and significant relationship between mothers' total executive function scores and children's total executive function scores. Children's executive function scores differed significantly according to gender, birth order, maternal education level, household income level, total number of children in the family, bedtime, sleep duration, screen exposure, daily screen time, adverse life experience, and paternal education level. No significant relationship was found between maternal age and children's executive function scores, whereas a low-level, negative, and significant relationship was found between paternal age and children's executive function scores. The multiple linear regression analysis showed that maternal education level, child's birth order, child's sleep duration, child's daily screen time, and child's adverse life experience significantly predicted children's executive function scores. In conclusion, the findings indicated that executive function difficulties in 60-72-month-old children were associated with mothers' executive function difficulties. The findings also suggested that children's executive functions should be considered together with family-related factors, sleep patterns, screen use, and psychosocial life conditions.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönemdeki çocukların yürütücü işlev becerilerinin akran ilişkilerinin üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examining the effect of preschool children's executive functions on peer relationships
BETÜL KOÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Kent ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLÇİN GÜVEN
- Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 60–72 aylık çocuklar ve annelerinin televizyondaki çizgi filmler ile ilgili görüşlerinin incelenmesi (Batman ili örneği)
Analyzing the views of 60-72 months old children attending preschool education institutions and their mothers related to cartoons on tv (Sample of Batman city)
UĞUR METE
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OYA RAMAZAN
- 60-72 aylık çocukların sosyal becerileri ile annelerinin bilinçli farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Investigation of social skills of 60-72 months old children and their mothers'mindfulness levels
AYŞEGÜL ÖZDİL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLEN BARAN
- 60-72 ay okul öncesi dönem çocukların sosyal duygusal uyumu ile annelerinin duygusal zekâları arasındaki ilişkinin incelenmesi
The investigation of the relation between the social emotional adaptation of the 60-72 months old children and the emotional intelligence of their mothers
MERAL GÜNEY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELVAN ŞAHİN ZETEROĞLU
- 60-72 aylık çocukların sosyal-duygusal iyi oluşlarını ölçmeye yönelik çocuk anne öğretmen ölçeklerinin geliştirilmesi ve çocukların sosyal duygusal iyi oluşlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
Developing child-mother-teacher scales to measure the social-emotional well-being of 60-72 month-old children and investigation of children's social emotional well-being in terms of some variables
MERVE TEZEL
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALEV ÖNDER