Ergenlerde iklim değişikliği kaygısı ile ekolojik ayak izi farkındalığı arasındaki ilişki
The relationship between climate change anxiety and ecological footprint awareness in adolescent
- Tez No: 1014380
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ HİSAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Halk Sağlığı, Hemşirelik, Education and Training, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel iklim krizinin çevresel ve psikososyal etkileri, ergenlerde iklim değişikliği kaygısı ve ekolojik ayak izi farkındalığını halk sağlığı açısından giderek daha önemli hale getirmektedir. Bu çalışmada, lise düzeyindeki ergenlerde iklim değişikliği kaygısı ile ekolojik ayak izi farkındalığı arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı (ilişkisel) nitelikte olup, evrenini 2025–2026 eğitim-öğretim yılında Konya'nın Beyşehir ilçesindeki bir fen lisesinde öğrenim gören toplam 339 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma, tabakalı örnekleme yöntemi kullanılarak 255 öğrenci ile tamamlanmıştır. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği ve Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği ile toplanmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics Version 29.0 kullanılarak analiz edilmiştir. Analizde sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, Kolmogorov-Smirnov testi, Bağımsız Gruplar t-testi, One Way Anova testi, Pearson korelasyon analizi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği puan ortalaması 26,21 ± 7,73 (orta düzey) ve Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği puan ortalaması 104,99 ± 15,79 (ortalamanın üzeri) olarak bulunmuştur. Öğrencilerin en yüksek farkındalığa sahip olduğu alanların enerji ve su tüketimi, en düşük alanların ise gıda ve sürdürülebilir ulaşım olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin iklim değişikliği kaygı düzeyleri ile ekolojik ayak izi farkındalıkları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,237; p<0,001). İklim değişikliği kaygısı arttıkça öğrencilerin ekolojik ayak izi farkındalıklarının enerji, yasalar, ulaşım, gıda ve su tüketimi alt boyutlarında arttığı; buna karşın geri dönüşüm farkındalığının iklim kaygısından bağımsız olarak şekillendiği (p>0,05) görülmüştür. Sosyodemografik değişkenler incelendiğinde; yaş, sınıf düzeyi ve gelir durumunun anlamlı bir etkisi bulunmazken, kız öğrencilerin ekolojik ayak izi farkındalıklarının erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Ayrıca, okulda alınan teorik iklim değişikliği eğitiminin ve gelecekte çevreyle ilgili bir meslek seçme eğiliminin öğrencilerin kaygı ve farkındalık düzeyleri üzerinde anlamlı bir farklılık yaratmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak; ergenlerin iklim krizine karşı duyarsız olmadıkları ve yaşadıkları kaygının çevresel farkındalığı artıran yapıcı bir güç olduğu saptanmıştır. Ergenlerin bu farkındalıklarının somut ve kalıcı davranış değişikliklerine dönüşebilmesi için halk sağlığı hemşireliği öncülüğünde okullarda psikososyal destek programlarının yürütülmesi ve teorik eğitimlerin uygulamalı, eylem odaklı projelere dönüştürülmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The environmental and psychosocial effects of the global climate crisis have made climate change anxiety and ecological footprint awareness increasingly important public health issues among adolescents. This study aimed to examine the relationship between climate change anxiety and ecological footprint awareness among high school adolescents. This descriptive and correlational study was conducted with a population of 339 students enrolled in a science high school in Beyşehir district of Konya during the 2025–2026 academic year. The study was completed with 255 students selected using stratified sampling. Data were collected using a Personal Information Form, the Climate Change Anxiety Scale, and the Ecological Footprint Awareness Scale. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics Version 29.0. Number, percentage, mean, standard deviation, Kolmogorov-Smirnov test, independent samples t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis, and Mann-Whitney U test were used in the analyses. The results showed that the students' mean score on the Climate Change Anxiety Scale was 26.21 ± 7.73, indicating a moderate level, and their mean score on the Ecological Footprint Awareness Scale was 104.99 ± 15.79, indicating an above-average level. The areas in which students had the highest awareness were energy and water consumption, whereas the lowest awareness levels were found in food and sustainable transportation. A positive and significant relationship was found between students' climate change anxiety levels and ecological footprint awareness (r=0.237; p<0.001). As climate change anxiety increased, students' ecological footprint awareness also increased in the subdimensions of energy, legislation, transportation, food, and water consumption; however, recycling awareness appeared to be shaped independently of climate anxiety (p>0.05). When sociodemographic variables were examined, age, grade level, and income status had no significant effect, whereas female students had higher ecological footprint awareness than male students (p<0.05). In addition, theoretical climate change education received at school and the tendency to choose an environment-related profession in the future did not create a significant difference in students' anxiety and awareness levels. In conclusion, adolescents were not indifferent to the climate crisis, and their anxiety was found to serve as a constructive force that increased environmental awareness. To transform adolescents' awareness into concrete and sustainable behavioral changes, it is recommended that psychosocial support programs be implemented in schools under the leadership of public health nursing and that theoretical education be transformed into practical, action-oriented projects.
Benzer Tezler
- Ergenlerde iklim değişikliği ve küresel çevre koşullarına bağlı anksiyetenin ergenlerin stres ve yaşam doyum düzeylerine etkisi
In adolescents the impact of climate change and anxiety related to global environmental conditions on adolescents' stress and life satisfaction levels
SELİNAY DUMANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Hemşirelikİstanbul Arel ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ECE ALAGÖZ
- Ergenlerde sosyal medya kullanım tutumları ile iklim okuryazarlığının sağlığa etkisi
The effect of social media use attitudes and climate literacy on health among adolescents
AYŞEGÜL GÖKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLAY MANAV
- İklim değişikliği inkârı, sosyal baskınlık yönelimi ve çevre yanlısı davranışlar arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examination of the relations between climate change denial, social dominance order, ve pro-environmental behaviors
RÜMEYSA GÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BOZKURT KOÇ
- İklim değişikliği risk algısının toplumsal cinsiyet eşitliği açısından incelenmesi: Ankara ili Beypazarı ilçesi araştırması
Climate change risk perception study from the perspective of gender equality: The survey in Beypazari-Ankara
HİLAL AR
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
ZiraatAnkara ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT GÜLÇUBUK
- İskemik ve hemorajik inme klinik parametrelerinin iklime bağlı faktörlerle ilişkisi
Relationship of ischemic and hemorrhagic stroke clinical parameters with climate-related factors
HİLAL ÇAĞLAR