Metamfetamin kullanıcılarında denetimli serbestlik sürecinin başarısızlığına etki eden biyopsikososyal faktörlerin incelenmesi
Investigation of biopsychosocial factors leading to the unsuccessful completion of the probation process among methamphetamine users
- Tez No: 1014416
- Danışmanlar: PROF. DR. BURAK CEM SONER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikiyatri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Danışmanlığı ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, metamfetamin kullanımı nedeniyle İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde denetimli serbestlik (DS) tedbiri altında bulunan ancak süreci yeniden madde kullanımı, yükümlülük ihlali veya yeni bir suç işleme nedeniyle olumsuz tamamlayan yükümlülerin biyopsikososyal risk faktörlerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma nicel ve kesitsel desende tasarlanmıştır. Altı aylık veri toplama sürecinde DS tedbirine başlayan kişiler arasından süreci olumsuz sonuçlanan 76 gönüllü araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler Olgu Bilgi Formu (OBF), Bağımlılık Profil İndeksi-Klinik Formu (BAPİ-K), Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R) ve Metamfetamin Kullanıcıları için Relaps Riski Değerlendirme Ölçeği (RRAS) kullanılarak toplanmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 32,24±8,84 olup büyük çoğunluğu erkektir (%84,2). Madde ile ilk tanışma yaşı medyanı 17, metamfetamin kullanımına geçiş yaşı medyanı 26,5'tir. Katılımcıların %72,4'ünün ilk kullandığı maddenin esrar olması ve metamfetamin kullanımına yaklaşık 10 yıl sonra başlamaları, önleyici çalışmaların 20'li yaşlardaki risk gruplarını da kapsaması gerektiğini göstermektedir. Katılımcıların %30,3'ü çocukluk/ergenlik döneminde Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) belirtileri bildirmiş; ancak tanı ve tedavi oranlarının düşük olduğu (%2,6) belirlenmiştir. Yoksunluk sürecinde isteksizlik, çökkün ruh hali ve yoğun madde isteği yaşayan katılımcıların anksiyete, depresyon, paranoid düşünce ve öfke kontrol yetersizliği puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Bırakma motivasyonunun başlangıçta yasal yaptırımlar (%29) gibi dışsal faktörlere dayandığı, uzun süreli remisyon sağlayanlarda ise aile desteği ve bilişsel farkındalık gibi içsel motivasyon kaynaklarına dönüştüğü görülmüştür. Sonuç olarak, DS sürecinde düşük sosyoekonomik düzey, tanı almamış ve/veya tedavi edilmemiş DEHB, dürtü kontrol sorunları ve motivasyonun içselleştirilememesi gibi biyopsikososyal faktörlerin birbirleriyle etkileşim halinde olduğu gözlemlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the biopsychosocial risk factors associated with unsuccessful completion of probation supervision (PS) among individuals placed under probation at the İzmir Probation Directorate due to methamphetamine use. Unsuccessful completion refers to outcomes such as relapse into substance use, violation of probation obligations, or the commission of a new offense. The study employed a quantitative cross-sectional design. During the six-month data collection period, the sample consisted of 76 volunteers whose probation process resulted negatively among individuals who had initiated the PS measure. Data were collected using the Case Information Form (CIF), the Addiction Profile Index–Clinical Form (BAPI-CF), the Symptom Checklist-90-Revised (SCL-90-R), and the Relapse Risk Assessment Scale for Methamphetamine Users (RRAS). The mean age of the participants was 32.24±8.84 years and the majority were male (84.2%). The median age of first substance use was 17, while the median age of transition to methamphetamine use was 26.5 years. Cannabis was reported as the first substance used by 72.4% of the participants, and the approximately ten-year interval before initiating methamphetamine use indicates that preventive interventions should also target risk groups in their twenties. In addition, 30.3% of participants reported symptoms of Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD) during childhood or adolescence; however, the rates of diagnosis and treatment remained low (2.6%). Participants experiencing withdrawal symptoms such as lack of motivation, depressed mood, and intense substance craving demonstrated significantly higher levels of anxiety, depression, paranoid ideation, and difficulties in anger control. While the motivation to quit was initially driven by external factors such as legal sanctions (29%), individuals achieving long-term remission reported a shift toward internal motivational sources including family support and cognitive awareness. In conclusion, biopsychosocial factors such as low socioeconomic status, undiagnosed and/or untreated ADHD, impulse control difficulties, and lack of internalized motivation were observed to interact with one another during the probation process.
Benzer Tezler
- Madde kullanan bireylerde dürtüsellik, saldırganlık düzeyleri ile suç davranışında bulunma durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of impulsivity, aggression levels, and criminal behavior in substance users
ZÜHRE ŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Adli TıpSüleyman Demirel ÜniversitesiAdli Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM EROĞLU
- Denetimli serbestlik tedbiri altında bulunan metamfetamin kullanımı olan bireylerin sosyodemografik özellikleri ile kaygı ve depresyon durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of sociodemographic characteristics and anxiety and depression status of individuals using methamphetamine under probation
YASİN KELEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİzmir Demokrasi ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN HASAN TAHSİN KILIÇ
DOÇ. DR. AYSEL BAŞER
- Metamfetamin kullanım bozukluğu olan erken remisyondaki hastalarda oksidatif stres durumunun kardiyovasküler oksidatif stres belirteçleri ve aterojenik indeks değerleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of oxidative stress status in patients with methamphetamine use disorder in early remission in terms of cardiovascular oxidative stress markers and atherogenic index values
FATİH GÜR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh ve Sinir Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİLİZ KULACAOĞLU ÖZTÜRK
- Madde kullanım bozukluğu tanısı olan erişkin hastalarda yürütücü işlevler ve sosyal biliş
Executive functions and social cognition in adult patients with substance use disorder
MERVE BÜLBÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriPamukkale ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞÇE TOKER UĞURLU
- Eroin ve metamfetamini birlikte kullanan bireylerde PDYN VNTR polimorfizminin genotip frekanslarının belirlenmesi
Determination of genotype frequencies of PDYN VNTR polymorphism in heroin and methamphetamine co-users
MERVE AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uyuşturucu Alışkanlığı ve AlkolizmAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK AKYÜZLÜ