Hamilelerin birlikte ebeveynlik algılarının kaygı düzeyleri ile ilişkisinin kendini belirleme kuramı kapsamında incelenmesi
Examining the relationshi̇p between pregnant women's co-parenting perceptions and anxiety levels within the context of self-determination theory
- Tez No: 1014781
- Danışmanlar: PROF. DR. YELİZ KINDAP TEPE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gebelik dönemi, bireyin ebeveynliğe geçiş sürecini deneyimlediği ve aile sisteminin yeniden yapılandığı kritik bir dönemdir. Bu süreçte yaşanan prenatal kaygı, kadının ruh sağlığını etkileyebildiği gibi doğum sonrası uyum ve ebeveynlik deneyimi üzerinde de belirleyici olabilmektedir. Hamilelik dönemine ilişkin araştırmalar, kaygının yalnızca bireysel özelliklerden değil, aynı zamanda eş ilişkisi ve aile içi dinamiklerden de etkilendiğini göstermektedir. Bu araştırmanın amacı, kendini belirleme kuramı çerçevesinde hamilelik sürecindeki kadınların birlikte ebeveynlik algılarının gebeliğe ilişkin anksiyete düzeyleri üzerindeki etkisini ve bu ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların aracı rolünü incelemektir. Bu çalışmanın, doğum öncesi dönemde ebeveynlik dinamiklerini ve psikolojik iyi oluşu anlamaya yönelik önemli bir katkı sunması beklenmektedir. Elde edilecek bulgular, prenatal kaygıyı azaltmaya yönelik psikososyal destek programlarının geliştirilmesine yol gösterebilecek ve bu sayede uzun vadede anne ve bebek sağlığını koruyucu müdahale programlarının geliştirilmesine katkı sağlayabilecektir. Çalışma, ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüş ve kartopu örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya hamilelik dönemindeki 296 kadın katılım göstermiştir. Çalışmada, Kişisel Bilgi Formu, Gebeliğe İlişkin Anksiyete Ölçeği, Temel İhtiyaçların Tatmini ve Engellenmesi Ölçeği ve Birlikte Ebeveynlik Ölçeği-Doğum Öncesi Versiyonu kullanılmış ve veriler çevrim içi anket kullanılarak toplanmıştır. Yapılan çalışma sonucunda, birlikte ebeveynlik algısının kadının çalışma durumuna, gebeliğin planlı olup olmamasına, çocuk sayısına; gebeliğe ilişkin anksiyete düzeyinin gebeliğin planlı olup olmamasına; temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesinin gebeliğin planlı olup olmamasına; temel psikolojik ihtiyaçların desteklenmesinin kadının çalışma durumuna ve gebeliğin planlı olup olmamasına göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Birlikte ebeveynlik algısının gebeliğe ilişkin anksiyeteyi, ihtiyaçların engellenmesini ve çocuk sayısını negatif, ihtiyaçların desteklenmesi, kadının eğitim durumu ve sosyoekonomik düzeyini ise pozitif yönde yordadığı belirlenmiştir. Gebeliğe ilişkin anksiyete düzeyinin ihtiyaçların engellenmesi ile pozitif, ihtiyaçların desteklenmesi, kadının yaşı ve geçmiş düşük deneyimi ile negatif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Son olarak, birlikte ebeveynlik ile gebeliğe ilişkin anskiyete arasındaki ilişkide temel psikolojik ihtiyaçların engellenmesinin kısmi aracı rol üstlendiği yapılan çalışmada ortaya konmuştur. Bulgular ilgili alanyazın çerçevesinde tartışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Pregnancy is a critical period during which individuals experience the transition to parenthood and the restructuring of the family system. Prenatal anxiety experienced during this process may affect women's mental health and may also play a determining role in postpartum adjustment and the parenting experience. Research on pregnancy indicates that anxiety is influenced not only by individual characteristics but also by spousal relationships and family dynamics. The present study aimed to examine, within the framework of Self-Determination Theory, the effect of pregnant women's perceptions of coparenting on pregnancy-related anxiety and to investigate the mediating role of basic psychological needs in this relationship. The findings may guide the development of psychosocial support programs aimed at reducing prenatal anxiety and, in the long term, contribute to preventive interventions that promote maternal and infant health. The study was conducted using a correlational survey model and a snowball sampling method. A total of 296 pregnant women participated in the research. Data were collected online using a Personal Information Form, Pregnancy-Related Anxiety Scale, Basic Psychological Needs Satisfaction and Frustration Scale, and Coparenting Scale–Prenatal Version. The findings indicated that coparenting perceptions differed according to employment status, planned pregnancy, and number of children. Pregnancy-related anxiety and need frustration varied based on whether the pregnancy was planned, while need satisfaction differed according to employment status and planned pregnancy. Coparenting perceptions negatively predicted pregnancy-related anxiety, need frustration, and number of children, and positively predicted need satisfaction, educational level, and socioeconomic status. Pregnancy-related anxiety was positively associated with need frustration and negatively associated with need satisfaction, maternal age, and previous miscarriage experience. Finally, the results demonstrated that need frustration partially mediated the relationship between coparenting perceptions and pregnancy-related anxiety. The findings were discussed within the context of the relevant literature.
Benzer Tezler
- Ebeveynliğe geçiş: Doğum öncesi ebeveynliğe ilişkin faktörler ile bebeklerin sosyo-duygusal gelişimi arasındaki ilişkide serotonin transporter gen polimorfizminin düzenleyici rolünün boylamsal olarak incelenmesi
Transition to parenthood: A longitudinal study of the moderator role of serotonin transporter gene polymorphism on the relationship between prenatal parenting factors and infant's socio-emotional development
FİGEN EROĞLU ADA
Doktora
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TELAT GÜL ŞENDİL
PROF. DR. HÜLYA YAZICI
- Süfyân es-Sevrî ve Abdürrezzâk es-San'ânî tefsirlerinde kıraat olgusu
Başlık çevirisi yok
MOHAMMED NASSER ALMAGHRABİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KILIÇ
- Hamilelerin giyinme problemleri
Clothing problems of pregnant women
SELDA GÜZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Giyim EndüstrisiSelçuk ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞERİFE MIZRAK
- Doğum öncesi düzenli egzersizin hamilelerin vücut kompozisyonları ve bazı fizyolojik parametreler üzerine etkisinin analizi
The Purpose of the studyways to analyze the effect of regular exercising on the body compositions and some physiologic parameters before pregnancy
NERKIZ KAYA
- Conceptualization of positive pregnancy experience with the integration of mobile health technologies
Mobil sağlık teknolojilerinin entegrasyonu ile olumlu hamilelik deneyiminin kavramsallaştırılması
ASLI GÜNAY
Doktora
İngilizce
2017
Endüstri Ürünleri TasarımıOrta Doğu Teknik ÜniversitesiEndüstri Ürünleri Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇİĞDEM ERBUĞ