Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli romantikilişkide istismarı önleme programının belirenyetişkinlerdeki istismar farkındalığına etkisi
The effect of acognitive-behavioral approach-based romantic relationship abuse prevention program on abuse awareness in emerging adults
- Tez No: 1014810
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE EPLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bireysel destekleyici eğitim, Değerler eğitimi, Duygu eğitimi, Psikoloji, Psikoloji eğitimi, Psikolojik istismar, İndividual supportive education, Values education, Emotional training, Psychology, Psychology education, Psychological maltreatment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, beliren yetişkinlik dönemindeki bireylerde bilişsel davranışçı terapi (BDT) temelli romantik ilişki istismarını önleme programının romantik ilişkiyi değerlendirme düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Beliren yetişkinlik dönemi, bireylerin kimlik gelişimi, yakın ilişki kurma biçimleri ve ilişkilere yönelik bilişsel şemalarının şekillendiği kritik bir gelişim evresidir. Bu dönemde yaşanan romantik ilişki deneyimleri, bireyin psikolojik iyi oluşunu ve gelecekteki ilişki örüntülerini önemli ölçüde etkilemektedir. Ancak romantik ilişkilerde ortaya çıkan duygusal, psikolojik, fiziksel, cinsel ve ekonomik istismar türleri, bireylerin ruh sağlığı üzerinde kısa ve uzun vadeli olumsuz sonuçlara yol açabilmektedir. Özellikle duygusal ve psikolojik istismar biçimlerinin görünür olmaması, bu tür davranışların normalleştirilmesine ve fark edilmesinin güçleşmesine neden olmaktadır. Bu nedenle sağlıklı ilişki değerlendirme becerilerinin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Araştırmada ön test–son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu beliren yetişkinlik dönemindeki bireyler oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu ve Romantik İlişkiyi Değerlendirme Ölçeği kullanılmıştır. Deney grubuna yapılandırılmış BDT temelli romantik ilişki istismarını önleme programı uygulanmış, kontrol grubuna herhangi bir müdahale yapılmamıştır.“Ön Test- Son Test Kontrol Grup Deseni”kullanılan çalışmada, 12 kişi bulunan deney grubu ve 12 kişi bulunan kontrol grubu oluşturulmuştur. Katılımcılara program bitiminden 4 hafta sonra izleme testi uygulanmıştır. Program; bilişsel çarpıtmaların fark edilmesi, işlevsel olmayan ilişki inançlarının yeniden yapılandırılması, sağlıklı sınır koyma ve duygusal farkındalık becerilerinin geliştirilmesine odaklanmıştır. Veriler uygun istatistiksel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Programın sonunda deney ve kontrol gruplarının ölçeklerden aldıkları ön test, son test ve izleme testi puan ortalamaları arasında bir fark olup olmadığını belirlemek amacıyla Bağımlı Örneklem t Testi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, programın deney grubundaki katılımcıların romantik ilişkiyi değerlendirme düzeylerini anlamlı biçimde artırdığını ve bu etkinin izleme testi sonuçlarına göre kalıcılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, BDT temelli önleme programının romantik ilişki istismarına karşı koruyucu ve geliştirici bir müdahale modeli sunduğu değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of a cognitive behavioral therapy (CBT)-based romantic relationship abuse prevention program on the levels of romantic relationship evaluation among individuals in the period of emerging adulthood. Emerging adulthood is a critical developmental stage in which individuals' identity development, ways of forming close relationships, and cognitive schemas regarding relationships are shaped. Romantic relationship experiences during this period significantly affect individuals' psychological well-being and future relationship patterns. However, emotional, psychological, physical, sexual, and economic forms of abuse that emerge in romantic relationships may lead to short- and longterm negative consequences on individuals' mental health. In particular, the invisibility of emotional and psychological abuse makes such behaviors more likely to be normalized and difficult to recognize. Therefore, it is important to develop healthy relationship evaluation skills. A pretest–posttest control group experimental design was used in the study. The study group consisted of individuals in the period of emerging adulthood. Personal Information Form and the Romantic Relationship Evaluation Scale were used as data collection instruments. The structured CBT-based romantic relationship abuse prevention program was implemented with the experimental group, while no intervention was applied to the control group. In the study, which employed a“Pretest–Posttest Control Group Design,”an experimental group consisting of 12 participants and a control group consisting of 12 participants were formed. A follow-up test was administered to the participants four weeks after the completion of the program. The program focused on recognizing cognitive distortions, restructuring dysfunctional relationship beliefs, and developing healthy boundary-setting and emotional awareness skills. The data were analyzed using appropriate statistical analysis methods. In order to determine whether there was a difference between the pretest, posttest, and follow-up test mean scores of the experimental and control groups, the Paired Samples t-Test was applied. The findings of the study revealed that the program significantly increased the romantic relationship evaluation levels of the participants in the experimental group and that this effect showed persistence according to the follow-up test results. As a result, the CBT-based prevention program is considered to provide a protective and developmental intervention model against romantic relationship abuse.
Benzer Tezler
- Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının Kadın Danışma Merkezine başvuran annelerin iyi oluş düzeyi, evlilik doyumu, problem çözme ve iletişim becerilerine etkisi
The effect of a psychoeducation program based upon the cognitive behavioral approach on mothers who have applied to the Woman Consultation Center psychological well-being, marital satisfaction, problem solving and communication skills
HANİFE PEHLİVAN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiRehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN DOĞAN
- Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının lise öğrencilerinin sınav kaygısı, bilişsel esneklik ve dikkat düzeylerine etkisi
The effect of a cognitive behavior-based psycoeducation program on exam anxiety, cognitive flexibility and attention levels of high school students
ÖMER FARUK ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMRE ERTEN TATLI
- Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitim programının hemşirelik öğrencilerinin öfke düzeyi ve öfke ifade tarzlarına etkisi
The effect of cognitive-behavioral approach based psychoeducation program on trait anger and anger expression styles of nursing students
BERNA AKTAŞ
Doktora
Türkçe
2022
HemşirelikKafkas ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİHAL BOSTANCI DAŞTAN
- Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli psikoeğitimin deprem yaşamış beliren yetişkinlerin bilişsel duygu düzenleme stratejilerine ve olumsuz duygusal semptom düzeylerine etkisi
The effect of cognitive behavior-based psycoeducation on cognitive emotion regulation strategies and levels of negative emotional symptoms of emerging adults with earthquake experience
AHMET ÇAPAR
- Bilişsel davranışçı yaklaşım temelli müdahalenin menopoz sürecinde olan kadınların bilişsel durumu, yaşam kalitesi, depresyon, anksiyete ve stres düzeyine etkisi: karma yöntem çalışması
The effect of cognitive behavioral approach based intervention on cognitive situation, quality of life, depression, anxiety and stress levels of menopausal women: mixed method study
FATMA ATKAN
Doktora
Türkçe
2023
PsikiyatriKoç ÜniversitesiPsikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAHRİYE OFLAZ