Dış yardımların Afrika ülkelerinin bağımsızlığına etkileri: Etiyopya örneği
The effects of foreign aid on the independence of African countries: The case of Ethiopia
- Tez No: 1014917
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL COŞKUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Afrika bağımsızlığı, Sömürge mirası, Dış yardım, Yerli Kalkınma Programı, Pan Afrikanizm, Yeni Sömürgecilik, African independence, Colonial legacy, Foreign aid, Homegrown Development, Pan-Africanism, Neo-colonialism
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
DIŞ YARDIMLARIN AFRİKA ÜLKELERİNİN BAĞIMSIZLIĞINA ETKİLERİ: ETİYOPYA ÖRNEĞİ Melese Teferi ADUGNA Akademik literatürde Afrika bağımsızlığı konusu oldukça tartışmalı bir konudur. Bağımsızlaşma süreci, dolaylı yönetim ya da yeni sömürgecilik olarak adlandırılan Batı sömürgeciliğinin Afrika kıtasındaki devamı niteliğindedir. Literatür, bu süreçte Afrika ülkelerinin bağımsızlıklarını kazanmalarındaki önemli etkenler üzerinde durur. Örneğin, İkinci Dünya Savaşı sonucunda Avrupa'nın gücü zayıfladığı için sömürgeci güçler Afrika'daki sömürge bölgelerini kontrol etmekte güçlük çekmeye başlamıştır. Bununla birlikte Pan-Afrikanizm hareketi, Afrika'nın bağımsızlığına da önemli katkılar sağlamıştır çünkü Kwame Nkrumah, Marcus Garvey, Du Bois, Julius Nyerere, Patrice Lumumba ve Haile Selassie gibi siyasi aktörler, Afrika kıtasındaki sömürge yönetimini sona erdirmek için yorulmadan çalışmışlardır. Fakat Afrika bağımsızlığını kazanması, ekonomik, siyasi ve toplumsal kalkınmayı hemen sağladığı analmına gelmez; aksine kıtadaki bağımsızlığın ve barışın devamını tehdit eden birçok nedenler hala mevcuttur. Örneğin, sömürgecilik döneminde Afrika'da oluşturulan yapay sınırlar, Afrikalıların yakın zamana kadar siyasi istikrarsızlık, mülteci sayısında artış ve çatışma yaşamasına neden olmuştur. Etiyopya Afrika'nın sörmüge tarihindeki istisanalar arasındadır. Hiçbir zaman resmi bir sömürgecilik geçmişine sahip olmayan Etiyopya Devleti'nin 1945'ten sonra Batı kurumlarından gelen insani yardım ve kredilere sürekli bağımlılığı söz konusudur. Bugün Etiyopya'nın hem yıllık bütçesi hem de yerel sosyo-ekonomik ve siyasi kalkınma stratejileri için Batıdan gelen kredileri ana finansman kaynağı olarak görmesi Etiyopya'nın ne denli bağımsız bir devlet olduğu sorusunu gündeme getirir. Dolayısıyla bu çalışma, tarihsel araştırma yöntemini kullanarak dış yardımın Etiyopya'nın bağımsızlığı üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın amacına ulaşmak için, devletin dış yardıma bu kadar bağımlı hale gelmesine yol açan tarihi nedenleri anlamak amacıyla tarihi veriler incelenmiştir. Aslında diğer Afrika ülkeleri gibi Etiyopya da etnik gruplar arasında iç savaşlar yaşamaktadır. Bugün, Etiyopya hükümeti ile Oromiya bölgesinden Shane savaş grubu ya da askeri örgütler, Amhara bölgesinden Fano savaş grubu ve Tigray bölgesinden Woyane savaş grubu arasındaki savaşlar sıksıkla devam etmektedir. Burada dikkate alınması gereken çok önemli bir nokta, bu bölgelerin Etiyopya'nın hem nüfus hem de coğrafi konum açısından yaklaşık yüzde altmışını kapsamasıdır. Ayrıca, siyasi istikrarsızlık ve kuraklık gibi doğal afetler nedeniyle ciddi sayıda mülteci bulunmaktadır. Dolayısıyla, Etiyopya'daki dış yardımın varlığı açıktır ve BM kuruluşları dahil olmak üzere Batı dünyası, Etiyopya'ya yardım sağlayan büyük aktörlerdir. Bununla birlikte, araştırma analizini kolaylaştırmak ve Afrika kalkınması konusuna dair geniş bir anlayış kazanmak amacıyla, bu araştırma modernleşme ve bağımlılık teorisinden karşılaştırmalı bir bakış açılarına dayandırılmaktadır. Bununla beraber bu araştırma, Afrika bağlamında Etiyopya'nın Batı dünyasından gelen dış yardıma bağımlı hale gelmesine yol açan tarihsel nedenlere odaklanmıştır. Afrika Boynuzu'nda yer alan ve doğal kaynaklarla zengin bir ülke olan Etiyopya'nın Batı dünyasından gelen insani yardım ve kredilere bağımlılığı önemli bir tartışma konusudur. Çünkü devletin ekonomi ve siyasette gelişme potansiyeli olmasına rağmen, kaynaklar Etiyopya'nın bağımsızlığının Batı dünyasından yaptırımlar yoluyla dolaylı olarak tehdit altında olduğunu belirtmektedir. Hatta ABD Etiyopya'ya önemli miktarda yardım sağlamasıyla bilinirken, insani yardımı durdurmak dahil olmak üzere çeşitli mekanizmalar aracılığıyla yaptırımlar da uygulamaktadır. Bu çalışmada, bütümlüklü bir bakış açısı geliştirebilmek için bir yandan Çin'in Etiyopya üzerindeki etkisine, diğer yandan da Etiyopya'da ABD ve Çin arasındaki rekabete ilişkin son gelişmeler dikkate alınacaktır. Araştırma boyunca dış yardımlara karşı toplumsal direnişi göstermek amacıyla belgeler değerlendirilmiş ama yine de yardımlara bağımlılığın devam ettiği görülmüştür. Mesela kuraklık gibi doğal afetler ve etnik gruplar arasındaki iç savaşlar gibi toplumsal sorunlar nedeniyle Etiyopya'ya sürekli olarak insani yardım gelmektedir ama hükümetin dış yardıma bağımlılığı azaltmak için aldığı önleme stratejileri ciddi sonuçlar doğurmamıştır. Bu çerçevede, Etiyopya devletinin motivasyonu ve talebi doğrultusunda hem Batı dünyası hem de Çin, Etiyopya'ya kredi ve yardım sağlamıştır. Ayrıca dış yardımların etkileri üzerine yapılan eski araştırmalara göre bir yandan dış yardımın devamlılığının Afrika'nın kalkınmasını desteklediğini, diğer yandan ise geçmişteki sömürgecilerin Afrika'da dolaylı olarak sömürgeci kontrollerini zorladığını iddia etmektedir. Bu konuda Etiyopya'nın kendi geliştirdiği yerel kalkınma programları, dış yardıma bağımlılığı azaltmak ve ülkenin sosyopolitik ve kalkınma sorunlarını çözmek amacıyla uygulanmalıdır. Bu nedenle, bu çalışma sosyolojik bakış açısıyla dış yardım, Afrika bağımsızlığı ve Afrika kalkınma çalışmaları literatürüne katkıda bulunmaktadır.
Özet (Çeviri)
THE EFFECTS OF FOREIGN AID ON THE INDEPENDENCE OF AFRICAN COUNTRIES: THE CASE OF ETHIOPIA The issue of African independence is highly debatable in academic literature. This is because Western colonialism, referred to as indirect rule or neocolonialism, continued on the African continent. However, it is stated that African countries gained their independence after the Second World War. In other words, various reasons have been listed that contributed to Africa's independence from Western colonial rule. For example, the negative consequences of the Second World War weakened European power, and therefore colonial powers did not seriously control their colonial borders in Africa. Additionally, the Pan-Africanism movement made significant contributions to African independence because educated Africans such as Kwame Nkrumah, Marcus Garvey, Du Bois, Julius Nyerere, Patrice Lumumba, and Haile Selassie worked tirelessly to end colonial rule from the African continent. Even though Africa achieved its independence, the continent could not accomplish economic, political, and social development. On the contrary, many factors still threaten the continuation of independence and peace on African countries. For example, the artificial borders created in Africa during the colonial period have left Africans to experience political instability, increment of refugees and conflict till recently. Therefore, this study aims to investigate effects of foreign aid on African development and independence particularly with specific reference to Ethiopia through applying a historical research methodology. In order to attain the objectives of this study, historical data has been examined to comprehend the historical reasons that led the Ethiopian state becoming so dependent on foreign assistance. For example, like other African countries, Ethiopia experiences civil wars between ethnic groups. Accordingly, conflicts frequently occur between the Ethiopian government and the Shane war group from the Oromiya region, the Fano war group from the Amhara region, and the Woyane war group from the Tigray region. It is crucial to note that these regions comprise approximately 60% of Ethiopia's population and geographical area. Furthermore, there are significant refugees due to political instability and natural disasters such as drought. Therefore, the presence of foreign aid in Ethiopia is evident, and the Western world including UN agencies are major actors providing assistance to Ethiopia. Moreover, in order to facilitate the research analysis and gain a broader understanding of African development, this study draws upon comparative perspectives from modernization and dependency approach of development. Consequently, this research focuses on the historical reasons, which brought Ethiopia's dependence on humanitarian assistance from the Western world within the African context. However, Ethiopia, a country which is located in the Horn of Africa rich in natural resources, is a subject of significant debate due to its dependence on foreign aid and loans from the Western world. Despite the state's potential for economic and political development, sources indicate that Ethiopia's independence is indirectly threatened by sanctions from the Western world. The US is known for providing huge amount of assistance to Ethiopia on the other hand the US has been imposing sanctions using various mechanisms including holding of humanitarian aid and beyond. In this study, it is crucial to discuss both China's influence on Ethiopia and recent developments regarding the struggle or competition between the US and China in Ethiopia. If Ethiopia's dependence on foreign loans continues, this could lead to the formation of a neocolonial regime in the country through time. Moreover, documents were evaluated to demonstrate societal resistance to foreign aid, but it was still observed that dependence on aid continued. For example, Ethiopia constantly receives humanitarian aid due to natural disasters such as drought and human-caused problems such as civil wars between ethnic groups, but the government's preventative strategies to diminish dependence on foreign aid have not brought significant results. In this context, both the Western world and China have provided loans and aid to Ethiopia in line with the motivation and request of the Ethiopian state. Furthermore, according to previous research on the effects of foreign aid, it is argued that the continuity of foreign aids could support the development of Africa on the one hand, and indirectly helps the past colonial powers to further control the African continent. In this regard, Ethiopia's homegrown local development programs should be implemented with the aim to reduce dependency on foreign aid and solve the country's sociopolitical and development challenges. Hence, this study contributes to the literature on foreign aid, African independence, and African development studies from a sociological perspective.
Benzer Tezler
- Educational reforms in Ethiopia: From the imperial era to the present
Etiyopya'da eğitim reformları: Emperyal dönemden günümüze
SALİH AHMED MAHAMMODA
Doktora
İngilizce
2022
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA KORKMAZ
- 21. yüzyılda Afrika ve Türkiye - Afrika sosyo - ekonomik ilişkileri: 2005 - 2015
Africa in 21st century and Turkey - Africa socio - economic relations: 2005 - 2015
BARIŞ ŞENGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerİstanbul Ticaret ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERAT ÖZİPEK
- Gelişmekte olan ülkelerin dış borç sorunu ve Türkiye'nin dış borçları
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA KARAGÖZ
- Les organisations régionales de règlement des conflits en Afrique: Le cas de la CEDEAO
Afrika'da bölgesel örgütlerin çatışma çözümü yaklaşımı: CEDEAO örneği
AWALİ ISSAKA
Yüksek Lisans
Fransızca
2014
Uluslararası İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FARİDE SELCAN SERDAROĞLU
- Türkiye'nin Afrika politikası bağlamında Somali ile ilişkileri ve ilişkilerin olay veri yöntemiyle analizi
Turkish-Somali relations in the context of Turkey's policy towards africa and the analysis of the relations by using event data method
BELMA ENGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Uluslararası İlişkilerÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SONER KARAGÜL