Geri Dön

Ankara il merkezinde iki farklı aile sağlığı merkezine başvuran 18-64 yaşındaki bireylerin depresyon ile obezite arasındaki ilişkide duygusal yeme davranışı ve fiziksel aktivitenin aracılık rolünün incelenmesi

Examining the mediating role of emotional eating behaviour and physical activity in the relationship between depression and obesity among adults aged 18–64 attending two different family health centers in central Ankara

PDF İndir

  1. Tez No: 1014996
  2. Yazar: SEHER ÇAYAR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. CEMAL KOÇAK
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Halk Sağlığı, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: Depresyon, beden kütle indeksi, obezite, duygusal yeme, fiziksel aktivite, aracı değişken, aracılık analizi, aile sağlığı merkezi, Depression, body mass index, obesity, emotional eating, physical activity, mediator variable, mediation analysis, family health center
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Depresyon ve obezite, pek çok faktörden etkilenebilen iki önemli halk sağlığı sorunudur. Bu araştırmada, Ankara il merkezinde iki farklı aile sağlığı merkezine başvuran 18–64 yaş bireylerde depresyon ile obezite arasındaki ilişki; bu ilişkide duygusal yeme ve fiziksel aktivitenin aracı rolleri ile depresyon ve obeziteyi belirleyen sosyodemografik ve yaşam tarzı faktörleri incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, kesitsel tipte olup Temmuz–Ekim 2025 döneminde, Çankaya Çayyolu Eğitim ASM ve Mamak Mehmetçik Eğitim ASM'de yürütülmüştür. Evrenini 16.061 kayıtlı bireyin oluşturduğu çalışmaya, %5 hata payı ve %50 bilinmeyen sıklıkla hesaplanan 376 kişilik örneklem temel alınarak 379 gönüllü katılımcı alınmıştır. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu, Beck Depresyon Envanteri (BDE), Hollanda Yeme Davranışı Anketi–Duygusal Yeme alt ölçeği (DEBQ) ve Küresel Fiziksel Aktivite Anketi (GPAQ) ile toplanmıştır. Beyana dayalı boy-kilo bilgilerinden BKİ hesaplanmış ve DSÖ sınıflamasına göre gruplandırılmıştır. Veriler SPSS 30.0 programında tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testleri, parametrik/nonparametrik karşılaştırmalar, çok değişkenli lineer ve lojistik regresyon analizleri ve Hayes PROCESS macro Model 4 ile bootstrap temelli aracılık analizleri kullanılarak değerlendirilmiş; anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 39,1±12,3 olup %59,6'sı kadın, %63,3'ü evli, %69,4'ü önlisans ve üzeri mezundur. BKİ'ye göre bireylerin %39,1'i fazla kilolu, %24,5'i obez grubundadır. BDE puan ortalaması 10,5 olup hafif depresyon düzeyi ile uyumludur. BDE puanı 'orta-şiddetli' grubunda (≥17) yer alan katılımcılar %18,2'dir. GPAQ'a göre bireylerin %74,1'i fiziksel olarak aktif kabul edilmiştir. BKİ ortalaması; erkeklerde kadınlara göre (28,7'ye karşı 26,3), kronik hastalığı olanlarda olmayanlara göre (28,9'a karşı 26,5), evlilerde bekâr ve boşanmış/dul olanlara göre (sırasıyla 28,0; 26,2 ;25,9) daha yüksek bulunmuştur. Obez olma durumu erkeklerde kadınlara göre 2,8 kat (%95GA: 1,58–4,98; p<0,001), psikiyatrik tanısı olanlarda, olmayanlara göre yaklaşık 3,5 kat (%95GA: 1,40–8,38; p=0,007), hanesinde fazla kilolu/obez birey bulunanlarda, bulunmayanlara göre 4 kat (%95GA: 2,23–7,38; p<0,001) daha yüksek görülmüştür. Önlisans ve üzeri mezunu olmak, ortaokul ve altı mezunu olmaya göre (OR=0,31; %95GA: 0,14–0,68; p=0,003), kendi sağlık durumunu“iyi/çok iyi”olarak değerlendirmek,“çok kötü/kötü/orta”olarak algılamaya kıyasla (OR=0,31; %95GA: 0,18–0,55; p<0,001) obez olma durumundan koruyucu bulunmuştur. BDE puan ortalaması ortaokul ve altı mezunu olanlarda ön lisans ve üzeri mezunu olanlara göre (13,4 karşı 9,4), çalışmayan bireylerde çalışanlara göre (11,5 karşı 9,8) yüksek saptanmıştır. Depresyona yatkın olma açısından (BDE ≥ 17 puan), 85.001–170.000 TL (OR=0,23; %95GA: 0,08–0,63; p=0,004) ile 170.000 TL ve üzeri gelirin (OR=0,11; %95GA: 0,02–0,58; p=0,009), 26.000 TL altı gelire göre, kendi sağlık durumunu“iyi/çok iyi”olarak değerlendirenlerin,“çok kötü/kötü/orta”olarak algılayanlara göre (OR=0,27; %95GA: 0,15–0,51; p<0,001) ve günlük 7 saat uyuyanların, 6 saatten az uyuyanlara göre (OR=0,28; %95GA: 0,09–0,86; p=0,027) koruyucu olduğu görülmüştür. Aracılık analizinde, depresyon-BKİ ilişkisinde duygusal yemenin dolaylı aracı etkisinin olduğu; fiziksel aktivitenin ise tüm modelde tutarlı bir aracı etki oluşturmadığı bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışma, çalışmanın yapıldığı bölgelerde fazla kilolu ve obez birey sıklığının yüksek olduğunu, duygusal yemenin depresyon–obezite ilişkisinde aracı bir rolü olduğunu ortaya koymuştur. Obezite ve depresyonla mücadelede sadece kilo kontrolüne odaklanan yaklaşımlar yerine, duygusal yeme ve fiziksel aktiviteyi hedefleyen, psikolojik destek ve yaşam tarzı müdahalelerini bütüncül biçimde ele alan birinci basamak temelli programların geliştirilmesi önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: Depression and obesity are two major public health problems influenced by multiple factors. This study examined the association between depression and obesity among individuals aged 18–64 years attending two different family health centers in central Ankara, along with the mediating roles of emotional eating and physical activity in this association, and the sociodemographic and lifestyle determinants of depression and obesity. Materials and Methods: This study was conducted between July and October 2025 at Çankaya Çayyolu and Mamak Mehmetçik Training Family Health Centers. From a target population of 16,061 registered individuals, a sample size of 376 was calculated (5% margin of error, 50% assumed prevalence), and 379 volunteers were enrolled. Data were collected using a researcher-developed questionnaire, the Beck Depression Inventory (BDI), the Emotional Eating subscale of the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), and the Global Physical Activity Questionnaire (GPAQ). Body mass index (BMI) was calculated from self-reported height and weight and classified according to WHO criteria. Analyses were performed in SPSS 30.0 using descriptive statistics, chi-square tests, parametric/non-parametric comparisons, multivariate linear and logistic regression, and bootstrap-based mediation analyses via Hayes' PROCESS macro (Model 4). Significance was set at p < 0.05. Results: The mean age of participants was 39.1 ± 12.3 years; 59.6% were women, 63.3% were married, and 69.4% held an associate's degree or higher. According to BMI classification, 39.1% of participants were overweight, and 24.5% were obese. The mean BDI score was 10.5, consistent with mild depression, and 18.2% of participants scored in the“moderate-to-severe”range (≥17). According to GPAQ results, 74.1% of individuals were classified as physically active. Mean BMI was higher in men than in women (28.7 vs. 26.3), in those with chronic disease compared with those without (28.9 vs. 26.5), and in married individuals compared with single and divorced/widowed individuals (28.0, 26.2, and 25.9, respectively). The likelihood of being obese was 2.80-fold higher in men than in women (95%CI: 1.58–4.98; p <0.001), approximately 3.50-fold higher in individuals with a psychiatric diagnosis compared with those without (95% CI: 1.40–8.38; p = 0.007), and 3.98-fold higher in those with an overweight/obese household member compared with those without (95% CI: 2.23–7.38; p <0.001). Holding an associate's degree or higher, compared with having completed middle school or below (OR = 0.31; 95% CI: 0.14–0.68; p = 0.003), and rating one's own health as“good/very good”compared with“very poor/poor/moderate”(OR = 0.31; 95% CI: 0.18–0.55; p <0.001) were found to be protective against obesity. Mean BDI scores were higher among individuals with a middle school education or below compared with those holding an associate's degree or higher (13.4 vs. 9.4), and among unemployed individuals compared with those who were employed (11.5 vs. 9.8). Regarding the presence of depression (BDI ≥ 17), incomes of 85,001–170,000 TL (OR = 0.23; 95% CI: 0.08–0.63; p = 0.004) and ≥170,000 TL (OR = 0.11; 95% CI: 0.02–0.58; p = 0.009), compared with incomes below 26,000 TL; self-rated health of“good/very good”compared with“very poor/poor/moderate”(OR = 0.27; 95% CI: 0.15–0.51; p <0.001); and sleeping 7 hours per day compared with less than 6 hours (OR = 0.28; 95% CI: 0.09–0.86; p = 0.027) were identified as protective factors. Mediation analysis revealed that emotional eating exerted a significant indirect mediating effect on the relationship between depression and BMI, whereas physical activity did not demonstrate a consistent mediating effect across the overall model. Conclusion: This study demonstrated a high prevalence of overweight and obesity in the community and highlighted the mediating role of emotional eating—particularly in the depression–obesity relationship. Rather than approaches focused solely on weight control, the development of primary care-based programs that target emotional eating and physical activity and that integrate psychological support with lifestyle interventions in a holistic manner is recommended for combating obesity and depression.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    957410

    Ankara il merkezinde sosyoekonomik düzeyi farklı iki ilçede aile sağlığı merkezine başvuran 18-64 yaş bireylerin siberkondri ciddiyeti ve ilişkili faktörler

    Severity of cyberchondria and associated factors in individuals aged 18-64 years applying to family health centers in two districts with different socioeconomic levels in Ankara province centre

    HASAN ALPARSLAN TOPÇU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Halk SağlığıAnkara Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. DENİZ ODABAŞ

  2. Tez No

    192841

    Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi

    The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma

    HACI HASAN ESEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    PatolojiSelçuk Üniversitesi

    Patoloji Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK

  3. Tez No

    462736

    Çocukluk çağı akut lenfoblastik lösemilerinde kan karnitin seviyeleri ve yorgunluk skalası ile ilişkisi

    Serum carnitine levels and the relationship with fatigue scale in acute lymphoblastic leukemia in childhood

    ERTUĞ TOROSLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBülent Ecevit Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. NAZMİYE YÜKSEK

  4. Tez No

    656077

    Onkoloji hastalarının geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) yöntemleri hakkındaki tutumları

    Attitudes of oncology patients on traditional and complementary medicine (T&CM)

    ZEYNEP BÜŞRA ULUSOY

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Aile HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET KESKİN

  5. Tez No

    187273

    Öğretmenlerin A vitaminine ilişkin bilgi ve davranışları

    Teachers` knowledge and behaviours concerning vitamin A

    NERGÜL KURTCU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2006

    Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesi

    Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MİNE ARLI

Geri Dön