MİKRO HAREKETLİLİK VE KENTSEL GÜVENLİĞİN BİSİKLET VE E-SKUTER ARAÇLARI ÇERÇEVESİNDE İNCELENMESİ
AN EXAMINATION OF MICROMOBILITY AND URBAN SAFETY WITHIN THE FRAMEWORK OF BICYCLES AND E-SCOOTERS
- Tez No: 1015157
- Danışmanlar: PROF. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Büyük kentlerde nüfusun artmasıyla toplu taşıma kentsel hareketlilik talebini karşılayamamakta ve araç sahipliği de buna paralel artış göstermektedir. Trafikteki motorlu taşıt sayısındaki yükselişe bağlı olarak karbon salımındaki artış, oluşan trafik sıkışıklığı, kaos ortamı ve toplu taşımanın yetersizliğine bağlı kullanım yoğunluğu, trafik sorunlarına ek olarak ciddi çevre ve sağlık sorunları doğurmaktadır. Ayrıca dünya genelinde yaşanan Covid-19 pandemisinde toplu taşıma gibi kalabalık ortamlarda hastalıkların bulaşma riskinin artması, alternatif ulaşım araçlarına yönelmeyi gerektirmiştir. Bu sorunlara çözüm olarak mikro hareketlilik araçları hızlı, bağımsız, kolay ve çevre dostu bir alternatif olarak ortaya çıkmıştır. Pek çok mikro hareketlilik aracı bulunmaktadır. Lakin en çok kullanılan ve en popüler olanları kısa süreli kiralama olanakları, dünya genelinde kiralama sistemlerinin yaygınlaşması, ekonomik olmaları ve teknoloji ile entegre sistemleri sebebiyle batarya gücü ile çalışan e-skuter ve insan gücüyle çalışan bisikletlerdir. E-skuter ve bisikletler ulaşımda kolaylık sağlarken, alt yapı yetersizliklerinden kaynaklı pek çok güvenlik sorununu da beraberinde getirmektedir. Bu araçların motorlu taşıt yollarında bulunmaları veya yaya yollarında kullanılmaları can ve mal güvenliğini tehdit edebilmektedir. Kentsel akslarda her tür aracın güvenle hareket edebilmesi için bazı önemli tedbirlerin alınması gerekmektedir. Şehirlerdeki ulaşım altyapısı e-skuter ve bisiklet taşıtlarının kullanımına ve yoğunluğuna göre tasarlanmadığında, bu araçların aktif kullanılması kazalara, travmalara hatta ölüme sebep olabilmektedir. Ancak literatürde, mikro hareketlilik ve kentsel güvenlik konusunu bisiklet ve e-skuter araçları üzerinden; kaza verileri, mülakat ve saha verilerine dayalı olarak ele alan bütüncül bir çalışmanın eksikliği dikkat çekmektedir. Bu çalışma bisiklet ve e-skuter araçlarının, kentsel güvenlik ile ilişkisini; trafik güvenliği, yol güvenliği ve tasarım güvenliği bağlamında ele alarak söz konusu boşluğun giderilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda araştırma, İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde yer alan Barbaros Bulvarı ve Çırağan Caddesi akslarına odaklanmaktadır. Çalışmanın nicel araştırma basamağı, Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından sağlanan 2020 – 2024 yılları arasında yapılmış mikro hareketlilik araç kazalarını temel alarak oluşturulmuşur. Toplanan verilerin değerlendirilmesi amacıyla e-skuter hizmeti sağlayan firmalar ve e-skuter ve bisiklet araç kullanıcıları ile yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Mülakatların kategorize edilmesi için MAXQDA programından yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, mikro hareketlilik araç kullanıcıları ile yayaların ve mikro hareketlilik araç kullanıcıları ile taşıt sürücülerinin aynı ulaşım aksını kullanmasının güvenli olmadığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, mikro hareketlilik araç yollarının, taşıt yolu ve yaya yolundan ayrılmasının ulaşıma katkı sağlayacağı ve ulaşımı daha güvenli hale getireceği saptanmıştır. Bu bulgular, yol güvenliğini etkileyen ve altyapıya bağlı saptanan yetersizliklerin, davranış ve kurallardan kaynaklı trafik güvenliğini tehlikeye atabilecek durumların ve mekânın fiziksel formuna bağlı kentsel güvenlik ortamının mikro hareketlilik araçları ile doğrudan ilişkili olduğu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, mikro hareketlilik araçlarından e-skuter ve bisiklet araçları ile ulaşımın güvenli ve kolay olması için güvenli kentsel mekânların tasarlanması gerektiği bulgularla ortaya konmuştur. Çalışma, söz konusu mekânlara ilişkin özgün bir katkı sunarak, kentsel mekân organizasyonu ve tasarım bağlamında sürdürülebilir, güvenli ulaşım ve çevre politikalarına özgün ve güncel katkılar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
As the population grows in major cities, public transportation is unable to meet the demand for urban mobility, and car ownership is rising in parallel. The increase in carbon emissions resulting from the rise in the number of motor vehicles on the road, along with traffic congestion, chaotic conditions, and the high usage of private vehicles due to the inadequacy of public transportation, are causing serious environmental and health issues in addition to traffic problems. Furthermore, during the global COVID-19 pandemic, the increased risk of disease transmission in crowded environments like public transportation has necessitated a shift toward alternative modes of transportation. As a solution to these problems, micromobility vehicles have emerged as a fast, independent, convenient, and eco-friendly alternative. There are many types of micro-mobility vehicles. However, the most widely used and popular ones are battery-powered e-scooters and pedal-powered bicycles, due to their short-term rental options, the widespread adoption of rental systems globally, their affordability, and their integration with technology. While e-scooters and bicycles offer convenience in transportation, they also bring with them numerous safety issues stemming from inadequate infrastructure. The presence of these vehicles on motor vehicle lanes or their use on sidewalks can pose a threat to personal safety and property. Certain important measures must be taken to ensure that all types of vehicles can move safely along urban thoroughfares. When urban transportation infrastructure is not designed to accommodate the use and density of e-scooters and bicycles, the active use of these vehicles can lead to accidents, injuries, and even death. However, the literature lacks a comprehensive study addressing the topics of micro-mobility and urban safety through the lens of bicycles and e-scooters, based on accident data, interviews, and field data. This study aims to address the gap in research by examining the relationship between bicycles and e-scooters and urban safety, specifically in the contexts of traffic safety, road safety, and design safety. To this end, the research focuses on the Barbaros Boulevard and Çırağan Street corridors in the Beşiktaş district of Istanbul. The quantitative research phase of the study was based on micro-mobility vehicle accidents that occurred between 2020 and 2024, as provided by the General Directorate of Security. To evaluate the collected data, semi-structured interviews were conducted with companies providing e-scooter services and with e-scooter and bicycle users. The MAXQDA program was used to categorize the interviews. The findings revealed that it is unsafe for micro-mobility vehicle users to share the same traffic lane with pedestrians and with motor vehicle drivers. Furthermore, it was determined that separating micro-mobility vehicle lanes from motor vehicle lanes and pedestrian walkways would contribute to traffic flow and make transportation safer. These findings demonstrate that deficiencies in infrastructure affecting road safety, situations that could endanger traffic safety due to behavior and rules, and the urban safety environment dependent on the physical form of the space are directly related to micro-mobility vehicles. In conclusion, the findings demonstrate that safe urban spaces must be designed to ensure safe and easy transportation using micro-mobility vehicles such as e-scooters and bicycles. By offering an original contribution regarding these spaces, the study provides unique and up-to-date insights into sustainable, safe transportation and environmental policies within the context of urban spatial organization and design.
Benzer Tezler
- İstanbul'da mikro hareketlilik: Paylaşımlı e-skuter kullanıcı özellikleri ve karşılaşılan zorluklar
Micro mobility in Istanbul: Shared e-scooter user characteristics and challenges
YİĞİT CAN YAVUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ONUR TEZCAN
- Türkiye'de mikromobilite araçlarının karıştığı trafik kazalarının mevcut durumu ve değerlendirilmesi
Current situation and evaluation of traffic accidents involving micromobility vehicles in Turkey
HALİL TÜRKEKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TrafikGazi ÜniversitesiTrafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA HATİPOĞLU
- Türkiye'de uzun bisiklet parkurlarının bisiklet kullanımına etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of long cycling routes on cycling use in Turkey
SEDA CABİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat MühendisliğiSakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR ÖZDEN
- Makro veriler ve Türkiye ekonomisi çerçevesinde kentsel dönüşüm
Başlık çevirisi yok
HAKAN AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İnşaat MühendisliğiOkan ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT ENVER ÜLGER
- Paylaşımlı e-skuter sistemlerinin trafik güvenliği bakımından değerlendirilmesi
Evaulation of shared e-scooter systems in terms of traffic safety
EYÜP EMRE KASAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TrafikGazi ÜniversitesiTrafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. KÜRŞAT YILDIZ
DR. MEHMET AKİF YERLİKAYA