Mentalizasyon ve aleksitimi düzeylerine göre somatizasyon belirtilerindeki farklılıkların incelenmesi
Investigation of differences in somatization symptoms according to levels of mentalization and alexithymia
- Tez No: 1015367
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EVİN AYDİN YÖNTEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, mentalizasyon ve aleksitimi düzeylerine göre somatizasyon belirtilerindeki farklılıklar incelenmiştir. Araştırmaya toplam 404 katılımcıdan; 308 kadın ve 93 erkek olmak üzere veri toplanmıştır. Araştırma verileri çevrimiçi düzenekler aracılığıyla; Sosyodemografik Bilgi Formu, Zihinselleştirme Ölçeği, Toronto Aleksitimi Ölçeği ve Bradford Somatik Envanteri kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma verileri analiz edilirken ölçek verileri normal dağılım gösterdiği için bağlantısız t testi, tek yönlü ANOVA, Pearson korelasyon, hiyerarşik regresyon analizi gibi testler kullanılmıştır. Ek olarak ortaya çıkan farklılıkların hangi gruplar arasında olduğunu analiz edebilmek için Scheffe çoklu karşılaştırma testi; medeni durum değişkeni için yapılan karşılaştırma analizinde grup heterojenliği sebebiyle Kruskal Wallis H testi ile Bonferroni düzeltmesi uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 28.0 paket programı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, somatizasyon değişkeni ve zihinselleştirmeye güdülenme alt boyutu arasında negatif yönde; aleksitimi ve duyguları söze dökmede güçlük ve duyguları tanımada güçlük alt boyutunda pozitif yönde anlamlı ilişkilenmeler saptanmıştır. Mentalizasyon ile aleksitimi, duyguları söze dökmede güçlük ve duyguları tanımada güçlük alt boyutlarında negatif yönde; kendilik temelli zihinselleştirme ile aleksitimi, duyguları söze dökmede ve tanımada güçlük alt boyutlarında negatif yönde ve ötekiler temelli zihinselleştirme ile aleksitimi, duyguları söze dökmede ve tanımada güçlük alt boyutlarında negatif yönde istatiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğu bulunmuştur. Ek olarak zihinselleştirmeye güdülenme ile aleksitimi, duyguları söze dökmede ve tanıma güçlük alt boyutları arasında negatif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre; aleksitiminin somatizasyon üzerindeki etkisi pozitif ve anlamlı bir yordayıcı niteliğinde olduğu; buna karşın zihinselleştirmeye güdülenme alt boyutunun somatizasyon değişkeni üzerinde açıklayıcılığının anlamlı düzeyde artış sağlanmadığı sonucuna varılmıştır. Mevcut çalışma bulguları, ilgili literatür çerçevesinde tartışılmış; geleceğe yönelik araştırmalara çeşitli öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study investigated differences in somatization symptoms according to levels of mentalization and alexithymia. Data was collected from a total of 404 participants; 308 women and 93 men. Data was obtained online using a sociodemographic information form, the Mentalization Scale, the Toronto Alexithymia Scale, and the Bradford Somatic Inventory. Since the scale data showed a normal distribution, independent t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation, and hierarchical regression analysis were used to analyze the data. Additionally, to analyze which groups showed differences, the Scheffe multiple comparison test was used; for the comparison analysis of the marital status variable, the Kruskal-Wallis H test with Bonferroni correction was applied due to group heterogeneity. SPSS 28.0 software package was used for data analysis. The analyses revealed a significant negative correlation between the somatization variable and the motivation for mentalization sub-dimension; and a significant positive correlation between alexithymia and the difficulty in verbalizing and recognizing emotions sub-dimensions. Significant negative correlations were found between mentalization and alexithymia, difficulty in verbalizing and recognizing emotions sub-dimensions; between self-based mentalization and alexithymia, difficulty in verbalizing and recognizing emotions sub-dimensions; and between other-based mentalization and alexithymia, difficulty in verbalizing and recognizing emotions sub-dimensions. Additionally, a significant negative correlation was found between motivation for mentalization and alexithymia, difficulty in verbalizing and recognizing emotions sub-dimensions. According to the hierarchical regression analysis results, alexithymia has a positive and significant predictive effect on somatization; however, the explanatory power of the motivation for mentalization sub-dimension on the somatization variable did not significantly increase. The findings of this study were discussed within the framework of the relevant literature. Various suggestions have been presented for future research.
Benzer Tezler
- Psikodermatolojik belirtileri olan ve olmayan kişilerde temel depresyon, aleksitimi, zihinselleştirme kapasitesi ve somatizasyon arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between basic depression, alexithymia, mentalization capacity and somatization in people with and without psychodermatological symptoms
HİLAL CURA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gedik ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURGÜL YAVUZER
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde zihinselleştirme, empati ve aleksitimi düzeyleri ile yürütücü işlevler arasındaki ilişki
Executive functions and social cognitive processes in adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder: associations among mentalization, empathy, and alexithymia
ALİ GÜVEN SAY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSivas Cumhuriyet ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF ABANOZ
- Aleksitimi ve zihinselleştirme becerisinin algılanan sosyal destek ve psikolojik dayanıklılık ile ilişkilerinin incelenmesi
Examining the relationship of alexithymia and mentalization ability with perceived social support and resilience
AYTEN SARIGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR YILMAZ
- Anneden algılanan narsisizm ile somatizasyon arasındaki ilişkidementalizasyon ve aleksitiminin aracılık rolleri
The mediating roles of mentalization and alexithymia in the association between perceived maternal narcissism and somatization
GÜLSÜM KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Okan ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET SAPANCI
- Genç yetişkinlerde somatizasyon düzeyi ve aleksitimi arasındaki ilişkide zihin teorisinin düzenleyici rolü
The regulatory role of theory of mind in the relationship between somatization level and alexithymia in young adults
SARA SILA CULFA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP KÜÇÜK