Tüketime hazır sunulan alkolsüz içeceklerde bazı tatlandırıcı miktarlarının belirlenmesi
Determination of the amount of various sweeteners in ready-to-drink non-alcoholic beverages
- Tez No: 1015634
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH ÖKSÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Asesülfam K, Aspartam, Sağlık, Sakarin, Yapay tatlandırıcı, Acesulfame K, Artificial sweetener, Aspartame, Health, Saccharin
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ülkemizde ve dünyada sıklıkla tüketilen gazlı ve gazsız hazır içeceklerin etiketi incelendiğinde birçoğunda tatlandırma amaçlı şeker ya da şeker ikamesi olarak yapay tatlandırıcıların kullanıldığı görülmektedir. Sağlık üzerine etkileriyle ilgili araştırmalar ve tartışmalar devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de yaygın olarak tüketilen hazır içeceklerde bulunan yapay tatlandırıcılardan aspartam, asesülfam K ve sakarin miktarının belirlenmesidir. Ayrıca bu tür çalışmalar gıda ürünlerinde kullanılan yapay tatlandırıcıların izlenmesi ve mevzuata uygunluğun değerlendirilmesi açısından önemlidir. Piyasada satışa sunulan, etiketinde yapay tatlandırıcı içerdiği beyan edilen veya edilmeyen gazlı ve gazsız içecekler (40 örnek) Konya'da bulunan belirli süpermarketlerden temin edilmiştir. Örneklerin tatlandırıcı içerikleri UPLC cihazında analiz edilerek sonuçlar elde edilmiştir. Kolon olarak C18 (4,6*250 mm, 5 μm) kullanılmıştır. Akış hızı 1 mL/dakika, sıcaklık 30֯C ve enjeksiyon hacmi 10 mikrolitre olarak ayarlanmıştır. Aspartam ve sakarin 210 nm'de, asesülfam K 217 nm'de analiz edilmiştir. Sonuçlar Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinde Kullanılan Tatlandırıcılar Tebliği'nde belirtilen alkolsüz içeceklerde kullanılabilecek en yüksek miktarlarla karşılaştırılmıştır. Analiz sonucuna göre; içeceklerin 30'unda aspartam, 25'inde sakarin ve tamamında asesülfam K bulunduğu tespit edilmiştir. İçeceklerin aspartam miktarı 1,00-314,33 mg/L, asesülfam K miktarı 46,00-676,33 mg/L, ve sakarin miktarı 0,23-31,53 mg/L aralığında bulunmuştur. Tatlandırıcıların tespit edilen ortalama konsantrasyonları aspartam için ortalama ± SS şeklinde 64,79 ± 88,52 mg/L, asesülfam K için 131,56± 116,29 mg/L, sakarin için ise 7,37 ± 6,36 mg/L olarak belirlenmiştir. Sonuçlar Türk Gıda Kodeksi'nin alkolsüz aromalı içeceklerde izin verilen en yüksek tatlandırıcı miktarıyla karşılaştırıldığında tespit edilen en yüksek aspartam ve sakarin miktarları mevzuata uyarken 1 örneğin asesülfam K miktarının mevzuat sınırları üzerinde olduğu belirlenmiştir. Gıdalarda kullanılan yapay tatlandırıcıların miktarlarının belirlenmesi, tüketici sağlığının korunması ve gıda güvenliğinin sağlanması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada piyasada bulunan tüketime hazır içeceklerdeki aspartam, asesülfam K ve sakarin içeriğinin belirlenmesine yönelik analizler gerçekleştirilmiştir. Özellikle içeceklerin tümünde asesülfam K tespit edilmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçların, piyasada bulunan ürünlerdeki aspartam ve diğer tatlandırıcı düzeyleri hakkında güncel veri sağlayarak tüketim önerisi oluşturması ve literatüre katkıda bulunacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Debate surrounding the health effects of artificial sweeteners remains ongoing. Given their widespread consumption in ready-to-drink (RTD) beverages, regular monitoring of these additives is critical for food safety and public health. This study aimed to quantify the levels of three common artificial sweeteners—aspartame, acesulfame K (Ace-K), and saccharin—in RTD beverages in Türkiye and evaluate their compliance with national food legislation. Forty carbonated and non-carbonated beverage samples (with and without sweetener declarations) were purchased from supermarkets in Konya, Türkiye. Sweetener concentrations were quantified using an Ultra Performance Liquid Chromatography (UPLC) system equipped with a C18 column, with detection wavelengths set at 210 nm (aspartame, saccharin) and 217 nm (Ace-K). Results were compared against the maximum permitted levels (MPLs) defined by the Turkish Food Codex. Ace-K was detected in 100% of the samples (n = 40), followed by aspartame in 75% (n = 30) and saccharin in 62,5% (n = 25). Concentrations ranged from 1,00–314,33 mg/L for aspartame (mean: 64,79 \pm 88,52 mg/L), 46,00–676,33 mg/L for Ace-K (mean: 131,56 \pm 116,29 mg/L), and 0,23–31,53 mg/L for saccharin (mean: 7,37 \pm 6,36 mg/L). While all aspartame and saccharin concentrations complied with legal limits, Ace-K exceeded the regulatory MPL in one sample. The ubiquitous presence of acesulfame K across all tested beverages highlights high consumer exposure to synthetic sweeteners. While overall compliance with the Turkish Food Codex was high, the detection of a non-compliant sample underscores the necessity of continuous market monitoring and strict enforcement of food safety legislation.
Benzer Tezler
- Soğuk olarak tüketime sunulan bazı hazır ticari yiyeceklerin mikrobiyolojik kalitelerinin belirlenmesi
Başlık çevirisi yok
ERCAN ÖNER
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Besin Hijyeni ve TeknolojisiAnkara ÜniversitesiBesin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İRFAN EROL
- Ülkemizde tüketime sunulan çeşitli hazır gıdalarda Bacillus Cereus'un varlığı ve önemi
Presence and importance of Bacillus Cereus in some ready-to-eat and ready-to-cook foods consumed in Turkey
HARUN AKSU
Doktora
Türkçe
1994
Veteriner Hekimliğiİstanbul ÜniversitesiBesin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZER ERGÜN
- Tüketime sunulan günlük hazır yemekler ve salataların mikrobiyolojik kalitesinin belirlenmesi
Investigation of microbiological qualty of some ready to eat meals and salads
MEHMET ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
MikrobiyolojiNamık Kemal ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET DEMİRCİ
- Ankara yöresinde tüketime sunulan hazır kıymalarda listeria monocytogenes varlığının araştırılması
Identification of existence of listeria monocytogenes in ground meat offered for consumption in Ankara region
GÖKTUĞ BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiEczacılık Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AYSEL BAYHAN ÖKTEM
- Bursa ilinde tüketime sunulan hazır kıymaların kimyasal niteliklerinin kodekse uygunluk yönünden incelenmesi
A study on the chemical properties of ground meat ready for consumption in Bursa from the aspect of their compliance with the Turkish food codex
NESRİN GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Besin Hijyeni ve TeknolojisiUludağ ÜniversitesiBesin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TAYAR