Geri Dön

Bilim tarihi ve hümaniter disiplinler kesişiminde Snow'un“iki kültür”kavramı

Snow's concept of the“two cultures”at the intersection of the history of science and the humanities

PDF İndir

  1. Tez No: 1015860
  2. Yazar: TUĞÇE SİNCANOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BERFİN KART TEPE
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, modern bilgi düzleminde bilimsel bilginin nasıl ayrıcalıklı bir konuma yükseldiğini ve doğa bilimleri ile hümaniter disiplinler arasında ortaya çıkan epistemolojik ayrışmayı incelemektedir. Çalışmanın çıkış noktası, C. P. Snow'un“iki kültür”kavramsallaştırmasının disiplinler arası iletişim eksikliğinin ötesinde modern bilginin kurumsal ve düşünsel örgütlenmesine içkin daha derin bir epistemik sorunu görünür kıldığı iddiasıdır. Bu tezde bilimsel bilgi genel kanının bir ürünü olarak tarihsel ve toplumsal bağlamdan bağımsız, nötr ve evrensel bir hakikat alanı olarak tanımlanmanın aksine belirli kurumsal düzenekler, uzmanlık rejimleri ve doğruluk ölçütleri aracılığıyla meşruiyet kazanan tarihsel bir bilgi biçimi olarak ele alınmıştır. Bu bağlamda çalışma, modern bilimsel bilginin epistemolojik üstünlüğünün hangi tarihsel süreçler sonucunda kurulduğunu, disiplinler arası sınırların nasıl sertleştiğini ve bu ayrımın günümüz akademik ve toplumsal düzeninde nasıl yeniden üretildiğini tartışmaktadır. Tez, Antik Yunan düşüncesinden modern bilimsel devrime uzanan süreçte bilginin nasıl yeniden tanımlandığını incelemektedir. Bacon, Descartes, Galileo ve Newton'un çalışmalarıyla birlikte bilgi, geleneksel otoritelerden ayrılarak deney, matematik ve yöntem temelinde yeniden kurulmuştur. Böylece bilimsel bilgi, ölçülebilir ve denetlenebilir bir etkinlik hâline gelirken doğa bilimleri de modern dünyada epistemolojik üstünlük kazanmıştır. Çalışma, bilim ile felsefenin modern dönemde giderek ayrıştığını, modern bilimin yöntemsel denetime dayanırken, felsefenin bilginin kavramsal temellerini ve meşruiyetini sorgulayan bir alan hâline geldiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bilimsel bilginin üstünlüğünün yalnızca yöntemsel başarıdan ziyade üniversiteler, laboratuvarlar ve uzmanlık rejimleri gibi modern kurumların yapılanmasından kaynaklandığı savunulmaktadır. Bu bağlamda tez,“iki kültür”ayrımını modern bilgi düzeninin yapısal bir sonucu olarak değerlendirmekte ve bilimsel bilginin üstünlüğünün tarihsel, kurumsal ve epistemolojik süreçler sonucunda inşa edildiğini ileri sürmektedir.“İki kültür”ayrımı, uzlaştırılması gereken yüzeysel bir kopuştan ziyade modern bilginin örgütlenme biçimine içkin yapısal bir gerilim olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, disiplinler arası sınırların yeniden düşünülmesi gerektiğini savunurken, bilimsel bilginin gücünü reddetmeden onun toplumsal ve etik sorumluluklarını tartışmaya açmaktadır. Bu yönüyle tez, bilim felsefesi, bilim tarihi ve çağdaş bilim–toplum ilişkileri literatürüne eleştirel bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Özet (Çeviri)

This study examines how scientific knowledge has risen to a privileged position within the modern knowledge framework and explores the epistemological divide that has emerged between the natural sciences and the humanities. The starting point of the study is the claim that C. P. Snow's conceptualization of the“two cultures”reveals a deeper epistemic problem inherent in the institutional and intellectual organization of modern knowledge, beyond merely a lack of interdisciplinary communication. In this thesis, scientific knowledge is approached not as a neutral and universal domain of truth independent of historical and social context—as commonly assumed—but rather as a historical form of knowledge that gains legitimacy through specific institutional mechanisms, regimes of expertise, and criteria of truth. In this context, the study discusses the historical processes through which the epistemological superiority of modern scientific knowledge was established, how disciplinary boundaries became increasingly rigid, and how this division continues to be reproduced within contemporary academic and social structures. The thesis investigates how knowledge was redefined in the transition from Ancient Greek thought to the modern scientific revolution. Through the works of Bacon, Descartes, Galileo, and Newton, knowledge was reconstructed on the basis of experiment, mathematics, and method, separating itself from traditional authorities. As a result, scientific knowledge became a measurable and controllable activity, while the natural sciences gained epistemological superiority in the modern world. The study demonstrates that science and philosophy gradually diverged in the modern era: while modern science came to rely on methodological control, philosophy evolved into a field that questions the conceptual foundations and legitimacy of knowledge. Furthermore, it is argued that the superiority of scientific knowledge derives not merely from methodological success, but also from the structuring of modern institutions such as universities, laboratories, and regimes of expertise. In this regard, the thesis evaluates the“two cultures”divide as a structural consequence of the modern order of knowledge and argues that the superiority of scientific knowledge has been constructed through historical, institutional, and epistemological processes. Rather than viewing the“two cultures”divide as a superficial rupture to be reconciled, the study interprets it as a structural tension inherent in the organization of modern knowledge itself. While advocating for a reconsideration of disciplinary boundaries, the study also opens scientific knowledge to discussions concerning its social and ethical responsibilities without denying its power. In this respect, the thesis aims to provide a critical contribution to the literature on philosophy of science, history of science, and contemporary science–society relations.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    816000

    Dialogue for all: Crafting inclusive and humanized voice assistants for diverse populations through an interdisciplinary approach

    Herkes için diyalog: Farklı topluluklar için kapsayıcı ve insani sesli asistanlar oluşturmak üzerine disiplinler arası bir yaklaşım

    YELİZ YÜCEL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    İletişim BilimleriGalatasaray Üniversitesi

    Radyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. KEREM RIZVANOĞLU

  2. Tez No

    882433

    Evrendeki izler: Uzay mimarisi tarihi ve evriminden mimari perspektifler

    Traces in the universe: A history and evolution of space architecture from architectural perspectives

    EZGİ ÇEBİ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Mimarlık Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZGE GÜNDEM

  3. Tez No

    1004102

    A historical evaluation of artificial intelligence with focus on algorithms generating creative artwork

    Yapay zeka üzerine yaratıcı yapıt üreten algoritmalar odaklı tarihsel bir değerlendirme

    İLKEM AHU ŞAHİN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Bilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYTEKİN ÇÖKELEZ

  4. Tez No

    918171

    Yerinden edilen bedenler: Görsel kültürde göç, sürgün ve mobilite

    Displaced bodies: Migration, exile and mobility in visual culture

    GÜLER İNCE

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

    Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. NERMİN SAYBAŞILI

  5. Tez No

    919075

    The Making of a medical museum: Recontextualizing the Gülhane medical history collection in Ankara, Türkiye

    Bir tıp müzesinin inşası: Ankara'daki Gülhane tıp tarihi koleksiyonunun yeni bir bağlamda değerlendirilmesi

    İREM ALPAY

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    ArkeolojiKoç Üniversitesi

    Arkeoloji ve Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. LUCİEMME THYS-ŞENOCAK

Geri Dön