Depremden etkilenen lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlığına ilişkin aracılık modeli ve bilinçli farkındalık temellipsikoeğitim programının etkisinin incelenmesi
Examining the effect of a mediation model and mindfulness-based psychoeducational program on the psychological resilience of high school students affected by the earthquake
- Tez No: 1015864
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASUDE ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, depremden etkilenen lise öğrencilerinin bilinçli farkındalıkları ile psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkide yaşam amaçları, umut ve başa çıkmanın aracılık rolünün olup olmadığını belirlemek ve bilinçli farkındalık temelli psikoeğitim programının etkisini incelemektir. Bu doğrultuda araştırmada değişkenler arasındaki ilişkinin belirlenmesi için ilişkisel araştırma modeli, bilinçli farkındalık programının etkisinin incelenmesi için deneysel model kullanılarak çeşitlemeye gidilmiştir. Bu araştırmada iki farklı çalışma grubu yer almış olup, ilişkisel çalışma grubunda 474 öğrenci bulunurken, deneysel çalışma grubunda 12'si deney grubunda ve 12'si kontrol grubunda olmak üzere toplam 24 öğrenci yer almıştır. Araştırmanın verileri; demografik bilgi formu, Bilinçli Farkındalık Ölçeği Ergen Formu, Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği, Pozitif Psikoterapi Bağlamında Yaşam Amaçları Belirleme Ölçeği, Süreklilik Umut Ölçeği ve Ergenler İçin Başa Çıkma Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. İlişkisel çalışmanın verilerinin analizinde, betimsel istatistikler, gizil değişkenli aracılık model ve Bootstraping yöntemi kullanılmıştır. Deneysel çalışmanın analizinde ise non-parametrik testlerden Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ve Mann Whitney U-Testi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre, bilinçli farkındalık ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide başa çıkma, umut ve yaşam amacı değişkenlerinin tam aracılık rolünün anlamlı olduğu görülmüştür. Araştırmada geliştirilen bilinçli farkındalık programının uygulandığı deney grubundaki öğrencilerin psikolojik sağlamlık puanlarının, kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde arttığı ve bu etkinin izleme testi ölçümünde de kalıcılığını koruduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, bilinçli farkındalık programının depremden etkilenen lise öğrencilerinin psikolojik sağlamlıklarını artırmada etkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, öğrencilerin psikolojik sağlamlıklarını desteklemek amacıyla bilinçli farkındalık, başa çıkma, umut ve yaşam amacı gibi pozitif psikoloji temelli değişkenlerden yararlanılabileceği söylenebilir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to determine whether life purpose, hope, and coping have a mediating role in the relationship between mindfulness and psychological resilience among high school students affected by an earthquake, and to examine the effectiveness of a mindfulness-based psychoeducation program. Accordingly, a diversified research design was employed: a correlational research model was used to investigate the relationships among the variables, and an experimental model was used to examine the effect of the mindfulness-based program. The study included two different study groups. The correlational study group consisted of 474 students, while the experimental study group consisted of 24 students, including 12 in the experimental group and 12 in the control group. Data were collected using a demographic information form, Mindful Attention Awareness Scale Adolescent Form, Adolescent Psychological Resilience Scale, Determining Life Goals in the Context of Positive Psychotherapy, Dispositional Hope Scale, and Kidcope Adolescent Version. In the analysis of the correlational data, descriptive statistics, a latent variable mediation model, and the bootstrapping method were used. For the analysis of the experimental data, non-parametric tests, namely the Wilcoxon Signed-Rank Test and the Mann–Whitney U Test, were employed. The findings of the study revealed that coping, hope, and life purpose have a significant full mediating role in the relationship between mindfulness and psychological resilience. Furthermore, it was found that the psychological resilience scores of students in the experimental group who participated in the mindfulness program increased significantly compared to those in the control group, and that this effect remained stable in the follow-up test measurement. These results indicate that the mindfulness-based program is effective in enhancing the psychological resilience of high school students affected by an earthquake. Accordingly, it can be suggested that positive psychology-based variables such as mindfulness, coping, hope, and life purpose may be utilized to support students' psychological resilience.
Benzer Tezler
- Marmara depremi sonrası Kocaeli ili lise öğrencilerinin bazı değişkenlere göre sürekli kaygı düzeyleri
A Study depending on some variables a trait levels of the high school students in Kocaeli after the Marmara Earthquake
EVRİM ALKIŞ DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. OYA ERSEVER
- Depremzede lise öğrencilerinde algılanan sosyal desteğin sigara kullanımı ve uyku kalitesine etkisi
The effect of perceived social support on smoking and sleep quality in earthquake survivor high school students
OZAN ÖZKOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAMER GÜR
- Okul yöneticilerinin deprem süreci tecrübesi
School administrators experiences during the earthquake
TUBA SARIBAŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKilis 7 Aralık ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU KÜLEKÇİ AKYAVUZ
- Ortaöğretim öğrencilerinin deprem okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of earthquake literacy levels of high school students
İBRAHİM HİMMETOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AKSOY
- Ergenlerde depreme ilişkin uzun süreli travma sonrası stres bozukluğunun ve kariyer beklentilerinin incelenmesi
An examination of long-term post-traumati̇c stress di̇sorder and career expectations related to earthquakes among adolescents
SEVAL ÇAKMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ÇEKİÇ