Dolaylı travma ve mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkide duygusal stillerin rolü ve mesleki tükenmişliği önlemeye yönelik koruyucu etkenlerin belirlenmesi
Role of emotional styles in the relationship between vicarious trauma and burnout and determinating to protective factors towards burnout
- Tez No: 1015972
- Danışmanlar: PROF. DR. NECLA ACUN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, psikolojik destek veren uzmanların yaşadığı dolaylı travma ile mesleki tükenmişlik arasındaki ilişkide duygusal stillerin düzenleyici rolünü incelemek ve dolaylı travma düzeyi yüksek olan uzmanların mesleki tükenmişliği önlemede kullandıkları koruyucu faktörleri derinlemesine belirlemektir. Araştırma, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı iki aşamalı bir yapıya sahiptir. Nicel aşamada Türkiye genelinde görev yapan 410 psikolojik destek veren uzmana (318 kadın, 92 erkek); nitel aşamada ise yüksek dolaylı travma ve düşük tükenmişlik profiline sahip altı kadın psikolojik destek veren uzmana ulaşılmıştır. Araştırmada Dolaylı Travma Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Duygusal Stiller Ölçeği, Kişisel Bilgi Formu nicel araştırmada kullanıldı. Dolaylı Travma Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu ve Kişisel Bilgi Formu nitel araştırmada kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde Pearson korelasyonu ve düzenleyicilik (PROCESS macro) analizi; nitel verilerin analizinde ise fenomenolojik içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; duygusal stillerden yılmazlık-bakış açısı, öz farkındalık ve sosyal sezgi boyutlarının, dolaylı travma ile duygusal tükenme arasındaki ilişkide düzenleyici rol üstlendiği saptanmıştır. Ayrıca yılmazlık-bakış açısı ve öz farkındalık boyutlarının, dolaylı travma ile kişisel başarı hissi arasındaki ilişkide de anlamlı bir düzenleyici rol oynadığı görülmüştür. Nitel bulgular ise uzmanların mesleki tükenmişliği önlemek için bilişsel düzenleme stratejileri, somatik düzenleme ve bedensel farkındalık ile terapötik çerçeve ve sınır yönetimi gibi yöntemlerin yanı sıra; süpervizyon, akran desteği ve kişisel terapiyi kapsayan mesleki ve ilişkisel güçlenme kaynaklarını etkin şekilde kullandığını göstermiştir. Bu bulgular ışığında, psikolojik destek veren uzmanların mesleki tükenmişlikten korunabilmesi için; terapistin/psikolojik danışmanın bireysel kapasitesini destekleyen duygusal ve somatik düzenleme pratiklerinin teşvik edilmesi ve kurumsal düzeyde süpervizyon ile akran dayanışması ağlarının standart bir mesleki uygulama haline getirilmesi önerilmektedir. Böylece uzmanların mesleki olarak kendilerini korumaları sağlanabilir; bu durum ise danışanlara sunulan psikolojik yardım hizmetlerinin niteliğine ve sürdürülebilirliğine katkı sunabilir.
Özet (Çeviri)
In this study, the moderating role of emotional styles in the relationship between vicarious trauma and occupational burnout among mental health professionals was examined, and the protective factors used by professionals with high vicarious trauma levels to prevent burnout were determined in depth. The research has a two-stage structure in which quantitative and qualitative methods were used together. In the quantitative stage, 410 mental health professionals (318 female, 92 male) working across Turkey were reached. In the qualitative stage, six female mental health professionals with a profile of high vicarious trauma and low burnout were participated in this study. The Vicarious Trauma Scale, Maslach Burnout Inventory, Emotional Styles Questionnaire, Personal Information Form were used in qualitive research. Vicarious Trauma Scale, Maslach Burnout Inventory, Semi-Structured Interview Form and Personal Information Form were used in quantitive research. Data were analyzed using Pearson correlation and moderation analysis (PROCESS macro) for the quantitative data, and phenomenological content analysis for the qualitative data. As a result of the research, it was found that among the emotional styles, the dimensions of resilience-outlook, self-awareness, and social intuition played a moderating role in the relationship between vicarious trauma and emotional exhaustion. In addition, it was observed that the resilience-outlook and self-awareness dimensions also played a significant moderating role in the relationship between vicarious trauma and the sense of personal accomplishment. Qualitative findings showed that professionals actively use cognitive regulation strategies, somatic regulation and bodily awareness, and therapeutic frame and boundary management, alongside professional and relational empowerment resources including supervision, peer support, and personal therapy to prevent burnout. According to these findings, to protect mental health professionals from occupational burnout, it is recommended that emotional and somatic regulation practices supporting the therapist's individual capacity be encouraged, and supervision and peer support networks be established as standard professional practices at the institutional level. In this way, professionals can protect themselves occupationally, which can contribute to the quality and sustainability of the psychological help services provided to clients.
Benzer Tezler
- Pediatrik palyatif bakım merkezlerinde tedavi gören hastaların özellikleri ve onlara bakım veren bireylerin bakım yükleri ve tükenmişlik durumları
Characteristics of patients treated in pediatric palliative care centers and care loads and burnout conditions of the individuals WHO care for them
MEHTAP AKBULAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞANLIAY ŞAHİN
- Rehberlik ve araştırma merkezi çalışanlarında dolaylı travmatizasyon düzeyleri, dünyaya ilişkin varsayımlar ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between vicarious traumatization levels, world assumptions and quality of life among guidance and research center employees
OZAN BASA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiTravma ve Afet Çalışmaları Uygulamalı Ruh Sağlığı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ERSİN UYGUN
- Sosyal hizmet alanında çalışan kişilerin mesleki yaşam kalitesi ve psikolojik sıkıntı düzeyleri ile empati, öz şefkat ve psikolojik katılık arasındaki ilişkilerin incelenmesi
An investigation of the relationships between quality professional qualities of life and psychological distress level with empathy, self-compassion and psychological inflexibility of people working in the field of social services
HİLAL USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sosyal HizmetDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLAY DİRİK
- Türkiye'de gazetecilik pratikleri ve dolaylı travma deneyimleri
Journalism practice and indirect trauma in Turkey
AYŞE CANKIZ ÇEVİK
- Çocuk destek merkezlerinde çalışan profesyonellerin ikincil travmatik stres deneyimleri
Secondary traumatic stress experiences of professionals working in child support centers
DERYA AKKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEDAT IŞIKHAN