Hemşire liderliğinde yürütülen sağlığı geliştirme modeline dayalı fiziksel aktivite programının sistemik lupus eritematozuslu hastaların fiziksel aktivite düzeyine etkisi
The effect of a physical activity program based on a health promotion model carried out by nurse leadership on physical activity levels of patients with systemic erythematosus lupus
- Tez No: 1016340
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FUNDA ÇAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sistemik lupus eritematozus, kronik seyri ve çoklu sistem tutulumları nedeniyle bireylerin günlük yaşam aktivitelerini ve fiziksel aktivite düzeylerini olumsuz etkileyebilen bir hastalıktır. Hemşireler, kronik hastalıkların yönetiminde bireylerin sağlığı geliştirici davranışlar kazanmasında ve sürdürmesinde anahtar bir role sahiptir. Bu araştırma, hemşire liderliğinde yürütülen ve Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli temel alınarak yapılandırılan fiziksel aktivite programının sistemik lupus eritematozus tanılı bireylerin fiziksel aktivite düzeyi ve ilişkili değişkenler üzerindeki etkisini değerlendirmek amacıyla yarı deneysel, tek gruplu ön test–son test tasarımında yürütüldü. Araştırmanın örneklemini, Ocak–Mayıs 2025 tarihleri arasında Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Romatoloji Polikliniğine başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden 70 sistemik lupus eritematozus tanılı birey oluşturdu. Müdahale kapsamında, hemşire liderliğinde Sağlığı Geliştirme Modeli doğrultusunda geliştirilen Sağlıklı Yaşam ve Fiziksel Aktivite Programı uygulandı. Program kapsamında hastalara eğitim verildi, bilgilendirici broşürler sağlandı ve bireyler sekiz hafta boyunca adımsayar ile izlendi. Eğitim sürecini desteklemek amacıyla hatırlatıcı girişimler yapıldı. Veriler, Tanıtıcı Özellikler Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ) Kısa Formu, Sağlık Algısı Ölçeği, Sağlığın Önemi Ölçeği, Düzenli Egzersiz Yapmada Öz-Yeterlilik Ölçeği ve Egzersiz Davranışları Ölçeği kullanılarak program öncesinde ve ikinci ay sonunda toplandı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, ön test–son test karşılaştırmaları için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi; gruplar arası karşılaştırmalar için Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis H testleri kullanıldı. Çalışmaya katılan bireylerin yaş ortalaması 36,20 ± 10,41 yıl, tanı süresi ortalaması 85,11 ± 67,09 ay olarak belirlendi ve katılımcıların büyük çoğunluğunu (%94) kadınlar oluşturdu. Fiziksel aktivite programı sonrasında bireylerin günlük adım sayısı ve fiziksel aktivite düzeylerinde; egzersiz davranışları ve düzenli egzersiz yapmada öz-yeterlilik düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar saptandı (p<0,05). Sonuç olarak, hemşire liderliğinde yürütülen, sağlığı geliştirme modeli temelli fiziksel aktivite programının sistemik lupus eritematozuslu bireylerde fiziksel aktivite düzeyini artırmada ve egzersize yönelik davranışsal değişkenleri desteklemede etkili olduğu belirlendi.
Özet (Çeviri)
Systemic lupus erythematosus is a disease that can negatively affect individuals' daily living activities and physical activity levels due to its chronic course and multisystem involvement. Nurses play a key role in the management of chronic diseases by supporting individuals in adopting and maintaining health-promoting behaviors. This study was conducted using a quasi-experimental, single-group pretest–posttest design to evaluate the effect of a nurse-led physical activity program, structured based on Pender's Health Promotion Model, on physical activity level and related variables in individuals diagnosed with systemic lupus erythematosus. The study sample consisted of 70 individuals with systemic lupus erythematosus who applied to the Rheumatology Outpatient Clinic of Başakşehir Çam and Sakura City Hospital between January and May 2025 and agreed to participate in the study. Within the scope of the intervention, a Healthy Lifestyle and Physical Activity Program developed under nurse leadership in accordance with the Health Promotion Model was implemented. Participants received education, were provided with informational brochures, and were monitored using pedometers for eight weeks. Reminder interventions were implemented to support the educational process. Data were collected before the program and at the end of the second month using the Sociodemographic Characteristics Form, the International Physical Activity Questionnaire (IPAQ) Short Form, the Health Perception Scale, the Importance of Health Scale, the Exercise Self-Efficacy Scale, and the Exercise Behaviors Scale. Data analysis included descriptive statistics; the Wilcoxon Signed-Rank Test was used for pretest–posttest comparisons, and the Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H tests were used for group comparisons. The mean age of the participants was 36.20 ± 10.41 years, and the mean disease duration was 85.11 ± 67.09 months; the majority of participants (94%) were female. Following the physical activity program, statistically significant increases were observed in participants' daily step counts, physical activity levels, exercise behaviors, and exercise self-efficacy levels (p<0.05). In conclusion, the nurse-led, health promotion model-based physical activity program was found to be effective in increasing physical activity levels and supporting exercise-related behavioral variables in individuals with systemic lupus erythematosus.
Benzer Tezler
- Sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı interaktif hemşire destek programının 30-70 yaş arası bireylerde kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışlar üzerine etkisi: Randomize kontrollü bir çalışma
The effect of a web-based interactive nurse support program based on the health promotion model on knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening in individuals aged 30-70: A randomized controlled study
EMİNE ÇİÇEK
Doktora
Türkçe
2026
HemşirelikSivas Cumhuriyet ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE KARAGÖZOĞLU
- Sosyal Bilişsel Teori'ye temellendirilen akran ve hemşire liderliğinde sağlığı koruma ve geliştirme eğitim programlarının yaşlı bireylerin sağlık davranışlarına etkisinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of social cognitive theory-based peer-led and nurse-led health protection and promotion education programs on the health behaviors of older adults
MERVE ŞIKLAROĞLU
- Hemşire liderliğinde uygulanan PRECEDE-PROCEED model temelli ergonomik risk yönetim programının ilkokul çocuklarında kas iskelet sistemi semptomlarını azaltmaya etkisi
The effect of a nurse-led PRECEDE-PROCEED model-based ergonomic risk management program on reducing musculoskeletal system symptoms in primary school children
MAKBULE ŞENEL
Doktora
Türkçe
2026
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELEK NİHAL ESİN
- Görme engelli öğrencilerde yoga ve hatırlatıcı bilekliğin postural farkındalık ve özsaygı üzerine etkisi
The effect of yoga and reminder wristband on postural awareness and self-esteem in visually impaired students
İLKNUR METE
- Düşme riski yüksek olan yaşlılarda ev temelli düşme önleme programının düşme oranına etkisi
The effect of home based fall prevention program on fall rate among older adults at high risk of falling
FEYZA DEMİR BOZKURT
Doktora
Türkçe
2026
Halk Sağlığıİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELDA SEÇGİNLİ