Kritik hastalarda enoksaparin tedavi yeterliliği ve anti-faktör xa düzeylerini etkileyen faktörlerin analizi: prospektif gözlemsel bir kohort çalışması
Analysis of factors affecting enoxaparin treatment adequacy and anti-factor xa levels in critically ill patients: a prospective observational cohort study
- Tez No: 1017439
- Danışmanlar: PROF. DR. MESUT SANCAR
- Tez Türü: Eczacılıkta Uzmanlık
- Konular: Göğüs Hastalıkları, Eczacılık ve Farmakoloji, İç Hastalıkları, Chest Diseases, Pharmacy and Pharmacology, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Eczacılar, Eczacılık, Pharmacists, Pharmacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eczacılık Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı enoksaparin tedavisi alan kritik hastalarda doz yeterliliğinin anti-faktör Xa düzeylerine göre belirlenmesi ve sub-optimal anti-faktör Xa düzeyleri ile ilişkili risk faktörlerinin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Prospektif gözlemsel bu çalışma, bir üniversite hastanesinin yoğun bakım ünitelerinde yürütülmüştür. Enoksaparin tedavisi alan hastalarda anti-faktör Xa düzeyleri, kararlı duruma ulaştıktan sonra (üçüncü dozu takiben 3-5. saatte) ölçülmüştür. Hedef aralık profilaksi için 0,2-0,5 IU/mL, tedavi için 0,5-1,0 IU/mL olarak belirlenmiştir. Demografik veriler, klinik özellikler, komorbiditeler, laboratuvar parametreleri ve klinik skorlar (SOFA, APACHE II) kaydedilmiştir. Veriler Stata 19.0 (StataCorp LLC, College Station, TX, ABD) kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan 201 yoğun bakım hastasının yaş medyanı 65,4'tü. Hastaların yalnızca %46,7'sinde hedef anti-faktör Xa düzeyine ulaşılmıştır. Tedavi dozu alan grupta bu oran %30,9 iken, profilaksi grubunda %54,2 olarak saptanmıştır. Tedavi grubundaki hastaların %55,6'sı sub-terapötik düzeylerde kalırken, supra-terapötik oranı %13,6 olarak kaydedilmiştir. Sub-terapötik grupta SOFA skoru (ortanca 6,0), terapötik (5,0) ve supra-terapötik (4,0) gruplara göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,005). Tedavi grubunda SOFA skorundaki her 1 puanlık artış, anti-faktör Xa düzeyinde %7,3'lük azalma ile ilişkilendirilmiştir (exp(β)=0,927; p<0,001). Ayrıca daha yüksek anti-faktör Xa kategorisine geçme olasılığında %31,7'lik azalma saptanmıştır (OR=0,683; p=0,006). Profilaksi grubunda vücut ağırlığı ile anti-faktör Xa düzeyleri arasında negatif korelasyon (ρ=-0,290; p=0,001) saptanırken, kadın cinsiyet daha yüksek anti-faktör Xa düzeyleriyle ilişkilendirilmiştir (p<0,001). Tedavi grubunda trombositopeni varlığı anti-faktör Xa düzeyinde %43'lük anlamlı düşüşle (exp(β)=0,575; p=0,005) ilişkili bulunmuştur. Mortaliteyi belirleyen bağımsız faktörler sepsis varlığı (OR=3,759; p=0,022) ve ağır trombositopeni (OR=26,282; p<0,001) olarak öne çıkmış; terapötik anti-faktör Xa düzeyine ulaşma ise mortaliteyle ilişkisiz bulunmuştur. Sonuç: Kritik hastalarda standart enoksaparin dozları, profilaksi ve tedavi gruplarının her ikisinde de yüksek oranda sub-terapötik anti-faktör Xa düzeyleriyle sonuçlanmıştır. Özellikle yüksek SOFA skoru (ileri organ yetmezliği), tedavi dozunda yanıt yetersizliğinin en güçlü bağımsız belirleyicisiydi. Vücut ağırlığı ve cinsiyet gibi faktörler profilaktik yanıtı etkilerken, tedavi grubunda organ yetmezliği şiddeti ön plandadır. Kritik hastalarda anti-faktör Xa monitörizasyonu, bireyselleştirilmiş doz ayarlaması için vazgeçilmezdir. Sabit doz stratejilerinin yerine dinamik klinik parametreler rehberliğinde doz optimizasyonu sağlanmalıdır.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the dose adequacy of enoxaparin therapy in critically ill patients based on anti-Factor Xa levels and to identify risk factors associated with sub-optimal anti-Factor Xa levels. Material and Method: This prospective observational study was conducted in the intensive care units of a university hospital. Anti-Factor Xa levels were measured after reaching steady state (3–5 hours following the third dose) in patients receiving enoxaparin therapy. The target range was defined as 0.2–0.5 IU/mL for prophylaxis and 0.5–1.0 IU/mL for treatment. Demographic data, clinical characteristics, comorbidities, laboratory parameters, and clinical scores (SOFA, APACHE II) were recorded. Data were analyzed using Stata 19.0 (StataCorp LLC, College Station, TX, USA). Results: The median age of the 201 intensive care patients included in the study was 65.4 years. Target anti-factor Xa levels were achieved in only 46.7% of the patients. This rate was 30.9% in the treatment dose group, compared to 54.2% in the prophylaxis group. Among patients receiving treatment doses, 55.6% remained at sub-therapeutic levels, while the supra-therapeutic rate was 13.6%. The SOFA score was significantly higher in the sub-therapeutic group (median 6.0) compared to the therapeutic (5.0) and supra-therapeutic (4.0) groups (p=0.005). In the treatment group, each one-point increase in SOFA score was associated with a 7.3% decrease in anti-factor Xa levels (exp(β)=0.927; p<0.001) and a 31.7% decrease in the likelihood of achieving a higher anti-factor Xa category (OR=0.683; p=0.006). In the prophylaxis group, a negative correlation was found between body weight and anti-factor Xa levels (ρ=-0.290; p=0.001), while female sex was associated with higher anti-factor Xa levels (p<0.001). In the treatment group, the presence of thrombocytopenia was associated with a significant 43% decrease in anti-factor Xa levels (exp(β)=0.575; p=0.005). Independent predictors of mortality were the presence of sepsis (OR=3.759; p=0.022) and severe thrombocytopenia (OR=26.282; p<0.001), while achieving therapeutic anti-factor Xa levels was not associated with mortality. Conclusion: Standard enoxaparin doses in critically ill patients resulted in a high rate of sub-therapeutic anti-factor Xa levels in both prophylaxis and treatment groups. A high SOFA score (indicative of advanced organ failure), in particular, is the strongest independent predictor of inadequate response to treatment-dose enoxaparin. While factors such as body weight and sex influence the prophylactic response, the severity of organ failure is the predominant factor in the treatment group. Anti-factor Xa monitoring in critically ill patients is indispensable for individualized dose adjustment. Instead of fixed-dose strategies, dose optimization should be guided by dynamic clinical parameters.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı akut lösemi tanısı alan hastalarda yoğun bakım ünitesinde tromboz sıklığı
Frequency of thrombosis in the intensive care unit among children diagnosed with acute leukemia
RAMİZ DEVECİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL AKPINAR TEKGÜNDÜZ
- MIS-C tanısı alan hastalarda c-reaktif protein (CRP)/albümin oranının prognostik değerinin belirlenmesi
Determination of the prognostic value of C-reaktive protein (CRP)/albumin ratio in patients diagnosed with MİS-C
YASEMİN TİLKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEHER ERDOĞAN
- Kritik hastalarda İ.V. uygulanan H2 reseptör blokerlerinin hemodinamik etkileri
Başlık çevirisi yok
ALİM EKİNCİ
- Kritik hastalarda dopaminin lenfosit cevabı ve serum prolaktin düzeyleri üzerine etkileri
Effects of dopamine on lymphocyte responses and serum prolactin levels in critically ill patients
CEVDET TOKAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1998
Genel CerrahiErciyes ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YÜCEL ARITAŞ
- Kritik hastalarda anemi ve kan trabsfüzyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of anemia and blood transfusion in critically ill patients
BAĞCI MURAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Anestezi ve Reanimasyonİstanbul ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PERİHAN ERGİN ÖZCAN