İş tatmininin sessiz istifa üzerindeki etkisinde kişilik tiplerinin düzenleyici rolü: Bir alan araştırması
The moderating role of personality types in the effect of job satisfaction on quiet quitting: A field study
- Tez No: 1017444
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMRA GÜNEY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Organizasyon ve Örgütsel Davranış Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz çalışma yaşamında çalışanların işlerine yönelik tutumları, örgüte bağlılıkları ve işe psikolojik katılımları giderek daha önemli hale gelmektedir. Çalışanların işten resmi olarak ayrılmadan çaba düzeylerini sınırlandırmaları ve yalnızca temel görev sorumluluklarıyla yetinmeleri olarak ifade edilen sessiz istifa, örgütler açısından görünmeyen ancak önemli sonuçlar doğurabilen güncel bir davranış biçimidir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, iş tatmininin sessiz istifa üzerindeki etkisini incelemek ve Beş Faktör Kişilik Modeli kapsamında ele alınan kişilik tiplerinin bu ilişkide düzenleyici rol üstlenip üstlenmediğini ortaya koymaktır. Araştırmada iş tatmini bağımsız değişken, sessiz istifa bağımlı değişken ve kişilik tipleri düzenleyici değişken olarak ele alınmıştır. Kişilik tipleri dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk, nevrotiklik ve deneyime açıklık boyutları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Türkiye'de kamu ve özel sektörde görev yapan 277 beyaz yakalı çalışan oluşturmaktadır. Veriler çevrimiçi anket yoluyla toplanmış; kolayda ve kartopu örnekleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Çalışmada Minnesota İş Tatmini Ölçeği, Sessiz İstifa Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Ölçeği kullanılmıştır. Veriler doğrulayıcı faktör analizi, Cronbach Alpha katsayıları, korelasyon analizi, basit ve çoklu doğrusal regresyon ile Hayes PROCESS Makro Model 1 aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular, iş tatmininin sessiz istifa üzerinde negatif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Buna göre çalışanların iş tatmini arttıkça sessiz istifa eğilimleri azalmaktadır. Kişilik özellikleri açısından sorumluluk ve uyumluluk boyutlarının sessiz istifayı negatif yönde, nevrotikliğin ise pozitif yönde anlamlı biçimde yordadığı belirlenmiştir. Düzenleyici etki analizleri sonucunda sorumluluk, uyumluluk ve nevrotiklik boyutlarının iş tatmini ile sessiz istifa arasındaki ilişkide anlamlı düzenleyici role sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak sonuçlar, iş tatmininin sessiz istifayı azaltan temel değişkenlerden biri olduğunu ve kişilik özelliklerinin bu ilişkide önemli bireysel faktörler olarak değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In today's working life, employees' attitudes toward their jobs, organizational commitment, and psychological involvement in work have become increasingly important. Quiet quitting, defined as employees limiting their level of effort without formally leaving their jobs and performing only their basic job responsibilities, is a current form of behavior that may remain invisible to organizations but can have significant consequences. In this context, the aim of this study is to examine the effect of job satisfaction on quiet quitting and to determine whether personality types within the framework of the Five-Factor Personality Model play a moderating role in this relationship. In the study, job satisfaction was considered as the independent variable, quiet quitting as the dependent variable, and personality types as the moderating variable. Personality types were evaluated through extraversion, agreeableness, conscientiousness, neuroticism, and openness to experience. The sample consisted of 277 white-collar employees working in the public and private sectors in Türkiye. Data were collected through an online survey using convenience and snowball sampling techniques. The Minnesota Job Satisfaction Scale, Quiet Quitting Scale, and Big Five Personality Scale were used. The data were analyzed through confirmatory factor analysis, Cronbach's alpha coefficients, correlation analysis, simple and multiple linear regression analyses, and Hayes PROCESS Macro Model 1. The findings showed that job satisfaction had a negative and statistically significant effect on quiet quitting. Accordingly, as employees' job satisfaction increased, their tendency toward quiet quitting decreased. Regarding personality traits, conscientiousness and agreeableness significantly and negatively predicted quiet quitting, whereas neuroticism predicted it positively. Moderation analyses revealed that conscientiousness, agreeableness, and neuroticism had significant moderating roles in the relationship between job satisfaction and quiet quitting. Overall, the results indicate that job satisfaction is one of the key variables reducing quiet quitting and that personality traits should be considered important individual factors in this relationship.
Benzer Tezler
- Çalışanların sessiz istifalarının üretkenlik karşıtı iş davranışlarına etkisinde iş tatmininin aracılık rolü: Üretim işletmelerinde bir araştırma
The mediating role of job satisfaction in the effect of employees' silent resignation on counterproductive work behaviors: A study in manufacturing enterprises
YASEMİN BULUT
- Sağlık çalışanlarında stresin, sessiz istifa eğilimine olan etkisinde iş tatmin düzeyinin aracı rolü
The mediating role of job satisfaction in the effect of stress on the tendency toward quiet quitting among healthcare workers
İLKER BEDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık YönetimiTrakya ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AGAH SİNAN ÜNSAR
- Sessiz istifa: Nedenleri ve sonuçları üzerine nitel bir araştırma
Quiet quitting: A qualitative research on its causes and consequences
ŞAHİN ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeMuğla Sıtkı Koçman Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UMUT AVCI
- Konaklama işletmelerindeki iç müşterilerde sessiz istifaya neden olan değişkenlerin analizi
The analysis of variables that cause quite quitting for internal costumers in accommodation companies
ADNAN AKIN
Doktora
Türkçe
2024
Turizmİstanbul Nişantaşı Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÇİÇEK
- Vakıf üniversitesi çalışanlarında iş tatmini, sessiz istifa ve yapay zeka algısı arasındaki ilişkiler
The relationships between job satisfaction, quiet quitting, and perception of artificial intelligence among employees of foundation universities
AYÇA ZEYNEP BÜYÜKDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeİstanbul Nişantaşı Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÖZCAN