İdiopatik Parkinsonlu bireylerde otonomik disfonksiyonunun; fonksiyonel mobilite, düşme riski, aktivite limitasyonu, yorgunluk ve yaşam kalitesiyle ilişkisi
The relationship between autonomic dysfunction and functional mobility, fall risk, activity limitation, fatigue and quality of life in individuals with Parkinson's disease
- Tez No: 1017623
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SANİYE AYDOĞAN ARSLAN, DOÇ. DR. SONER KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Physiotherapy and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: Parkinson hastalığı, otonomik disfonksiyon, fonksiyonel mobilite, aktivite limitasyonu, düşme korkusu, yorgunluk, yaşam kalitesi, fizyoterapi ve rehabilitasyon, Parkinson's disease, autonomic dysfunction, functional mobility, activity limitations, fear of falling, fatigue, quality of life, physiotherapy and rehabilitation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İDİOPATİK PARKİNSONLU BİREYLERDE OTONOMİK DİSFONKSİYONUNUN; FONKSİYONEL MOBİLİTE, DÜŞME RİSKİ, AKTİVİTE LİMİTASYONU, YORGUNLUK VE YAŞAM KALİTESİYLE İLİŞKİSİ Kırıkkale Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi Danışman: Doç. Dr. Saniye AYDOĞAN ARSLAN İkinci Danışman: Doç. Dr. Soner KILIÇ Haziran 2026, 89 Sayfa Otonomik disfonksiyon, Parkinson hastalığı (PH) olan bireylerde sık görülen ve hastalık yükünü belirgin biçimde artıran önemli bir klinik tablodur. Çalışmamızın amacı, idiopatik PH olan bireylerde otonomik disfonksiyonunun; fonksiyonel mobilite, düşme riski, düşme korkusu, aktivite limitasyonu, yorgunluk ve yaşam kalitesiyle ilişkisinin incelenmesi ve otonomik disfonksiyonunun bu klinik değişkenler üzerinde etkisinin belirlenmesidir. Bu çalışmada PH tanısı almış 54 birey (Modifiye Hoehn-Yahr Evre 1–3) dahil edildi. Değerlendirme kapsamında otonomik disfonksiyon Parkinson'da Otonomik Disfonksiyon Değerlendirme Ölçeği (SCOPA-AUT) ile; denge, Mini Denge Değerlendirme Sistemler Testi (Mini-BESTest), Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (ZKYT) ve Fonksiyonel Uzanma Testi(FUT) ile; düşme korkusu, Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (UDEÖ) ile; aktivite limitasyonu, Hareket Bozuklukları Derneği Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği'nin (MDS-UPDRS) ikinci bölümü ile; yorgunluk, Parkinson Yorgunluk Ölçeği-16 (PYÖ-16) ile ve yaşam kalitesi, Parkinson Hastalığı Yaşam Kalitesi Ölçeği (PHA-8) ile değerlendirildi. SCOPA-AUT puanları ile ZKYT hariç diğer tüm klinik değişkenler arasında anlamlı ilişki saptandı (p<0,05). Basit doğrusal regresyon analizlerinde SCOPA-AUT toplam puanının tüm klinik parametreler üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir yordayıcı olduğu görüldü (p<0,05). Hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda ise SCOPA-AUT'un yalnızca günlük yaşam aktiviteleri (UPDRS-2) üzerinde diğer değişkenlerden bağımsız anlamlı bir yordayıcı etkiye sahip olduğu saptandı (ΔR² = 0,031, p = 0,014, β = 0,234). Aracılık analizleri sonucunda da SCOPA-AUT'un klinik sonuç değişkenleri üzerindeki etkisinin büyük ölçüde MDS-UPDRS Bölüm 2, UDEÖ ve Mini-BESTest aracılığıyla işlediği görüldü. Mini-BESTest ve PHA-8 modellerinde tam aracılık örüntüsü gözlemlenirken, PYÖ-16 ve UDEÖ modellerinde SCOPA-AUT'un doğrudan etkisi de anlamlılığını koruyarak kısmi aracılık örüntüsü saptandı. Bu çalışmanın sonuçları, otonomik disfonksiyonun PH'da yalnızca bir eşlik eden problem olmadığını; günlük yaşam aktiviteleri, denge, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerinde doğrudan ve dolaylı etkileri olan çok boyutlu bir klinik etken olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, PH rehabilitasyonunda otonomik fonksiyonların değerlendirmeye dahil edilmesinin ve tedavi programının işlevsellik, yetiyitimi ve sağlığın uluslararası sınıflandırılması bakış açısıyla daha etkili planlanmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
THE RELATIONSHIP BETWEEN AUTONOMIC DYSFUNCTION AND FUNCTIONAL MOBILITY, FALL RISK, ACTIVITY LIMITATION, FATIGUE AND QUALITY OF LIFE IN INDIVIDUALS WITH PARKINSON'S DISEASE Kırıkkale University Institute of Health Sciences Department of Physiotherapy and Rehabilitation, Master's Thesis Advisor: Assoc. Prof. Dr. Saniye AYDOĞAN ARSLAN Co-Advisor: Assoc. Prof. Dr. Soner KILIÇ June 2026, 89 Pages Autonomic dysfunction is a common clinical feature in individuals with Parkinson's disease (PD) and is associated with an increased disease burden. This study investigated the correlations between autonomic dysfunction and functional mobility, balance, fear of falling, activity limitations, fatigue, and quality of life in individuals with idiopathic PD, and examined the predictive effect of autonomic dysfunction on these clinical outcomes. This cross-sectional study included 54 individuals with idiopathic PD (Modified Hoehn and Yahr stages 1–3). Autonomic dysfunction was assessed using the Scales for Outcomes in Parkinson's Disease–Autonomic (SCOPA-AUT). Balance and functional mobility were evaluated using the Mini-Balance Evaluation Systems Test (Mini-BESTest), Timed Up and Go (TUG) test, and Functional Reach Test (FRT). Fear of falling, activity limitations, fatigue, and quality of life were assessed using the Falls Efficacy Scale–International (FES-I), Movement Disorder Society–Unified Parkinson's Disease Rating Scale Part II (MDS-UPDRS Part II), Parkinson Fatigue Scale-16 (PFS-16), and Parkinson's Disease Questionnaire-8 (PDQ-8), respectively. SCOPA-AUT scores were significantly correlated with all clinical variables except TUG performance (p < 0.05). Simple linear regression analyses showed that SCOPA-AUT significantly predicted all clinical outcomes (p < 0.05). Hierarchical regression analyses demonstrated that SCOPA-AUT remained an independent predictor only of activity limitations (ΔR² = 0.031, p = 0.014, β = 0.234). Mediation analyses showed that the effects of autonomic dysfunction on the clinical outcomes were largely mediated by MDS-UPDRS Part II, FES-I, and Mini-BESTest. Full mediation was observed for the Mini-BESTest and PDQ-8 models, whereas partial mediation was found for the PFS-16 and FES-I models. Autonomic dysfunction is not merely a coexisting problem in PD but a multidimensional clinical factor with direct and indirect effects on daily activities, balance, fatigue, and quality of life. Assessing autonomic function may contribute to more effective rehabilitation planning from the perspective of functioning, disability, and health.
Benzer Tezler
- İdiopatik parkinsonlu ve sarkopenili hastalarda solunum fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of pulmonary functions parameters of idiopathic parkinson patiens with sarcopenia
EMEL ZAYİMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FizyolojiKaradeniz Teknik ÜniversitesiFizyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUKADDER OKUYAN
- İdiopatik Parkinson hastalığında evrelere göre yutma ve konuşma fonksiyonlarının incelenmesi
Investigation of swallowing and speech functions according to disease stages in idiopathic Parkinson's disease
SİNEM EKİCİ YAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Dil ve Konuşma TerapisiÜsküdar ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEKİ PALTURA
- İdiopatik Parkinson hastalarında periferal ve santral koku yolaklarının beyin MRG ile değerlendirilmesi
Evaluation of peripheral and central olfactory pathways in idiopathic Parkinson's patients with brain MRI
ALPER TUNGA TÜRKMEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Radyoloji ve Nükleer TıpKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiRadyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA NİDA KARAKÜÇÜK
- İdiyopatik Parkinson hastalarında, MR görüntülemede Substansiya Nigrada nöromelanin kaybının hastalık evresi ile korelayonunun değerlendirilmesi ve Parkinson Plus Sendromlu hastalarda ayırıcı tanıdaki yerinin araştırılması
Evaluation of the correlation of neuromelanin loss in the Substantia Nigra on MRI with disease stage in idiopathic Parkinson's patients and investigation of its place in differential diagnosis in patients with Parkinson Plus Syndrome
SULTAN DİDEM AYDENİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
NörolojiAkdeniz ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEHÜR SİBEL ÖZKAYNAK
PROF. DR. KAMİL KARAALİ
- Comparison of the effects of telerehabilitation-based motor and cognitive dual task exercise in patients with parkinson's disease-a randomized controlled study
Parkinson hastalarında telerehabilitasyon temelli motor ve bilişsel ikili görev egzersizlerinin etkilerinin karşılaştırılması-randomize kontrollü bir çalışma
ŞÜKRİYE ÇAKIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Fizyoterapi ve RehabilitasyonYeditepe ÜniversitesiSpor Fizyoterapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU AKBUĞA KOÇ
PROF. DR. NİLGÜN ÇINAR