Elektriksel anizotropik ortamlarda doğru akım özdirenç verilerinin azimutal ve iki boyutlu analizi
Azimuthal and two-dimensional analysis of direct current resistivity data in electrically anisotropic media
- Tez No: 1017768
- Danışmanlar: PROF. DR. ERTAN PEKŞEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeofizik Mühendisliği, Geophysics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması kapsamında Doğru Akım Özdirenç (DAÖ) verilerine etki eden elektriksel anizotropi (EA) etkisi azimutal ve iki boyutlu modellendi. Azimutal özdirenç araştırmaları, uzun zamandır jeofizikçiler tarafından jeolojik ve hidrojeolojik sorunların çözümünde kullanılmaktadır. Bu çalışma kapsamında EA parametreleri üzerinden, fayın eğim ve doğrultu açısını kestirmek için bir metodoloji geliştirildi. Azimutal kare elektrot dizilimi ile toplanan veri kümesine Genelleştirilmiş Regresyon Sinir Ağları (GRSA) ve SVD tabanlı sönümlü en küçük kareler (EKK) yöntemleri ile ters çözüm algoritmaları geliştirildi. Algoritmaların performansı gürültülü ve gürültüsüz yapay veri kümeleri ile test edildi. Teorik çalışmanın ardından laboratuvarda tipli modeller üzerinde yöntem test edildi. Laboratuvar ölçümlerinin ardından çalışma saha verisi ile tamamlandı. Saha çalışmaları, Türkiye'de iki farklı konumda, Çilimli ve Hendek aktif fay hatları üzerinde gerçekleştirildi. Çalışma öncesi fay konumunu belirlemek için Elektrik Özdirenç Tomografi (ERT) yöntemi kullanıldı. Saha verilerine GRSA ve EKK ters çözümü uygulandı. Ters çözüm sonuçları ERT ve çalışma alanında kazılan hendek kazısı verileri ile karşılaştırıldı. Teorik, laboratuvar ve gerçek saha verilerine uygulanan GRSA ve EKK ters çözüm sonuçlarına dayanarak yöntemin uygulanabilirliği ortaya konuldu. Tez çalışması devamında, Schlumberger elektrot dizilimi ile toplanmış Düşey Elektrik Sondajı (DES) verilerinin izotropik (tekdüze) ve anizotropik (yön bağımlı) 2B modellemesi ve yorumlanması da gerçekleştirildi. İlk olarak sunulan yöntem yapay modelleme ile test edildi. Önerilen yaklaşım, gerçek saha verisine uygulanarak daha ayrıntılı olarak incelendi. EA parametreleri, 1B DES verileri üzerinden Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) yöntemi kullanılarak tahmin edildi. Bu parametreler kullanılarak, Anizotropik Derinlik Düzeltmesi (ADD) uygulandı ve DES eğrileri oluşturularak analiz edildi. Hem izotropik hem de anizotropik veri kümesine 2B ters çözüm uygulandı. 2B ADD yapılmış ters çözüm sonucu, litolojik verilere daha yakın uyum göstererek yöntemin etkinliğini doğruladı. Sonuç olarak, DES verilerinden EA etkisini ortadan kaldırmak ve bu veri kümelerine 2B ters çözüm uygulamak, yeraltı yapısının yorumlanmasının doğruluğunu artırmaktadır.
Özet (Çeviri)
Within the scope of this thesis, the effect of electrical anisotropy (EA) on Direct Current Resistivity (DCR) data was investigated through azimuthal and two-dimensional (2D) modeling approaches. Azimuthal resistivity studies have long been used by geophysicists to address geological and hydrogeological problems. In this study, a methodology was developed to estimate the dip and strike angles of faults based on EA parameters. Inverse modeling algorithms based on Generalized Regression Neural Networks (GRNN) and Singular Value Decomposition (SVD)-based damped least squares (DLS) methods were developed for datasets acquired using the azimuthal square electrode array. The performance of these algorithms was evaluated using both noisy and noise-free synthetic datasets. Following the theoretical analysis, the proposed method was tested on laboratory-scale models. Subsequently, the study was extended to field data. Field surveys were conducted at two active fault zones in Türkiye: Çilimli and Hendek. Prior to the main study, Electrical Resistivity Tomography (ERT) was employed to determine the fault locations. GRNN and DLS inversion techniques were applied to the field data, and the results were compared with ERT sections and trench excavation data. Based on the results obtained from synthetic, laboratory, and field data, the applicability of the proposed methodology was demonstrated. In the second part of the thesis, Vertical Electrical Sounding (VES) data acquired using the Schlumberger array were modeled and interpreted under both isotropic and anisotropic conditions in a 2D framework. The proposed approach was first tested using synthetic models and subsequently applied to real field data. EA parameters were estimated from 1D VES data using the Particle Swarm Optimization (PSO) method. Using these parameters, anisotropy-corrected VES curves were generated through Anisotropic Depth Correction (ADC) and analyzed. Both isotropic and anisotropic datasets were processed using 2D inversion. The results obtained from the 2D inversion of ADC-applied data showed better agreement with lithological information, confirming the effectiveness of the method. In conclusion, removing the effects of EA from VES data and applying 2D inversion significantly improves the accuracy of subsurface interpretation.
Benzer Tezler
- Yüksek dielektrik sabitli yalıtkan filmlerin üretilmesi ve mos yapıda incelenmesi
Fabrication and characterization of high-k dielectric films in mos structure
AYŞE EVRİM SAATCİ
Doktora
Türkçe
2015
Fizik ve Fizik MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KUBİLAY KUTLU
- Yön bağımlı formasyonlarda indüksiyon loglarından kesirli türevler ve yapay sinir ağları ile tabaka parametrelerinin kestirimi
Estimation of formation parameters using fractional derivatives and artificial neural networks in anisotropic media
DELYA OCHIROVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Jeofizik MühendisliğiKocaeli ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTAN PEKŞEN
- Investigation of active microparticle motion at structured oil-aqueous interfaces and microcargo release via interfacial shear
Yapılandırılmış yağ-su arayüzeylerinde aktif mikroparçacık hareketlerinin incelenmesi ve arayüzey kesme yoluyla mikrokargo salımı
RAMAZAN UMUT DİNÇ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Kimya MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE BÜKÜŞOĞLU
- Biyolojik bir konstrüksiyon elemanı için matematiksel modelleme
Mathematical modeling for a biologic construction element
MELEK USAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Makine MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT KURBANOĞLU
- Organik tabanlı güneş pili üretimi ve karakterizasyonu
Organik tabanli güneş pili üretimi ve karakterizasyonu
SAEEDULLAH SAJJAD
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Fizik ve Fizik MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiFizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ALTINDAL