Çocuk gelişimi bölümü öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin eleştirel düşünme becerileri üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma
An investigation into the impact of digital literacy levels on the critical thinking skills of students in the department of child development
- Tez No: 1017941
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA AKTAŞ NEŞE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital Okuryazarlık, Eleştirel Düşünme, Bilişsel Ve Teknolojik Yeterlilikler, Çocuk Gelişimi, Digital Literacy, Critical Thinking, Cognitive And Technological Competencies, Child Development
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, çocuk gelişimi bölümü öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri ile eleştirel düşünme eğilimleri ve bu değişkenlerin alt boyutları arasındaki yordayıcı etkileri yapısal eşitlik modeli (YEM) çerçevesinde incelemiştir. Araştırmada dijital okuryazarlık bağımsız değişken, eleştirel düşünme eğilimi ise bağımlı değişken olarak belirlenmiştir. Katılımcıların dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme eğilimlerine ilişkin mevcut durum betimsel istatistikler aracılığıyla ortaya konmuş; değişkenler arasındaki ilişkiler nedensel bir iddia öne sürülmeksizin yön ve etki düzeyleri temelinde test edilmiştir. Araştırma İstanbul'daki üniversitelerin çocuk gelişimi programlarında öğrenim gören üçüncü ve dördüncü sınıf öğrencilerinden oluşan 349 kişilik örneklem üzerinde yürütülmüştür. Çalışmada nicel araştırma deseni benimsenmiş, analizler kuramsal model çerçevesinde tasarlanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22.0 ve AMOS 24.0 programları kullanılmıştır. Literatürde dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme eğilimleri farklı gruplar üzerinde incelenmiş olsa da çocuk gelişimi öğrencileri özelinde yürütülen çalışmaların sınırlı olması bu araştırmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Veriler 2025–2026 öğretim yılı güz döneminde toplanmış olup bu süreç altı hafta sürmüştür ve veri toplama süreci gönüllülük esasına dayalı olarak çevrim içi yöntemlerle yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Dijital Okuryazarlık Ölçeği, Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Dijital Okuryazarlık Ölçeği tutum, teknik, bilişsel ve sosyal boyutlardan; Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği eleştirel açıklık ve yansıtıcı şüphecilik boyutlarından oluşmaktadır. Demografik bilgi formu ise katılımcıların demografik özelliklerini belirlemeye yönelik dokuz madeden oluşmaktadır. Bulgular, dijital okuryazarlığın eleştirel düşünme eğilimini orta düzeyde ve anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir (β=0,377, p<0.001); model toplam varyansın %14,2'sini açıklamıştır. Alt boyutlar incelendiğinde, dijital okuryazarlığın tek boyutlu bir yeterlilikten ziyade çok boyutlu bir yapı olduğu ve bu yapının eleştirel düşünme eğiliminin farklı boyutlarını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordadığı belirlenmiştir. Bu kapsamda tutum boyutunun eleştirel açıklık üzerinde görece daha yüksek bir etkiye sahip olduğu (β=0,448, p<0.001); teknik boyutun ise yansıtıcı şüpheciliği anlamlı düzeyde yordadığı anlaşılmıştır (β=0,411, p<0.001). Bilişsel boyut her iki alt boyuta düşük düzeyde katkı sunarken (β=0,26–0,27), sosyal boyut daha sınırlı bir etki göstermiştir (β=0,130–0,216). Demografik değişkenler açısından değerlendirildiğinde, dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme eğiliminin bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiği saptanmıştır. Araştırma bulguları, dijital okuryazarlık ve eleştirel düşünme düzeylerini en güçlü biçimde etkileyen değişkenin dijital teknolojileri kullanma becerisi olduğunu ortaya koymuştur. Bu değişkeni günlük internet kullanım süresi ve ilgili alanlarda alınan eğitim izlemiştir. Sonuç olarak, bu araştırma sonuçları çocuk gelişimi alanındaki eğitim programlarının güncellenmesine, dijital çağın gerektirdiği bilişsel ve teknolojik yeterliklerin kazandırılmasına; öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerinin güçlendirilmesine yönelik özgün katkılar sunmaktadır. Bulgular hem literatürdeki sınırlı çalışmaları zenginleştirmekte hem de çocuk gelişimi öğrencilerinin akademik ve mesleki yeterliklerini geliştirmeye yönelik uygulamalar için ampirik bir temel sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examined the predictive effects between the digital literacy levels and critical thinking dispositions of students in the Child Development Department, as well as the relationships between their sub-dimensions, within the framework of Structural Equation Modeling (SEM). In the study, digital literacy was defined as the independent variable, while critical thinking disposition was defined as the dependent variable. The current status of participants' digital literacy and critical thinking dispositions was presented through descriptive statistics; the relationships between variables were tested in terms of direction and effect size without making any causal claims. The research was conducted with a sample of 349 third- and fourth-year students enrolled in Child Development programs at universities in Istanbul. A quantitative research design was adopted, and the analyses were designed within the framework of a theoretical model. SPSS 22.0 and AMOS 24.0 software packages were used in the data analysis. Although studies in the literature have examined digital literacy and critical thinking dispositions across different groups, the limited number of studies conducted specifically with Child Development students constituted the starting point of this research. The data were collected during the fall semester of the 2025–2026 academic year, and this process lasted six weeks. The data collection was carried out online on a voluntary basis. The data collection instruments included the Digital Literacy Scale, the Critical Thinking Disposition Scale, and a demographic information form. The Digital Literacy Scale consists of attitude, technical, cognitive, and social dimensions; the Critical Thinking Disposition Scale consists of open-mindedness and reflective skepticism dimensions. The demographic information form consists of nine questions designed to determine participants' demographic characteristics. The findings showed that digital literacy significantly and moderately predicted critical thinking disposition (β = 0.377, p <0.001); the model explained 14.2% of the variance. When the sub-dimensions were examined, digital literacy was found to be a multidimensional construct rather than a unidimensional competency, and this construct significantly predicted different dimensions of critical thinking disposition. In this context, the attitude dimension had a relatively stronger effect on open-mindedness (β = 0.448, p <0.001); the technical dimension significantly predicted reflective skepticism (β = 0.411, p <0.001). The cognitive dimension made a low-level contribution to both sub-dimensions (β = 0.26–0.27), while the social dimension showed a more limited effect (β = 0.130–0.216). From a demographic perspective, it was determined that digital literacy and critical thinking disposition differed according to certain demographic variables. The findings indicated that the strongest influencing variable on digital literacy and critical thinking levels was digital technology usage skills. This was followed by daily internet usage duration and education in relevant fields. In conclusion, the results of this study provide original contributions to the updating of educational programs in the field of Child Development, the acquisition of cognitive and technological competencies required by the digital age, and the strengthening of students' 21st-century skills. The findings both enrich the limited literature and provide an empirical basis for practices aimed at improving the academic and professional competencies of Child Development students.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin özdüzenleme dikkat kontrolleri ile dijital bağımlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between self-regulation attention control and digital addiction of university students
EBRU ÖZTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKırıkkale ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDA SAKARYA
- Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin bilgi ve iletişim teknolojilerine bakışı üzerine bir araştırma: Konya ili örneği
A research on the view of information and communication technologies of the students in the faculty of health sciences: konya province example
DÖNE TÜTÜNCÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Bilim ve TeknolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF YALÇIN İLERİ
- Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi ebelik, hemşirelik ve çocuk gelişimi bölümü öğrencilerinin beslenme bilgi düzeyleri ve ilişkili faktörlerinin incelenmesi
Investigation of nutrition knowledge levels and related factors of midwifery, nursing and child development department students of Samsun Ondokuz Mayıs University
DEMET ZAİMOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıAtatürk ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN ARAS
- Okul öncesi öğretmen adaylarının geliştirdikleri dijital hikâyelerin, bu süreçteki deneyimlerinin ve dijital materyal oluşturabilmeye yönelik öz yeterlilik inançlarının incelenmesi
Investigation of the digital stories developed by pre-school teacher candidates, their experiences in this process and their self-efficacy beliefs towards creating digital materials
MÜZEYYEN BÜŞRA AKMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU ÖZTÜRK
- Dijital bağımlılığın 3-6 yaş grubu çocuklarda iletişim becerilerine etkisi
The effect of dijital (tablet, tv, telephone,internet,) on communacation skills of 3-6 year old children
AYŞE KANTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN KAZAN