Bürokrasinin siyasallaşması sorununun farklı hükümet biçimlerinin uygulandığı ülkeler çerçevesinden analizi
Analysis of the problem of politicization of bureaucracy in the framework of countries with different government systems
- Tez No: 1018023
- Danışmanlar: PROF. DR. FERİT İZCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Bürokrasi, Siyasallaşma, Bürokrasi-Siyaset İlişkisi, Hükümet Sistemleri, Kamu Yönetimi, Bureaucracy, Politicization, Bureaucracy-Politics Relationship, Government Systems, Public Administration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bürokrasinin siyasallaşması olgusu, kamu yönetimi disiplini içerisinde devletin işleyişi, demokratik meşruiyet ve yönetsel etkinlik açısından kritik bir sorun alanı olarak değerlendirilmektedir. Bürokrasi, kamusal politikaların uygulanmasında merkezi bir rol üstlenmekle birlikte, siyasal iktidarla kurduğu ilişkinin niteliğine bağlı olarak tarafsızlık, liyakat ve hukukun üstünlüğü ilkelerinden uzaklaşabilmekte; bu durum bürokratik yapının siyasal etkiler karşısında kırılgan hâle gelmesine yol açabilmektedir. Özellikle farklı hükümet sistemlerinin yürütme-yasama ilişkilerini düzenleme biçimleri, bürokrasinin siyasallaşma düzeyini ve görünümünü doğrudan etkilemektedir. Bu doktora çalışmasının amacı, bürokrasinin siyasallaşması sorununu tarihsel, kuramsal ve karşılaştırmalı bir perspektiften ele alarak, farklı hükümet sistemlerinin bu olgu üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Çalışmada bürokrasi-siyaset ilişkisi; klasik bürokrasi kuramları, modern kamu yönetimi yaklaşımları ve çağdaş siyasal sistem analizleri çerçevesinde incelenmiştir. Bürokrasinin siyasallaşmasına yol açan yapısal unsurlar; siyasal atamalar, partizanlaşma, nepotizm, siyasal baskı mekanizmaları ve yürütme erkinin merkezileşmesi gibi değişkenler üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı olup betimsel ve karşılaştırmalı analiz teknikleri kullanılarak yürütülmüştür. Parlamenter sistem, başkanlık sistemi, yarı-başkanlık sistemi ve meclis hükümeti sistemi çerçevesinde çeşitli ülke örnekleri incelenmiş; ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, Rusya, Polonya, Portekiz ve Japonya gibi ülkeler üzerinden bürokrasinin siyasallaşma biçimleri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bunun yanı sıra Türkiye'de uygulanan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, bürokratik yapı üzerindeki etkileri bakımından ayrıntılı biçimde ele alınmış ve parlamenter sistem dönemiyle karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bulguları, hükümet sistemlerinin yapısal özelliklerinin bürokrasinin siyasallaşma düzeyi üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Yürütme erkinin güçlü ve merkezileşmiş olduğu sistemlerde siyasal atamaların ve bürokratik partizanlaşmanın daha belirgin hâle geldiği; denge ve denetleme mekanizmalarının güçlü olduğu sistemlerde ise bürokrasinin görece daha özerk ve tarafsız bir yapıya sahip olduğu tespit edilmiştir. Türkiye özelinde ise Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte bürokrasinin yapısında önemli dönüşümler yaşandığı ve siyasal etki alanının genişlediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, bürokrasinin siyasallaşması olgusunu hükümet sistemleri bağlamında bütüncül bir yaklaşımla ele alarak, kamu yönetimi literatürüne karşılaştırmalı ve analitik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The phenomenon of the politicization of bureaucracy is considered a critical problem area within the discipline of public administration in terms of the functioning of the state, democratic legitimacy, and administrative effectiveness. While bureaucracy plays a central role in the implementation of public policies, it can deviate from the principles of impartiality, meritocracy, and the rule of law depending on the nature of its relationship with political power; this situation can lead to the bureaucratic structure becoming vulnerable to political influences. In particular, the ways in which different government systems regulate executive-legislative relations directly affect the level and appearance of bureaucratic politicization. The aim of this doctoral study is to analyze the effects of different government systems on the phenomenon of bureaucratic politicization by addressing the issue from a historical, theoretical, and comparative perspective. The study examines the bureaucracy-politics relationship within the framework of classical bureaucracy theories, modern public administration approaches, and contemporary political system analyses. Structural elements leading to the politicization of bureaucracy are evaluated Through variables such as political appointments, partisanship, nepotism, political pressure mechanisms, and the centralization of executive power. The research is based on qualitative research methods and was conducted using descriptive and comparative analysis techniques. Various country examples were examined within the framework of the parliamentary system, presidential system, semi-presidential system, and parliamentary government system; the forms of bureaucratic politicization were analyzed comparatively through countries such as the USA, the UK, Germany, France, Russia, Poland, Portugal, and Japan. In addition, the Presidential Government System implemented in Turkey was examined in detail in terms of its effects on the bureaucratic structure and compared with the parliamentary system period. The findings of the study reveal that the structural characteristics of government systems have a decisive impact on the level of politicization of the bureaucracy. It has been determined that in systems where the executive branch is strong and centralized, political appointments and bureaucratic partisanship become more pronounced; whereas in systems with strong checks and balances, the bureaucracy has a relatively more autonomous and impartial structure. In the specific case of Turkey, it has been concluded that the Presidential Government System has brought about significant transformations in the structure of the bureaucracy and expanded the sphere of political influence. This study aims to contribute to the public administration literature in a comparative and analytical manner by addressing the phenomenon of the politicization of the bureaucracy within the context of government systems using a holistic approach.
Benzer Tezler
- Bürokratik elitizmin sağ popülizm bağlamında incelenmesi: ABD'de Donald Trump ve Brezilya'da Jair Bolsonaro örnekleri
An analysis of bureaucratic elitism in the context of right-wing populism: The cases of Donald Trump in The USA and Jair Bolsonaro in Brazil
HÜSEYİN METİN
Doktora
Türkçe
2025
Kamu YönetimiAkdeniz ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VEHBİ ALPAY GÜNAL
- Turgur Özal hükümetleri döneminde (1983-1989) yönetiminde siyasallaşma
Politicisation in the Turkish administration during the Turgut Özal Governments (1983-1989)
ASLI SÖZERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
Kamu YönetimiHacettepe ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. UĞUR ÖMÜRGÖNÜLŞEN
- Civil service reform dilemmas: Politicization and normative limits in Ethiopia
Kamu hizmet reformu ikilemleri: Etiyopya'da siyasallaşma ve normatif sınırlar
ADEM KEDİR BOKE
Doktora
İngilizce
2022
Kamu YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GONCA BAYRAKTAR-DURGUN
- Türk kamu yönetiminde yeniden yapılanma çalışmalarını zorlaştıran faktör olarak bürokrasi
Bureaucracy as a factor complicating studies of restructuring in Turkish public administration
HAVA TAHTALIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Kamu YönetimiAtatürk ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. TEVFİK GÜLSOY
- L'européanisation de l'administration publique a l'ancienne république Yougoslave de macédoine (Arym)
Makedonya'da kamu yönetimi reformları çerçevesinde Avrupalılaşma süreci
ALJBULJENA IBRAIMI
Yüksek Lisans
Fransızca
2018
Kamu YönetimiMarmara ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FETHİ UFUK ÖZIŞIK