Okul öncesinde doğa temelli ekolojik vatandaşlık farkındalığı eğitim programının geliştirilmesi: Bir eylem araştırması
Development of a nature-based ecological citizenship awareness education program in preschool: An action research
- Tez No: 1018110
- Danışmanlar: PROF. DR. NİLÜFER DARICA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hasan Kalyoncu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, okul öncesi çocuklara ekolojik vatandaşlık farkındalığı kazandırmaya yönelik doğa temelli bir eğitim programının eylem araştırması döngüleri çerçevesinde geliştirilmesi, uygulanması ve etkililiğinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda geliştirilen Doğa Temelli Ekolojik Vatandaşlık Farkındalığı Eğitim Programı; çevre bilinci, sürdürülebilirlik, sorumluluk, aktif katılım, farkındalık, iş birliği, doğa ile uyum, hak ve adalet gibi ekolojik vatandaşlık değerlerini desteklemeye yönelik, 8 hafta süren ve haftada 2 gün 60-90 dakika uygulanan doğa temelli 15 etkinlik içermektedir. Araştırma, planlama-eylem-gözlem-yansıtma döngülerine dayanan eylem araştırması deseni doğrultusunda yürütülmüştür. Ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen çalışma grubunu, 2024-2025 Bahar Dönemi'nde Kilis il merkezindeki resmi bir anaokulunda öğrenim gören 60-72 aylık 20 çocuk oluşturmuştur. Nicel veriler“60-72 Aylık Çocuklar İçin Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği (EKAY-Ö)”ile toplanmış ve bağımlı örneklemler t-testiyle analiz edilmiştir. Bulgular, programın çocukların ekolojik vatandaşlık farkındalığını anlamlı ve güçlü düzeyde artırdığını göstermektedir (t(16)= -8.41; p<.05; Cohen's d = 2.04). Nitel veriler ise; yarı yapılandırılmış görüşme formu, yarı yapılandırılmış gözlem formu ve araştırma yansıtıcı günlük formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Nitel bulgular, çocukların ekolojik vatandaşlık değerlerine ilişkin farkındalık ve davranış göstergelerinde belirgin gelişmeler ortaya koymuştur. Sonuç olarak Doğa Temelli Ekolojik Vatandaşlık Farkındalığı Eğitim Programı'nın okul öncesi dönemde ekolojik vatandaşlık farkındalığı kazandırılmasında etkili bir program olduğu belirlenmiştir. Bulgular, doğa temelli uygulamaların okul öncesi eğitim programlarında daha fazla yer alması, öğretmen eğitimlerinin güçlendirilmesi ve aile katılımının artırılması gerekliliğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This research aims to develop, implement, and evaluate the effectiveness of a nature-based education program designed to foster ecological citizenship awareness in preschool children within the framework of action research cycles. The Nature-Based Ecological Citizenship Awareness Education Program developed in this direction consists of 15 nature-based activities lasting 8 weeks, implemented twice a week for 60-90 minutes, aimed at supporting ecological citizenship values such as environmental awareness, sustainability, responsibility, active participation, awareness, cooperation, harmony with nature, and rights and justice. The research was conducted in line with an action research design based on planning-action-observation-reflection cycles. The study group, determined by criterion sampling, consisted of 20 children aged 60-72 months attending a public kindergarten in the Kilis city center during the Spring Semester of 2024-2025. Quantitative data were collected using the“Ecological Footprint Awareness Scale for Children Aged 60-72 Months (EKAY-Ö)”and analyzed using the dependent samples t-test. The findings show that the program significantly and strongly increased children's ecological citizenship awareness (t(16)= -8.41; p<.05; Cohen's d = 2.04). Qualitative data, on the other hand, were collected using a semi-structured interview form, a semi-structured observation form, and a researcher's reflective journal, and were analyzed using content analysis. Qualitative findings revealed significant improvements in children's awareness and behavioral indicators related to ecological citizenship values. In conclusion, the Nature-Based Ecological Citizenship Awareness Education Program was found to be an effective program for fostering ecological citizenship awareness in the preschool period. The findings indicate the need for nature-based practices to be incorporated more into preschool education programs, for teacher training to be strengthened, and for family participation to be increased.
Benzer Tezler
- Doğa temelli sanat atölyelerinin okul öncesi çocuklarda doğa bilinci oluşumuna katkısı
The impact of nature-based art workshops on developing nature awareness in preschoolers
EZGİ BİLGİN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAFİA ÖZDEMİR
DOÇ. DR. HALE KOÇER
- Biyoçeşitlilik temelli fen eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının bilimin doğası anlayışları, bilimsel süreç becerileri ve yerel tür bilgilerine etkisi
The effect of biodiversity-based science education on preschool children's understanding of the nature of science, scientific process skills, and knowledge of local species
CEREN KOCA
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SERT
- Okul öncesi öğretmenlerinin çevre eğitimi konusundaki yeterlilikleri ile çalıştıkları kuruma yönelik örgütsel sürdürülebilirlik algı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between preschool teachers' competencies in environmental education and their perceptions of organizational sustainability in their institutions
MERVE AYKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMA NUR GÜNGÖR
- Okul öncesi çocuklarına bağlam temelli fen ve doğa etkinlikleri ile temel becerilerin kazandırılmasına yönelik bir araştırma
A research on the development of basic skills with context-based science and nature activities for preschool children
HATİCE ALTINOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAfyon Kocatepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT AYDOĞDU