Geri Dön

Beden eğitiminde nedensel yükleme envanterinin geliştirilmesi

Development of a causal attribution inventory in physical education

PDF İndir

  1. Tez No: 1018672
  2. Yazar: CEYDA TAŞKIRAN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. ENDER ŞENEL
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Spor, Education and Training, Sports
  6. Anahtar Kelimeler: beden eğitimi, nedensel yükleme, öz-yeterlik, kişilik, ölçek geliştirme, Eğitim, Spor, Spor psikolojisi, physical education, causal attribution, self-efficacy, personality, scale development, Education, Sports, Sport psychology
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
  10. Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmanın temel amacı, beden eğitimi ve spor öğretmenliği öğrencilerinin başarı ve başarısızlık durumlarına yönelik nedensel yüklemelerini ölçmek amacıyla geçerli ve güvenilir özgün bir envanter geliştirmek ve bu yüklemelerin öz-yeterlik ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerini incelemektir. Araştırmaya Türkiye'deki farklı üniversitelerin beden eğitimi ve spor bölümlerinde öğrenim gören toplam 274 üniversite öğrencisi (123 kadın, 151 erkek; yaş ortalaması 20,81) katılmıştır. Katılımcıların sınıf düzeyleri 1. sınıf (n=17, %6,2), 2. sınıf (n=77, %28,1), 3. sınıf (n=126, %46,0) ve 4. sınıf (n=54, %19,7) olarak dağılım gösterirken, genel akademik not ortalamaları (GNO) ağırlıklı olarak 3,01–4,00 (%33,2) ve 2,51–3,00 (%32,1) aralığındadır. Verilerin analizinde Temel Bileşenler Analizi (PCA), güvenirlik analizleri (KR-20), t testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Analiz sonuçları, geliştirilen envanterin geçerli bir yapıya sahip olduğunu; başarı durumunda“İçsellik”ve“Kontrol Edilebilirlik”boyutları arasında mükemmel düzeyde pozitif bir ilişki bulunduğunu göstermiştir (r = 0,98, p < 0,01). Demografik bulgulara göre, kadın öğrencilerin başarıyı içsel nedenlere yükleme ve kontrol edilebilir görme düzeyleri, erkek öğrencilere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksektir (p < 0,05). Psikolojik değişkenler açısından bakıldığında, öz-yeterlik düzeyi yüksek grubun başarı durumunda kararlılık puanlarının anlamlı derecede yüksek olduğu (p = 0,006);“Öz-Disiplin”kişilik özelliği ile başarıdaki kontrol edilebilirlik algısı arasında ise pozitif bir ilişki olduğu saptanmıştır (r = 0,305, p < 0,01). Elde edilen bulgular, katılımcıların başarıyı sahiplenirken (pozitif puanlar), başarısızlığı dışsallaştırdıklarını (negatif puanlar) ve literatürle uyumlu şekilde“Kendine Hizmet Eden Yanlılık”eğilimi göstererek akademik benliklerini koruduklarını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma kapsamında geliştirilen Beden Eğitiminde Nedensel Yükleme Envanteri, beden eğitimi bağlamında öğrencilerin başarı ve başarısızlık durumlarına ilişkin nedensel yükleme eğilimlerini belirlemede kullanılabilecek özgün bir ölçme aracı olarak değerlendirilebilir. Ayrıca elde edilen bulgular, nedensel yüklemelerin öz-yeterlik ve kişilik özellikleriyle anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koyarak ilgili kuramsal yapıları desteklemiştir.

Özet (Çeviri)

The primary aim of this study was to develop a valid and reliable original inventory to measure the causal attributions of physical education and sports teaching students regarding success and failure situations, and to examine the relationships between these attributions, self-efficacy, and personality traits. A total of 274 university students (123 females, 151 males; mean age 20.81) studying in physical education and sports departments at various universities in Turkey participated in the study. The distribution of participants by class level was 1st year (n=17, 6.2%), 2nd year (n=77, 28.1%), 3rd year (n=126, 46.0%), and 4th year (n=54, 19.7%); while their general grade point averages (GPA) were predominantly in the ranges of 3.01–4.00 (33.2%) and 2.51–3.00 (32.1%). Principal Component Analysis (PCA), reliability analyses (KR-20), t-test, ANOVA, and Pearson correlation analysis were used in the data analysis. The analysis results demonstrated that the developed inventory has a valid structure, showing a strong positive relationship between the dimensions of“Internality”and“Controllability”in success situations (r = 0.98, p < 0.01). According to demographic findings, female students' levels of attributing success to internal causes and perceiving it as controllable were statistically significantly higher than those of male students (p <0.05). Regarding psychological variables, the group with high self-efficacy levels had significantly higher stability scores in success situations (p = 0.006), and a positive relationship was identified between the“Self-Discipline”personality trait and perceived controllability in success (r = 0.305, p<0.01). The findings reveal that participants own success (positive scores) while externalising failure (negative scores), thereby demonstrating a“Self-Serving Bias”tendency, consistent with the literature, that protects their academic self-concept. In conclusion, the Physical Education Causal Attribution Inventory developed in this study provides an original instrument for assessing students' causal attribution tendencies regarding success and failure in physical education settings. The findings also demonstrated meaningful relationships between causal attributions, self-efficacy, and personality traits, supporting the theoretical assumptions underlying these constructs and contributing to the literature in the field.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    264522

    Eşler arası şiddete yönelik nedensellik-sorumluluk yüklemeleri ve evlilik doyumu

    Marital violence towards causality-responsibility attribution and marital violence

    TUĞÇE GÜVEN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Psikolojiİstanbul Üniversitesi

    Eğitim Bilimleri Bölümü

    YRD. DOÇ. DR. A. ESRA İŞMEN GAZİOĞLU

  2. Tez No

    959211

    Beden eğitiminde fair play: Ahlaki kimlik çerçevesinde bir inceleme

    Fair play in physical education: An analysis within the framework of moral identity

    BERKE KIZILKAYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SporEge Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYŞE MELİHA CANPOLAT

  3. Tez No

    957058

    Beden eğitimi öğretmenlerinin merhamet düzeyleri ile engellilere yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi

    Examining the relationship between physical education teachers' compassion levels and their attitudes towards disabled people

    MEHMET SAFET KÖŞKER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Sporİstanbul Gelişim Üniversitesi

    Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TANER ATASOY

  4. Tez No

    1015547

    Beden eğitimi ve spor derlerinde öğrenme için değerlendirmenin öz-belirleme kuramı kapsamında motivasyonel çıktıları

    Outcomes of assessment for learning in physical education motivational A self-determination theory perspective

    ASLI GÖLCÜ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Eğitim ve ÖğretimPamukkale Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE GÖKÇE ERTURAN

  5. Tez No

    963586

    Spor işletmelerinde algı yönetimi ile kurumsal itibar ilişkisi

    The relationship between perception management and corporate reputation in sports enterprises

    KAMER BOSTAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    İşletmeMarmara Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AYDIN PEKEL

Geri Dön