Sivil toplum kuruluşlarında örgütsel kapasite ve demokratik yönetişim
Organizational capacity and democratic governance in civil society organizations
- Tez No: 1018853
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET TAHİR KILAVUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Kamu Yönetimi, Political Science, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sivil toplumun dışsal demokratikleştirici gücüne odaklanan makro-teorik eğilimler, sivil toplum kuruluşlarının (STK) içsel örgüt dinamiklerini analitik olarak gölgelemiştir. Literatürde sıkça atıf yapılan sosyal sermaye ve müzakereci demokrasi kavramlarının metodolojik belirsizliği, kurum içi demokratikleşmenin ardındaki ampirik gerçekliği yakalamayı zorlaştırmaktadır. Bu sorunsaldan hareket eden çalışma, örgütsel kapasitenin STK'lar içerisindeki demokratik yönetişim pratiklerini ne derece ve hangi yönlerden şekillendirdiğini saptamayı amaçlamaktadır. İki özgün ölçek üzerinden toplanan 599 anket verisi; 17 yarı yapılandırılmış mülakat verisi, Açıklayıcı Faktör Analizi, Pearson Korelasyon Matrisi ve Çoklu Regresyon Modelleriyle derinlemesine sınanmıştır. Bulgular örgütsel demokratikleşmenin mali ve altyapı kapasitesinden çok; beşerî, entelektüel ve ilişkisel sermayenin omuzlarında yükseldiğini düşündürmektedir. İnsan kaynakları kapasitesi, planlama ve geliştirme kapasitesi ile ilişki ve ağ kapasitesi, demokratik yönetişim düzeyi ile yönetsel katılımı istatistiksel açıdan güçlü biçimde beslemektedir; finansal büyüme ve altyapı yatırımlarının örgüt özerkliği üzerinde anlamlı bir yordayıcı gücü bulunmamaktadır. Bilhassa maaşlı profesyonel sayısındaki artışın yatay müzakere zeminini zedeleyerek hiyerarşiyi tahkim etmesi, rasyonelleşme kisvesi altındaki bürokratikleşmenin örgüt içi demokrasiyi nasıl boğabildiğine dair çarpıcı bir mikro kanıt oluşturmaktadır. Kurumsal zenginlik veya fiziksel ihtişam, kendi başına rasyonel-eleştirel bir tartışma iklimi meydana getirmemektedir. Sivil yapıların kamusal alanda meşru ve özerk bir arabulucu statüsü kazanabilmesi, dışarıya yönelttikleri demokratik talepleri evvela kendi insan kaynağı politikalarında liyakat ve şeffaflıkla inşa etmelerini zorunlu kılmaktadır. Demokratik ivme, fonların hacminden ziyade tabana yayılan uzmanlık ağlarının kararları aşağıdan yukarıya örmesiyle vücut bulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Macro-theoretical trends focusing on the external democratizing power of civil society have analytically overshadowed the internal organizational dynamics of non-governmental organizations (NGOs). The methodological ambiguity of the frequently cited concepts of social capital and deliberative democracy makes it difficult to capture the empirical reality behind internal democratization. This study, stemming from this problem, aims to determine the extent and aspects of how organizational capacity shapes democratic governance practices within NGOs. 599 survey data collected through two original scales; 17 semi-structured interview data; Exploratory Factor Analysis, Pearson Correlation Matrix, and Multiple Regression Models were used to thoroughly examine the data. The findings suggest that organizational democratization is driven more by human, intellectual, and relational capital than by financial and infrastructure capacity. Human resources capacity, planning and development capacity, and relationship and network capacity statistically strongly support the level of democratic governance and managerial participation; financial growth and infrastructure investments do not have a significant predictive power on organizational autonomy. The increase in the number of salaried professionals, in particular, undermines the basis for horizontal negotiation and reinforces hierarchy, providing striking micro-evidence of how bureaucratization under the guise of rationalization can stifle intra-organizational democracy. Institutional wealth or physical splendor, in itself, does not create a climate of rational-critical discussion. For civil structures to gain legitimate and autonomous mediator status in the public sphere, it is imperative that they first build their own human resource policies with merit and transparency, without directing democratic demands outwards. Democratic momentum is embodied not in the volume of funds, but in the bottom-up decision-making of expert networks spreading across the board.
Benzer Tezler
- State and civil society relation in Türkiye: The case of women csos
Türkiye'de Devlet ve sivil toplum ilişkisi: Kadın örgütleri örneği
TUNA YÜCEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA ERGUN ÖZBOLAT
- Civil society and democratization in Turkey: A critical evaluation of civil society-democracy relationship in the context of Turkey-EU relations
Türkiye'de sivil toplum ve demokratikleşme: Türkiye-AB ilişkileri bağlamında sivil toplum-demokrasi ilişkisinin eleştirel bir değerlendirmesi
ÖZÜM YEŞİLTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2006
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İHSAN DAĞI
- Kaynak bağımlılığı ve örgütsel değişimin yönetimi: Kâr amaçsız bir örgüt olarak Türk Kızılay'da değişim
Resource dependency and organizational change management: Change in the Red Crescent as a non-profit organization
ZÜLEYHA SAYIN
- The role and contributions of strategies in enhancing non-governmental organizations' performance
Stratejilerin sivil toplum kuruluşlarının performansını geliştirmedeki rolü ve katkıları
SALAHELDEEN ESSAM ELSARRAJ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİCOLETA ISAC
- Pazarlama yeniliği ve sivil toplum kuruluşlar'ın performansı üzerindeki etkisi- insani yardım sektöründe çalışan birkaç örnek kuruluş üzerinde bir uygulanma
Marketing innovation and its impact on the performance of non-profit organizations- applied to a sample of organizations operating in the humanitarian sector
MUSTAFA SANDEH
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeMardin Artuklu Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DAWOUD ALMOHAMMAD