Erkek üniversite öğrencilerinin utanç yaşantılarında aile dinamikleri: fenomenolojik bir keşif
Family dynamics in the shame experiences of male university students: A phenomenological exploration
- Tez No: 1018877
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU DİNÇER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikolojik danışma ve rehberlik, Psychological counseling and guidance
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu nitel araştırmanın amacı, erkek üniversite öğrencilerinin utanç yaşantılarını ailevi dinamikler bağlamında derinlemesine keşfetmektir. Utanç, yalnızca bireysel bir duygu durumu değil; benlik algısını, yardım arama davranışlarını ve kişilerarası ilişkileri etkileyen çok boyutlu bir psikolojik deneyimdir. Özellikle erkeklik normlarının duygusal ketlenmeyi ve güçlü görünme beklentisini pekiştirdiği kültürel bağlamlarda, utanç duygusunun aile içi etkileşim örüntüleriyle birlikte şekillendiği düşünülmektedir. Bu doğrultuda araştırma, erkek üniversite öğrencilerinin utanç deneyimlerinin aile içi tutumlar, ebeveynlik stilleri, toplumsal cinsiyet rolleri ve ilişkisel bağlamlar çerçevesinde nasıl yapılandığını ortaya koymayı hedeflemiştir. Bu araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseninde yürütülmüş olup, veri toplama aracı olarak odak grup görüşmesi kullanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan ölçüt örnekleme ile belirlenmiş; İstanbul Aydın Üniversitesi'nde eğitim gören 18-29 yaş aralığındaki 9 erkek öğrenciden oluşmuştur. Veriler odak grup görüşmesi yöntemi ile toplanmış, verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler MAXQDA programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Yapılan analizler, nitel verilerin (1) utanç duygusunun tanımlanması, (2) utanç duygusunun genel karakteristikleri, (3) utanç duygusunun toplumsal ve kültürel olarak şekillenmesi, (4) aile içi ilişkilerde utanç duygusu, (5) utanç duygusunu düzenleme stratejileri olmak üzere beş tema altında toplandığını göstermiştir. Utanç duygusunun tanımlanması teması, (1) utanç duygusunun tanımlanmasında bireysel vurgu ve (2) utanç duygusunun tanımlanmasında toplumsal vurgu olmak üzere iki alt temadan oluşmaktadır. Utanç duygusunun genel karakteristikleri teması (1) utanç duygusu uyandıran durumların büyüklüğü, (2) utanç duygusunun fizyolojik bileşenleri, (3) utanç duygusunun davranışsal göstergeleri, (4) utanç duygusunun duygusal bileşenleri, (5) içselleştirilmiş utanç ve benlik değerlendirmesi, (6) utanç duygusunda başkalarının varlığı ya da yokluğu, (7) utanç duygusunda kişisel hassasiyetler, (8) öngörülemezliğe dayalı utanç, (9) yargılanma korkusuna dayalı utanç, (10) utanç duygusunun gelişimsel değişkenliği, (11) bireysel dürtülerle toplumsal normlar arasındaki çatışmanın gölgesinde utanç, (12) övgüye dayalı utanç, (13) utanç duygusunda geçici ya da kalıcı izler olmak üzere on üç alt tema altında toplanmaktadır. Utanç duygusunun toplumsal ve kültürel olarak şekillenmesi teması (1) utanç duygusunun kültüre özgülüğü ve kültürler arası değişkenliği, (2) utanç duygusunun toplumsal zamanın ruhuna göre değişkenliği, (3) toplumsal norm ve beklentilerin karşılanmamasına dayalı utanç, (4) utanç duygusunun sınıfsallığı, (5) utanç duygusunda hiyerarşizasyon, (6) utanç duygusunun gerekçelendirilme yoluyla bastırılması, (7) utanç duygusunun mecazi ifadelere yansıması, (8) utanç duygusunun toplumsal cinsiyetlendirilmesi olmak üzere sekiz alt temadan oluşmaktadır. Aile içi ilişkilerde utanç duygusu teması (1) kök aile ilişkilerinde utanç duygusu, (2) geniş aile ilişkilerinde utanç duygusu olmak üzere iki alt temaya ayrılmaktadır. Son olarak utanç duygusunu düzenleme stratejileri teması (1) utanç duygusunu mizah yoluyla düzenleme, (2) utanç duygusunu bilişsel olarak düzenleme, (3) utanç duygusunu nefes egzersizleri yoluyla düzenleme, (4) utanç duygusunu içe çekilme yoluyla düzenleme, (5) utançta olumlu ya da olumsuz duygu düzenleme stratejisi olarak maruziyet olmak üzere beş alt tema altında toplanmaktadır. Araştırma sonuçları, utanç duygusunun bireysel psikopatoloji bağlamının ötesinde, ailevi ve kültürel dinamiklerle iç içe geçmiş bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulguların, üniversite psikolojik danışmanlığı ve aile psikolojik danışmanlığı alanlarında utanç odaklı müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this qualitative study is to explore in depth the experiences of shame among male university students within the context of family dynamics. Shame is not merely an individual emotional state; rather, it is a multidimensional psychological experience that influences self-perception, help-seeking behaviors, and interpersonal relationships. Particularly in cultural contexts where masculine norms reinforce emotional inhibition and the expectation of appearing strong, shame is thought to be shaped alongside patterns of family interactions. Accordingly, this study sought to reveal how male university students' experiences of shame are constructed within the framework of family attitudes, parenting styles, gender roles, and relational contexts. This study was conducted using the phenomenological design, one of the qualitative research methods, and focus group interviews were employed as the data collection tool. The study group was determined through criterion sampling, a purposive sampling method, and consisted of nine male students aged between 18 and 29 who were studying at Istanbul Aydın University. Data were collected through focus group interviews using a semi-structured interview form. The obtained data were analyzed through content analysis using the MAXQDA software. The analyses revealed that the qualitative data were organized under five main themes: (1) the definition of shame, (2) the general characteristics of shame, (3) the social and cultural construction of shame, (4) shame in family relationships, and (5) strategies for regulating shame. The theme“Definition of Shame”consisted of two subthemes: (1) individual emphasis in defining shame and (2) social emphasis in defining shame. The theme“General Characteristics of Shame”comprised thirteen subthemes: (1) the magnitude of situations that evoke shame, (2) physiological components of shame, (3) behavioral indicators of shame, (4) emotional components of shame, (5) internalized shame and self-evaluation, (6) the presence or absence of others in experiences of shame, (7) personal sensitivities related to shame, (8) shame based on unpredictability, (9) shame based on fear of judgment, (10) the developmental variability of shame, (11) shame in the shadow of conflicts between individual impulses and social norms, (12) praise-induced shame, and (13) temporary or lasting traces of shame. The theme“The Social and Cultural Construction of Shame”consisted of eight subthemes: (1) the cultural specificity and cross-cultural variability of shame, (2) the variability of shame according to the spirit of the times, (3) shame arising from failure to meet social norms and expectations, (4) the class-based nature of shame, (5) hierarchization in experiences of shame, (6) suppression of shame through rationalization, (7) the reflection of shame in metaphorical expressions, and (8) the gendering of shame. The theme“Shame in Family Relationships”was divided into two subthemes: (1) shame in nuclear family relationships and (2) shame in extended family relationships. Finally, the theme“Strategies for Regulating Shame”comprised five subthemes: (1) regulating shame through humor, (2) cognitive regulation of shame, (3) regulating shame through breathing exercises, (4) regulating shame through withdrawal, and (5) exposure as either a positive or negative emotion-regulation strategy in relation to shame. The findings indicate that shame is a construct intertwined with familial and cultural dynamics, extending beyond the context of individual psychopathology. It is expected that the findings of this study will contribute to the development of shame-focused interventions in the fields of university counseling and family counseling.
Benzer Tezler
- 18-24 yaş arası üniversite öğrencilerinde çocukluk çağı travmalarının dissosiyatif yaşantılar ve suçluluk-utanç duyguları ile ilişkisinin incelenmesi
Examine the relationship between childhood trauma, dissociative experiences and guilt-shame emotions at the ages of 18-24 university students
REMZİ KOURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İREM AKDUMAN
- Üniversite öğrencilerinin utanç ve suçluluk duygularına yatkınlıkları ile sosyal anksiyete arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between social anxiety and shame/guilt of university students
MUHAMMED SALİH KILINÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR BARUT
- Üniversite öğrencilerinin utanç ve suçluluk duygularının bilişsel esneklik ve öz yeterlik bağlamında incelenmesi
The investigation of university students feelings of shame and guilt in the context of cognitive flexibility and self-efficacy
YASEMİN GÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnadolu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA CEYHAN
- Üniversite öğrencilerinin psikolojik katılık ve merkezsizleştirme düzeylerinin utanç ve suçluluk düzeyi üzerindeki yordayıcı rolünün incelenmesi
Examining the predictive role of psychological rigidity and decentralisation levels of university students on shame and guilt levels
MERVE CÖMERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAHİN KESİCİ
- Üniversite öğrencilerinin şefkat korkusunun yordayıcıları olarak bağlanma stilleri ve suçluluk-utanç düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of attachment styles and guilt-shame levels of university students as predictors of fear of compassion
BARIŞ BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Psikolojiİstanbul Arel ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ENGİN DENİZ