Sosyo-bilimsel konu uygulamalarıyla sosyal bilgiler öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluating the critical thinking skills of prospective social studies teachers through socio-scientific subject applications
- Tez No: 1018992
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AHMET UTKU ÖZENSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Social studies, social studies teaching, socioscientific issues, critical thinking, critical thinking skills
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muş Alparslan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eğitim alanında sosyo-bilimsel konuların önemi her zamankinden daha fazla görünür hale gelmiştir. Tartışmalı ve disiplinlerarası bir özellik taşıyan sosyo-bilimsel konular“Sosyal Bilgiler Dersi”ile doğrudan ilişkilidir. Buna istinaden araştırmanın asıl amacı bilim ve toplumun entegrasyonu olan sosyo-bilimsel konularının yine toplumu merkeze alan Sosyal Bilgiler öğretimiyle nasıl bütünleştirilebileceğine yönelik farkındalık kazandırmak ve sosyo-bilimsel konulara dayalı etkinliklerin uygulanması yoluyla sosyal bilgiler öğretmen adaylarının süreçteki eleştirel düşünme becerilerine yönelik deneyimlerini, gözlemlerini ve düşünce yapılarındaki yansımaları ortaya koymaktır. Bu araştırma, 2025-2026 Eğitim ve Öğretim yılında Muş Alparslan Üniversitesinde Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalında eğitim alan 12'si kız ve 3'ü erkek olmak üzere toplamda 15 öğretmen adayıyla yürütülmüştür. 15 öğretmen adayı arasından seçilen 8 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Uygulama sürecinde öğretmen adaylarına sosyo-bilimsel konuların yer aldığı ikilem tartışmalarından kaynaklı problem senaryoları ve bilimsel haberler verilerek sokratik sorgulamalar yapılmış ayrıca süreç ilerledikçe“iddia, kanıt ve gerekçelerin”bulunduğu argüman haritaları ve balık kılçığı diyagramı ile sosyo-bilimsel konuların neden-sonuç ilişkisini ortaya çıkaracak eleştirel düşünme becerisi odaklı etkinlikler yapılmıştır. Her uygulamanın sonunda öğretmen adayları yansıtıcı günlük tutarak etkinlikler hakkında kişisel görüşlerini yazmıştır. Bu araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması deseniyle yapılmış olup araştırmanın süreç değerlendirmesi için veri toplama araçları olarak araştırmacı ve katılımcı günlüğü, yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada bulgular, katılımcıların doğrudan alıntılarına yer verilerek bazı kategoriler etrafında şekillenmiş ve kavramsal çerçeve içerisinde ilişkiler kurularak kodlanıp yorumlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The importance of socio-scientific issues in education has become more visible than ever before. These controversial and interdisciplinary issues are directly related to the“Social Studies Course.”Therefore, the main aim of this research is to raise awareness of how socio-scientific issues, which involve the integration of science and society, can be integrated into Social Studies teaching, which is also society-centered. Furthermore, it aims to reveal the experiences, observations, and reflections on the critical thinking skills of prospective social studies teachers through the implementation of activities based on socio-scientific issues. This research was conducted with 15 prospective teachers (12 female and 3 male) studying in the Social Studies Education Department at Muş Alparslan University during the 2025-2026 academic year. Semi-structured interviews were conducted with 8 participants selected from among the 15 prospective teachers. During the application process, prospective teachers were given problem scenarios stemming from dilemma discussions involving socio-scientific issues and scientific news, and Socratic questioning was conducted. Furthermore, as the process progressed, activities focusing on critical thinking skills were carried out using argument maps and fishbone diagrams containing“claims, evidence, and justifications,”revealing cause-and-effect relationships in socio-scientific issues. At the end of each application, prospective teachers kept reflective journals, writing their personal opinions about the activities. This research was conducted using a case study design, one of the qualitative research designs. Researcher and participant journals and a semi-structured interview form were used as data collection tools for process evaluation. Data were analyzed using content analysis. In the research, findings were coded and interpreted by including direct quotations from the participants, structuring them around certain categories, and establishing relationships within a conceptual framework.
Benzer Tezler
- İlköğretim okulları ikinci kademe din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenlerinin ölçme ve değerlendirme sorunları
Measurement and evaluation issues for primary school second level religious culture and ethics knowledge teachers
ALİ GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET ŞEVKİ AYDIN
- İlkokul sosyal bilgiler dersinde artırılmış ve sanal gerçeklik uygulamalarıyla 5E modeline göre işlenen sosyobilimsel konuların akademik başarı ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi: Bir karma yöntemler araştırması
The effect of socioscientific issues taught according to the 5E model with augmented and virtual reality applications in primary school social studies on academic achievement and critical thinking skills: A mixed methods study
NUR SENA CAN COŞAR
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KAYA TUNCER ÇAĞLAYAN
- Making and breaking authorship, potentials in architectural design studio
Müellifliğin inşaası ve bozulmasında mimari tasarım stüdyosunun potansiyelleri
SEVGİ TÜRKKAN
- İlkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersinde tartışmalı konular bağlamında gerçekleştirilen sosyobilimsel konu temelli öğretimin etkisi
The effect of sociosccientific issue based instructions in primary school fourth grade social studies course in the context of controversial issues
ESRA ÖZCAN
Doktora
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜLTEKİN
- Ortaokul matematik proje görevi uygulamalarına yönelik öğrenci öğretmen veli görüşleri
Student teacher parental views of the middle school mathematics project implementations
BURCU GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimDüzce ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞULE AY
