Gündelik hayat pratikleri bağlamında kentleşme ve sekülerleşme ilişkisi: Sivas-İstanbul karşılaştırmalı analizi
The relationship between urbanization and secularization in the context of daily life practices: A comparative analysis of Sivas and Istanbul
- Tez No: 1019285
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YAVUZ ACUNGİL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Sivas ve İstanbul örneklemleri üzerinden kentleşme ve sekülerleşme arasındaki diyalektik ilişkiyi gündelik hayat pratikleri bağlamında incelemektedir. Sivas kırsalından il merkezine ve İstanbul'a göç eden katılımcılarla yapılan nitel derinlemesine görüşmeler, MAXQDA programıyla analiz edilmiştir. Tezin kuramsal çerçevesini Max Weber'in rasyonalizasyon ve Peter Berger'in bilişsel sekülerleşme tezleri oluşturmaktadır. Çalışmada ampirik bulgular, metropol yaşamının getirdiği rasyonel iş disiplini, zaman yönetimi krizleri ve ekonomik zorunlulukların dindar bireyi yapısal olarak kuşattığını göstermektedir. Kentsel anonimlik ve heterojenlik, kırsalın geleneksel denetim ve dinî aktarım mekanizmalarını işlevsizleştirerek kurumsal dinden uzaklaşmaya yol açmıştır. İbadetlerin lojistik birer yükümlülüğe dönüşmesi ve dinî bilincin yükselmesine rağmen dinî pratiklerin seyrekleşmesi, hakikatin öznelleştiğini göstermektedir. Çalışma, Batılı klasik doğrusal sekülerleşme teorilerinin aksine, dinin kentsel mekânda tamamen tasfiye edilmediğini ortaya koymaktadır. Bireyler, rasyonel sistemin dayattığı demir kafes içinde varlıklarını sürdürebilmek için aile apartmanları ve hemşeri ağları gibi direnç mekanizmaları geliştirmiş, dinî hükümleri modern kentin iktisadi gerçeklikleriyle müzakere eden esnek, rasyonel ve meşrulaştırılmış bir yapı inşa etmiştir. Türkiye'nin modernleşme tecrübesinin tek yönlü bir sekülerleşme veya radikal bir dinî restorasyon olmadığını ortaya koymaktadır. Aksine Türkiye'nin sekülerleşme tecrübesi, bireylerin sisteme hem teslim olduğu hem de direndiği, inancın kişiselleştiği bir yapı kazandığı özgün bir Post-Seküler Hibrit Modernite modeli ürettiğini literatüre kazandırmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the dialectical relationship between urbanization and secularization within the context of everyday life practices, drawing on samples from Sivas and Istanbul. Qualitative in-depth interviews conducted with participants who migrated from rural Sivas to the provincial center and subsequently to Istanbul were analyzed using the MAXQDA software. The theoretical framework of the dissertation is grounded in Max Weber's theory of rationalization and Peter Berger's cognitive secularization thesis. The empirical findings of the study demonstrate that the rational work discipline, time management crises, and economic imperatives imposed by metropolitan life structurally circumscribe the religious individual. Urban anonymity and heterogeneity have rendered the traditional mechanisms of social control and religious transmission characteristic of rural settings dysfunctional, thereby giving rise to a distancing from institutional religion. The transformation of religious observances into logistical obligations, alongside the declining frequency of religious practices despite a heightened religious consciousness, indicates the growing subjectivization of truth. Contrary to classical Western linear secularization theories, the study reveals that religion has not been entirely eliminated from urban space. Rather, individuals have developed resistance mechanisms such as family apartment complexes and fellow townsmen networks in order to sustain their existence within the iron cage imposed by the rational system, thereby constructing a flexible, rationalized, and legitimized framework through which religious precepts are negotiated against the economic realities of the modern city. The study further demonstrates that Turkey's modernization experience constitutes neither a unidirectional secularization nor a radical religious restoration. On the contrary, Turkey's experience of secularization has generated a distinctive model of Post-Secular Hybrid Modernity a contribution to the existing literature in which individuals simultaneously submit to and resist the system, and religious belief undergoes a process of personalization.
Benzer Tezler
- Kent hakkı ve kentsel katılım bağlamında kendin yap pratikler
Do-it-yourself practices in the context of right to the city and uurban participation
GÖKÇE ÖCAL
Doktora
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN ERKUT
- Sosyolojik kuramda yapı - eylem tartışmaları çerçevesinde Türk aile yapısı ve akrabalık ilişkileri: Malatya örneği
Turkish family structure and kinship relations within the framework of structure - action discussions in sociological theory: The case of Malatya
ABDULKADİR İNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİT GELEKÇİ
- Henri Lefebvre aracılığıyla latife tekin romanlarında mimarlık, kent ve mekân okuması
Reading architecture, city and space in Latife Tekin's novels through Henri Lefebvre
SEMİH SOLAK
- Doğu-Batı çatışması açısından Hindistan
India in terms of East-West Conflict
DİDEM GAZNELİ
Doktora
Türkçe
2026
Sosyolojiİzmir Bakırçay ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEZGİN KIZILÇELİK
- Kapitalist ataerkil iktidar ilişkileri dahilinde kentsel mekânda kadının gündelik hayatının coğrafyası Tokat örneği
Geography of everyday life of women in the urban space including patriarchal capitalism relations of power the case of Tokat
GÜNDÜZ AKSU KOCATÜRK
Doktora
Türkçe
2018
Kamu Yönetimiİnönü ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİHRİBAN ŞENGÜL