Modern dönemde doğal din tartışmaları bağlamında F.D. Schleiermacher'in din anlayışı
The concept of religion in F.D. Schleiermacher in the context of modern religious discussions
- Tez No: 1019397
- Danışmanlar: PROF. DR. RAHİM ACAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Felsefe, Religion, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Modern Dönemde Doğal Din Tartışmaları Bağlamında F. D. Schleiermacher'in Din Anlayışı”başlıklı tezimizde, Schleiermacher'in duyguya dayalı din tanımının geleneksel ve doğal din tartışmaları arasında nerede konumlanacağı ele alınmaktadır. Geleneksel din anlayışı ezeli, ebedi, mutlak kudret ve adalet sahibi aşkın Tanrı'yı kabul eden ve bu Tanrı tarafından tarihin belli bir kesitinde seçilmişlere gönderilen ilahi vahyin merkezinde oluşmuş din anlayışıdır. Modern dönemle birlikte doğal din savunucuları geleneksel dinin antropomorfik Tanrı anlayışını, kurtarıcılık ve metafiziğe ilişkin iddialarını ve bireysel dindarlığı dikkate almamasını modern felsefe bağlamında değerlendirerek geleneksel dini şiddetle eleştirmişlerdir. Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher (1768-1834) bu tartışmaların merkezinde duyguya dayanan bir din tanımı geliştirmiş ve bu din tanımını geliştirirken de geleneksel dine vurgu yapmıştır. Onun bu din tanımı geleneksel dinlere dair bir apoloji olarak kabul edildiği gibi doğal din anlayışının farklı bir yorumu olarak da değerlendirilmiştir. Bu tez Schleiermacher'in din anlayışının din tartışmaları bağlamında nerede konumlanacağını ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Schleiermacher'in dini konu alan metinlerini geleneksel ve doğal dinin ilkeleri bağlamında tutarlılık ve olguları izah etme kriterleri çerçevesinde ele almaktadır. Bu değerlendirmenin sonucunda Schleiermacher'in geleneksel dini, kavramları bakımından dönüştürdüğünü ve geleneksel dini din duygusunun ortaya çıkması için vazgeçilmez bir zemin olarak kabul ettiğini; doğal dini ise eleştirmekle birlikte insan merkezli bir din anlayışı ileri sürmekle doğal din anlayışının ilkelerine yakın olduğunu tespit ettik. Çalışmamızın sonucunda gördük ki Schleiermacher'in din anlayışını bu iki yorumdan birine dahil etmek mümkün değildir. Dini duygunun ortaya çıkışında“seçilmişler”vurgusu ise Schleiermacher'in din anlayışının geleneksel din anlayışına daha yakın bir doğal-geleneksel din sentezi olduğuna bizi ulaştırdı.
Özet (Çeviri)
This study, entitled“The Concept of Religion in F. D. Schleiermacher in the Context of Modern Religious Discussions,”examines the position of Schleiermacher's feeling-based definition of religion within the debate between traditional religion and natural religion. Traditional religion is understood as a conception of religion centered on divine revelation, revealed by a transcendent God - who is eternal, everlasting, omnipotent, and perfectly just - to chosen individuals at a particular moment in history. With the rise of modernity, advocates of natural religion strongly criticized traditional religion within the framework of modern philosophy, challenging its anthropomorphic conception of God, its claims concerning salvation and metaphysics, and its neglect of individual religiosity. Friedrich Daniel Schleiermacher (1768–1834), situated at the center of these debates, developed a conception of religion grounded in feeling while simultaneously emphasizing the significance of the Christian religious tradition. His understanding of religion has been interpreted both as an apology for traditional religion and as an alternative interpretation of natural religion. This thesis aims to determine how Schleiermacher's conception of religion should be situated within these debates. To this end, it examines Schleiermacher's principal writings on religion in light of the fundamental principles of both traditional and natural religion, employing the criteria of internal consistency and explanatory adequacy. The study concludes that Schleiermacher transformed the conceptual framework of traditional religion while maintaining that the historical religious tradition constitutes an indispensable ground for the emergence of religious feeling. At the same time, although he criticized natural religion, his emphasis on a human-centered understanding of religion places his thought in close proximity to certain principles of natural religion. The findings demonstrate that Schleiermacher's conception of religion cannot be adequately classified under either of these two interpretations. Rather, his emphasis on the role of the“chosen individuals”in the emergence of religious feeling indicates that his understanding of religion is best interpreted as a synthesis of traditional and natural religion, one that remains more closely aligned with the traditional conception of religion.
Benzer Tezler
- John Rawls ve Norman Barry'de sosyal adalet düşüncesi
The idea of social justice in John Rawls and Norman Barry
NİSANUR ÖNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRDEN GÜNGÖREN BULGAN
- II. Meşrutiyet Dönemi eğitim ve modernleşme aracı olarak süreli yayınlar (İçtihat, Sebilü'r-Reşat, Türk Yurdu)
Periodical publications as an education modernizasyons instrument in second constitutional monarchy period (İçtihat, Sebilü'r-Reşat and Türk Yurdu Journals)
MUSTAFA GÜNDÜZ
Doktora
Türkçe
2005
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. İSMAİL DOĞAN
- Radikal şüphecilik tartışmaları bağlamında erdem epistemolojisi
Virtue epistemology in the context of radical skepticism debates
MERYEM ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TUBA NUR UMUT
- علم الكلام الجديد في العالم العربي - الألوهية أنموذجاً
Çağdaş Arap dünyasında yeni ı̇lm-i kelam arayışları (Ulûhiyyet örneği)
İBRAHİM İSMAİLOĞLU
Doktora
Arapça
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
- Kelâmî meselelerin anlaşılmasında coğrafi bağlamın etkisi
The impact of geographical context on the interpretation of kalām discourses
MİRZA BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinŞırnak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMDULLAH ARVAS