Identifying spatial design criteria for dental clinics: An integrated analysis of regulatory standards and user perception
Diş klinikleri için mekânsal tasarım kriterleri: Yasal standartlar ve kullanıcı algısının bütünleşik analizi
- Tez No: 1019812
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DEVRİM AKSOYAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Bina bilgisi, Diş klinikleri, Mimarlık, Sağlık binaları, İç mekan tasarımı, Building information, Dental clinics, Architecture, Health buildings, Interior design
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Abdullah Gül Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık mimarisi içinde diş klinikleri, hastaların sıklıkla yüksek düzeyde kaygı ve akut stres yaşadıkları özel ortamları teşkil etmektedir. Çağdaş tasarım, ağırlıklı olarak teknik düzenlemelere ve sterilizasyon standartlarına öncelik verirken, fiziksel çevrenin kullanıcı psikolojisi üzerindeki kritik etkisi ikincil planda kalmaktadır. Bu açığı ele almak amacıyla bu çalışma, Türkiye'nin mevcut diş kliniği yönetmeliklerini evrensel olarak kabul görmüş Kanıta Dayalı Tasarım (EBD) ilkeleriyle bütünleştirmektedir. Birincil amaç, hasta algısını ve psikolojik refahını artıran bütüncül bir“Tasarım Rehberi Çerçevesi”oluşturmaktır. Asgari yasal eşiklerin ötesine geçen araştırma; fiziksel ortamları, makro düzeydeki kentsel erişilebilirlikten mikro düzeydeki iç mekan konfigürasyonlarına kadar uzanan kesintisiz bir süreklilik içinde değerlendiren bilimsel bir temel kurmaktadır. Yapısal olarak, evrensel EBD kriterleri, diş hekimliği pratiğine özel olarak uyarlanmış duyusal, işlevsel ve algısal katmanlar halinde bağlamlaştırılmıştır. Bu analitik çerçevenin rehberliğinde, mimari etkilerin kullanıcı grupları üzerindeki şifrelerini çözmek amacıyla, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve abdüktif tematik analiz kullanılarak üç farklı klinik konfigürasyonu kapsamında nitel bir çoklu durum çalışması yürütülmüştür. Ampirik bulgular, ulusal düzenlemelerin temel teknik standartları başarıyla dayattığını, ancak EBD'ye dayanan duyusal ve çevresel tasarım kararlarının, mekansal stresi azaltmada ve hasta güvenini geliştirmede gerçek belirleyiciler olduğunu göstermektedir. Nihayetinde bu çalışma, yasal mevzuat kodlarını salutojenik ve çevresel psikoloji ilkeleriyle sentezleyen vizyoner bir bakış açısı sunarak, diş hekimliği tesisleri için kapsamlı ve geleceğe yönelik bir tasarım çerçevesi hizmeti görmektedir.
Özet (Çeviri)
Within healthcare architecture, dental clinics constitute specialized environments where patients frequently experience heightened anxiety and acute stress. While contemporary design predominantly prioritizes technical regulations and sterilization standards, the critical impact of the physical environment on user psychology remains secondary. To address this gap, this study integrates Turkiye's current dental clinic regulations with universally recognized Evidence-Based Design (EBD) principles. The primary objective is to construct a holistic“Design Guide Framework”that enhances patient perception and psychological well-being. Moving beyond minimum legal thresholds, the research establishes a scientific foundation evaluating physical environments along a seamless continuum, spanning from macro-level urban accessibility to micro-level interior configurations. Structurally, universal EBD criteria were contextualized into sensory, functional, and perceptual strata tailored specifically to dental practice. Guided by this analytical framework, a qualitative multiple-case study was executed across three distinct clinic configurations, utilizing semi-structured interviews and abductive thematic analysis to decipher architectural impacts on user cohorts. Empirical findings demonstrate that while national regulations successfully enforce baseline technical standards, sensory and environmental design decisions rooted in EBD are the true determinants in mitigating spatial stress and cultivating patient trust. Ultimately, this study delivers a visionary perspective that synthesizes regulatory codes with salutogenic and environmental psychology principles, serving as a comprehensive, future-oriented design framework for dental facilities.
Benzer Tezler
- Eğitim yapılarında OSB tanısı konmuş çocukların mekânsal gereksinimleri için tasarım ilkelerinin belirlenmesi
Determination of design principles for the spatial needs of children with ASD in educational buildings
MERVE USKAN DEMİR
Doktora
Türkçe
2025
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASLI SUNGUR
DOÇ. DR. ÇİĞDEM CANBAY TÜRKYILMAZ
- Aile Sağlığı Merkezlerinin tercih edilebilirliğinde etkin mimari tasarım kriterlerinin çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of effective architectural design criteria in the preference for primary health centers using multi-criteria decision-making methods
MÜNEVVER DERYA ANGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP YEŞİM İLERİSOY
- Evsizler için mekânsal çözüm arayışlarının örnekler üzerinden incelenmesi
Investigation of spatial solutions for the homeless through examples
FADİME AYŞE KOCAKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DİDEM TUNCEL
- Spatial data analysis for preliminary site selection ofnuclear power plants in the thrace region of Turkey
Başlık çevirisi yok
OĞUZHAN DÜZOĞLU
- A model to utilize emerging ICT for revitalizing under-valued public open spaces in urbanscape: Investigating spatial video projection
Kentsel peyzajda değeri bilinmeyen kamusal açık alanların canlandırılmasında gelişmekte olan BİT kullanımına dair bir model: Mekansal video projeksiyon incelemesi
LIMA NAJJAR
Doktora
İngilizce
2023
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA AYÇİM TÜRER BAŞKAYA