Gastronomide kaçırma korkusu algısının teorik temellerinin incelenmesi
Investigating the theoretical foundations of fear missing out perception in gastronomy
- Tez No: 1019873
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OZAN ATSIZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi
- Enstitü: Turizm Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal medyanın giderek yaygınlaşması, gastronomi tüketimini yalnızca bireysel bir damak zevki meselesi olmaktan çıkarmış; psikolojik ve sosyal boyutları da içeren çok katmanlı bir olguya dönüştürmüştür. Bireylerin yeme-içme tercihleri; lezzet beklentisinin yanı sıra statü kaygısı, sosyal onay arayışı ve popüler deneyimleri kaçırma korkusu gibi unsurlarla iç içe geçmiş bir biçimde şekillenmeye başlamıştır. Bu araştırma, literatürde Kaçırma Korkusu (FoMO) olarak adlandırılan olguyu gastronomi bağlamında ele alarak kavramın teorik temellerini ortaya koymayı ve gastronomik tüketim davranışlarını nasıl şekillendirdiğini anlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiş ve elde edilen veriler gömülü kuram yaklaşımıyla çözümlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları, kartopu ve ölçüt örnekleme yöntemleriyle belirlenen, yaşları 17 ile 53 arasında değişen 26 kişiden (19 kadın, 7 erkek) oluşmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle toplanmış; görüşme metinleri açık, eksenel ve seçici kodlama aşamalarından geçirilerek analiz edilmiştir. Analiz sürecinde katılımcıların ifadeleri satır satır incelenmiş, ortaya çıkan kavramsal kodlar birbiriyle ilişkilendirilerek daha üst düzey kategorilere ulaşılmıştır. Analiz sonucunda, FoMO'nun gastronomi bağlamında tek boyutlu değil, çok katmanlı bir yapıya sahip olduğu belirlenmiş ve birbiriyle ilişkili beş ana tema ortaya konmuştur: Sosyal Baskı ve Grup Dinamikleri, Kaçırma Kaygısı ve Kıtlık Algısı, Paylaşım ve Kişisel İmaj, Erişim Güçlüğünün Değer Yaratması ve FoMO'ya Karşı Duruş. Bulgular, katılımcıların yalnızca bir yemeğin lezzetini kaçırma endişesi taşımadığını; aynı zamanda deneyimi paylaşamama, arkadaş grubunun sohbetinde dışarıda kalma ve popüler bir mekâna erişememe gibi kaygıların da tüketim kararlarında belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca kıtlık algısının yalnızca sınırlı üretim veya sayıyla değil; sıra, rezervasyon güçlüğü ve mekânsal uzaklık gibi erişim güçlükleriyle de şekillendiği belirlenmiştir. Popülerliğin ise her katılımcı üzerinde aynı yönde bir etki yaratmadığı; bazı katılımcıların bilinçli biçimde popüler eğilimlere mesafeli durabildiği ve bu tutumu kendi kimliklerinin bir parçası olarak sunduğu tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda; gastronomi işletmelerine deneyim tasarımı ve kıtlık temelli pazarlama uygulamaları, pazarlamacılara sosyal medya odaklı içerik stratejileri ve tüketicilere bilinçli tüketim alışkanlıkları geliştirmelerine yönelik öneriler sunulmaktadır. Çalışmanın hem gastronomi hem de tüketici davranışı yazınına, verinin kendisinden tümevarımsal biçimde yükselen özgün bir kuramsal çerçeve sunarak katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
With the widespread adoption of social media, gastronomic consumption has taken on psychological and social dimensions; individuals' food and beverage choices have begun to be shaped not only by personal taste but also by the fear of missing out. This study aims to examine the phenomenon of Fear of Missing Out (FoMO) in the context of gastronomy and to elucidate the theoretical foundations of the concept. The study employed a qualitative methodology and an grounded theory approach. Data were collected through semi-structured interviews with 26 participants selected using snowball and quota sampling methods; the data were analyzed through the stages of open, axial, and selective coding. The findings reveal that FoMO possesses a multidimensional structure within the gastronomy context. Five main themes were identified: Social Pressure and Group Dynamics, Fear of Missing Out and Perceived Scarcity, Sharing and Personal Image, Value Creation Through Access Difficulty, and Attitudes Toward FoMO. It was observed that FoMO encompasses not only the fear of missing out on the taste of the food but also factors such as the inability to share the experience and being excluded from group conversations. It was also determined that the perception of scarcity is shaped by access difficulties and that popularity does not always have the same effect on individuals. Recommendations for gastronomy businesses, marketers, and consumers are presented based on these findings.
Benzer Tezler
- Gıda tiksinmesi ve yeni yiyecekleri deneme korkusu kavramlarının arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between food disgust and food neophobia
KARAHAN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıBalıkesir ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKSEL KEMAL GİRGİN
- Bağlanma türlerinin gastronomide yenilikten korkma (neofobi) ve yenilik arama (neofili) davranışına etkisi: Geleneksel yöntemler ve nöropazarlama araçlarıyla incelenmesi
An inventigation of the influence of attachment styles on food neophobia and neophilia by using traditional methods and neuromarketing tools
BURÇİN BOZ
Doktora
Türkçe
2022
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM ŞAHİN
PROF. DR. ERDOĞAN KOÇ
- Otel mutfak çalışanları çatışma yönetim tarzlarının işten ayrılma niyeti üzerine etkisi: Bir alan araştırması
The effect of organizational conflict levels on turnover intention: A study on hotel kitchen employees
KÜBRA ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıMersin ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSER YAVUZ
- E-spor etkinliklerinin turistik değer yaratabilme potansiyeli
The potential of esports events to create touristic value
MELEK GÜLSÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TurizmSelçuk ÜniversitesiSeyahat İşletmeciliği ve Turist Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ŞAHİN
- Gastronomik deneyimin yiyecek tüketim duygularına ve deneyimsel değere etkisi: Kültürün (belirsizlikten kaçınma) düzenleyici rolü
Effect of gastronomic experience on food consumption emotions and experiential value: The moderating role of culture (uncertainty avoidance)
AYŞE ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2021
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU KILIÇLAR