Aktif yaşlanma ve çalışma hayatı ilişkisi: İstanbul'da çalışan kadın yaşlılar üzerine sosyolojik bir araştırma
The relationship between active aging and working life: a sociological research on working older women in Istanbul
- Tez No: 1019974
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YAŞAR SUVEREN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Sosyal Hizmet, Sosyoloji, Labour Economics and Industrial Relations, Social Work, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Çalışan kadınlar, Working women
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma; aktif yaşlanma yaklaşımının çalışmayı“fırsat”ve“sağlık”göstergesi olarak sunan normatif çerçevesini sorunsallaştırmakta ve dezavantajlı yaşlı kadınlar için istihdamın nasıl yapısal zorunluluğa dönüştüğünü sosyolojik zeminde ele almaktadır. Türkiye'nin hızla yaşlanan demografik yapısı içinde belirginleşen“yaşlılığın kadınlaşması”olgusu; yoksulluk, güvencesizlik ve kesintisiz bakım sorumluluğu gibi kesişimsel dezavantajlarla birleşerek yaşlılık deneyimlerini doğrudan şekillendirmektedir. İstanbul'da aktif istihdamda yer alan ileri yaştaki kadınların deneyimlerine odaklanan bu saha araştırmasında; çalışma hayatının psiko-sosyal ve bedensel yansımaları, toplumsal cinsiyet rollerinin sürekliliği ve iş gücü piyasasındaki dışlanma pratikleri analiz edilmiştir. Fenomenolojik duyarlılığa sahip nitel desenin kullanıldığı araştırmanın çalışma grubu, maksimum çeşitlilik yöntemiyle seçilen 50-87 yaş aralığındaki 28 çalışan kadından oluşmaktadır. Yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle toplanan veriler, MAXQDA yazılımı desteğiyle tematik analize tabi tutulmuştur. Saha verileri, aktif yaşlanma söyleminin alt sosyo-ekonomik gruptaki dezavantajlı kadınlar açısından açıklayıcılığını büyük ölçüde yitirdiğini göstermektedir. Katılımcılara göre istihdamda kalmak gönüllü sosyal katılımdan ziyade; yetersiz gelir ve sosyal koruma eksikliğiyle tetiklenen zorunlu geçim mücadelesidir. Çalışma pratiği kadınları sosyal izolasyondan koruyup zihinsel canlılık sağlasa da eş zamanlı olarak bedensel sınırları aşındırmakta ve onları hem kamusal hem de özel alanda çifte mesaiye zorlamaktadır. Ayrıca kurumsal yaş ayrımcılığı, teknolojik uyum baskısı ve fiziksel özerkliği yitirme korkusu, kadınların güvencesiz çalışma koşullarını mecburen kabul etmelerine sebep olmaktadır. Sonuç olarak bu araştırma; ileri yaştaki kadınların istihdama katılımının sadece bireysel tercihlerle açıklanamayacağını ve yaşlılığın homojen evre olmadığını ortaya koymaktadır. Aktif yaşlanma ideallerinin sahadaki gerçeklikle örtüşebilmesi; gelir güvencesi, kurumsal bakım hizmetleri ve yaş dostu istihdam düzenlemelerini merkeze alan kapsayıcı sosyal politikaların hayata geçirilmesine bağlıdır.
Özet (Çeviri)
This study problematizes the normative framework of the active aging approach, which presents employment merely as an indicator of“opportunity”and“health,”and sociologically examines how employment turns into a structural necessity for disadvantaged older women. The phenomenon of the“feminization of aging,”increasingly evident within Turkey's rapidly aging demographic structure, directly shapes aging experiences by intersecting with disadvantages such as poverty, precarity, and uninterrupted caregiving responsibilities. Focusing on the experiences of older women actively participating in the workforce in Istanbul, this field research analyzes the psycho-social and physical reflections of working life, the continuity of gender roles, and exclusionary practices in the labor market. The study group of this research, which employs a qualitative design with phenomenological sensitivity, consists of 28 working women aged between 50 and 87, selected through maximum variation sampling. The data, collected through semi-structured in-depth interviews, were subjected to thematic analysis with the support of MAXQDA software. Field data indicate that the active aging discourse largely loses its explanatory power for disadvantaged women in lower socio-economic groups. According to the participants, remaining in employment is not a voluntary social participation but rather a compulsory struggle for livelihood triggered by insufficient income and a lack of social protection. Although the practice of working protects women from social isolation and provides mental vitality, it simultaneously erodes physical boundaries and forces them into a“double shift”in both public and private spheres. Furthermore, institutional ageism, the pressure of technological adaptation, and the fear of losing physical autonomy compel women to inevitably accept precarious working conditions. In conclusion, this research reveals that the participation of older women in employment cannot be explained solely by individual preferences and that old age is not a homogeneous stage. Aligning active aging ideals with field realities depends on the implementation of inclusive social policies centered on income security, institutional care services, and age-friendly employment regulations.
Benzer Tezler
- The relationship between daily life of older adults and the urban environment in istanbul: The case of fati̇h and ni̇şantaşi
Yaşlı bireylerin günlük yaşamları ve kentsel çevre arasındaki ilişkisi, İstanbul örneği: Fatih ve Nişantaşı
RÜMEYSA BAYAR
Doktora
İngilizce
2021
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HANDAN TÜRKOĞLU
- Mahalle ölçeğinde yaş dostu olma: Tasarım ve değerlendirmeye yönelik yöntem önerisi
Being age-friendly at the neighbourhood scale: A proposal for the design and evaluation method
ELİF OR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN SERDAR KAYA
- Sağlık iletişimi perspektifinden Türkiye'deki 65 yaş ve üstü bireyleri anlamak: Sağlık ve yaşlanmaya ilişkin algı, tutum ve davranışlar üzerine bir araştırma
Understanding people aged 65 and over in Türkiye from a health communication perspective: A Study on perceptions, attitudes, and behaviors regarding health and aging
YAŞAR ŞEKERCİ
Doktora
Türkçe
2024
Halkla İlişkilerGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE ASLI SANCAR DEMREN
- Kurumlarda kalan yaşlıların yaşam kalitesi ve bunu etkileyen faktörler: Ankara örneğinde bir alan araştırması
Quality of life and factors affecting quality of life of the elderly people living in institutions: A survey in The Ankara sample
MEHMET ZAFER DANIŞ
- Targeting circulating breast cancer stem cells via mTOR and WNT inhibitors after bone metastasis
Sirküle meme kanseri kök hücrelerinin kemik metastazı sonrası mTOR ve WNT inhibitörleri ile hedeflenmesi̇
ÖZLEM ALTUNDAĞ ERDOĞAN
Doktora
İngilizce
2025
BiyokimyaHacettepe ÜniversitesiKök Hücre Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BETÜL ÇELEBİ SALTIK