Geri Dön

Yetişkinlerde ultra işlenmiş besin tüketimi, obezojenik çevre ve diyet öz yeterlilik arasındaki ilişkiler

Associations between ultra-processed food consumption, obesogenic environment, and dieting self-efficacy in adults

PDF İndir

  1. Tez No: 1020015
  2. Yazar: SUDE MELİS ŞAHİN
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HANDE SEVEN AVUK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Obezite, İşlenmiş gıdalar, Obesity, Processed foods
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, yetişkin bireylerde obezojenik çevre, diyet öz yeterlilik ve ultra işlenmiş besin (UİB) tüketimi arasındaki ilişkilerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Kesitsel tipteki bu çalışmaya 308 gönüllü birey dahil edilmiştir. Veri toplanmada demografik özellikler, sağlık bilgileri, beslenme alışkanlıkları ve antropometrik ölçümlerini içeren bilgi formu ile Obezojenik Çevrenin Değerlendirilmesi Ölçeği, Diyet Öz Yeterlilik Ölçeği (DÖYÖ) ve UİB tüketim sıklığı kullanılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 27,4±10,14 yıldır, %62,3'ü kadın, %37,7'si erkektir. Korelasyon analizine göre; DÖYÖ puanı ile obezojenik çevre ve UİB tüketimi arasında negatif, obezojenik çevre ile UİB tüketimi arasında ise pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır (p<0,001). Hiyerarşik lineer regresyon analizine göre obezojenik çevre puanı; yağ oranı (β=0,196; p<0,05) ve UİB tüketimi (β=0,282; p<0,001) tarafından pozitif, DÖYÖ toplam puanı (β=-0,171; p<0,05) tarafından negatif yönde yordanmış ve son model varyansın %16,9'unu açıklamıştır. DÖYÖ toplam puanı ise yaş (β=0,151; p<0,05) tarafından pozitif; kadın cinsiyet (β=-0,139; p<0,05), yağ oranı (β=-0,200; p<0,05), UİB tüketimi (β=-0,167; p<0,05) ve obezojenik çevre puanı (β=-0,171; p<0,05) tarafından negatif yönde yordanmış ve son model varyansın %16,9'unu açıklamıştır. UİB tüketimi; yaş (β=-0,132; p<0,05) ve kadın cinsiyet tarafından (β=-0,307; p<0,001) negatif, atıştırma sıklığı (β=0,182; p<0,001), dışarıda yeme sıklığı (β=0,107; p<0,05) ve obezojenik çevre puanı (β=0,238; p<0,001) tarafından pozitif yönde yordanmış olup son model varyansın %27,7'sini açıklamıştır. Sonuç olarak, obezojenik çevre ile UİB tüketimi arasında pozitif, diyet öz yeterlilik ile hem obezojenik çevre hem de UİB tüketimi arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Bu ilişkilerin nedensel yönünün açıklanabilmesi için uzunlamasına çalışmalara ihtiyaç vardır.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to examine the relationships among obesogenic environment, dieting self efficacy, and ultra-processed food (UPF) consumption in adults. A total of 308 volunteers were included in this cross-sectional study. Data were collected using an information form including demographic characteristics, health information, eating habits and anthropometric measurements, as well as the Assessment of the Obesogenic Environment Scale, the Dieting Self-Efficacy Scale (DIET-SE), and UPF consumption frequency. The mean age of the participants was 27.4±10.14 years; 62.3% were female and 37.7% were male. According to the correlation analysis, significant negative relationships were found between DIET-SE score and obesogenic environment and UPF consumption, whereas a significant positive relationship was found between obesogenic environment and UPF consumption (p<0.001). According to the hierarchical linear regression analysis, obesogenic environment score was positively predicted by body fat percentage (β=0.196; p<0.05) and UPF consumption (β=0.282; p<0.001), and negatively predicted by total DIET-SE score (β=-0.171; p<0.05); the final model explained 16.9% of the variance. Total DIET-SE score was positively predicted by age (β=0.151; p<0.05), and negatively predicted by female gender (β=-0.139; p<0.05), body fat percentage (β= 0.200; p<0.05), UPF consumption (β=-0.167; p<0.05), and obesogenic environment score (β=-0.171; p<0.05); the final model explained 16.9% of the variance. UPF consumption was negatively predicted by age (β=-0.132; p<0.05) and female gender (β=-0.307; p<0.001), and positively predicted by frequency of snacking (β=0.182; p<0.001), frequency of eating out (β=0.107; p<0.05), and obesogenic environment score (β=0.238; p<0.001); the final model explained 27.7% of the variance. In conclusion, significant positive relationships were found between obesogenic environment and UPF consumption, whereas significant negative relationships were found between dieting self efficacy and both obesogenic environment and UPF consumption. Longitudinal studies are needed to clarify the causal direction of these relationships.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1009050

    Farklı vücut ağırlığındaki bireylerin diyetlerinin ultra işlenmiş besin tüketimi ve çevresel etkiler açısından karşılaştırılması

    Comparison of diets of individuals with different body weights in terms of ultra-processed food consumption and environmental impacts

    MEHMETCAN KEMALOĞLU

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikErciyes Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MÜGE YILMAZ

  2. Tez No

    999698

    Üniversite öğrencilerinde ultra işlenmiş besin tüketiminin Akdeniz diyetine uyum ve psikolojik durum ile ilişkisi

    The association between ultra-processed food consumption, adherence to the Mediterranean diet, and psychological status among university students

    EKİN PELİN ÖZEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikNuh Naci Yazgan Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. GİZEM AYTEKİN ŞAHİN

    DOÇ. DR. ÖZGE MENGİ ÇELİK

  3. Tez No

    736126

    18-65 yaş arası yetişkin bireylerde ultra işlenmiş gıda tüketiminin astım ile ilişkisinin biyokimyasal parametreler ile araştırılması

    Investigation of the relationship between ultra-processed food consumption and asthma in ADULTS aged 18-65 with biochemical parameters

    RÜMEYSA ÖZÇALKAP

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ALPASLAN

  4. Tez No

    922289

    Yetişkinlerde diyetle alınan karboksimetillizinin diyet inflamatuar indeksi ile ilişkisinin incelenmesi

    An examination of the relationship between dietary carboxymethyllysine and dietary inflammatory index in adults

    FATIMA NUR BİLGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Beslenme ve DiyetetikSelçuk Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MUHAMMET ALİ CEBİRBAY

  5. Tez No

    839301

    Migren tanısı almış 18-65 yaş arası yetişkin bireylerde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile migren arasındaki ilişkinin araştırılması

    Investigation of the relationship between ultra-processed food consumption and migraine in adult individuals aged 18-65 with migraine diagnosis

    MERVE KARABACAKOĞULLARINDAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ALPASLAN

Geri Dön