Yaşlı bireylerde dijital yetkinlik, dijital sağlık okuryazarlığı ve kronik hastalık öz yönetimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between digital competence, ehealth literacy, and chronic disease self-management among older adults
- Tez No: 1020041
- Danışmanlar: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: dijital sağlık okuryazarlığı, dijital yetkinlik, hemşirelik, kronik hastalık öz yönetimi, yaşlı bireyler, digital health literacy, digital competence, nursing, chronic disease self-management, older adults
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma yaşlı bireylerde dijital yetkinlik, dijital sağlık okuryazarlığı ve kronik hastalık öz yönetimi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve kesitsel olarak yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma, Akdeniz Üniversitesi 60+ Tazelenme Üniversitesi'nde Kasım-Aralık 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırma verileri Kişisel Bilgi Formu, Dijital Yetkinlik Envanteri (DYE), E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (ESOYÖ) ve Kronik Hastalık Öz Yönetim Ölçeği (KHÖYÖ) kullanılarak toplanmıştır. Analizler SPSS 25.0 programında ve tanımlayıcı istatistikler, t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe Post-Hoc testi, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiş, çalışmanın anlamlılık düzeyi 0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın evreni 728 olup örneklem 286 yaşlı bireydir. Katılımcıların yaş ortalaması 68,88±4,02 yıl olup, %69,6'sı kadındır. En yüksek dijital yetkinlik ve dijital sağlık okuryazarlığı puanları 65-66 yaş grubunda ve lisans/lisansüstü eğitim düzeyine sahip bireylerde saptanmıştır. DYE, ESOYÖ ve KHÖYÖ puan ortalamaları sırasıyla 59,28±10,72, 29,03±6,73 ve 86.0±8,12 olup, katılımcıların dijital sağlık okuryazarlığı puanları orta düzeyin üzerinde bulunmuştur. DYE ile ESOYÖ arasında pozitif yönlü güçlü düzeyde; DYE'nin ve ESOYÖ'nin KHÖYÖ ile arasında ise pozitif yönlü orta düzeyde anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Regresyon analizinde yalnızca teknoloji kullanım becerisinin kronik hastalık öz yönetiminin anlamlı yordayıcısı olduğu belirlenmiş, model toplam varyansın %8,2'sini açıklamıştır (p<0,001). Sonuç: Yaşlı bireylerde dijital yetkinlik, dijital sağlık okuryazarlığı ve kronik hastalık öz yönetimi arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Dijital yetkinlik ve dijital sağlık okuryazarlığı öz yönetim ile ilişkili olmakla birlikte, çok değişkenli analizde yalnızca teknoloji kullanım becerisi kronik hastalık öz yönetiminin anlamlı yordayıcısı olarak belirlenmiştir. Yaşlı bireylerde teknoloji kullanım becerilerini destekleyen dijital eğitim ve girişimlerin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted as a descriptive, correlational, and cross-sectional study to examine the relationship between digital competence, eHealth literacy, and chronic disease self-management among older adults. Methods: The study was carried out at Akdeniz University 60+ Refresh University between November and December 2025. Data were collected using the Personal Information Form, Digital Competence Inventory (DCI), eHealth Literacy Scale (eHEALS), and Chronic Disease Self-Management Scale (CDSMS). Statistical analyses were performed using SPSS version 25.0. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), Scheffé post hoc test, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were used. Statistical significance was set at p<0.05. Results: The study population consisted of 728 older adults, and the sample included 286 participants. The mean age was 68.88 ± 4.02 years, and 69.6% were female. The highest digital competence and eHealth literacy scores were observed among participants aged 65–66 years and those with undergraduate or postgraduate education. Mean scores for the Digital Competence Inventory (DCI), eHealth Literacy Scale (eHEALS), and Chronic Disease Self-Management Scale (CDSMS) were 59.28 ± 10.72, 29.03 ± 6.73, and 86.0 ± 8.12, respectively, indicating above-moderate eHealth literacy. A strong positive correlation was found between DCI and eHEALS, while moderate positive correlations were observed between DCI and CDSMS and between eHEALS and CDSMS. Regression analysis revealed that only technology use skills significantly predicted chronic disease self-management, explaining 8.2% of the variance (p < 0.001). Conclusion: Significant relationships were found among digital competence, digital health literacy, and chronic disease self-management in older adults. Although both digital competence and digital health literacy were associated with self-management, only technology use skills emerged as a significant predictor of chronic disease self-management in the multivariable analysis. The findings suggest that digital education programs and interventions aimed at improving technology use skills should be expanded to support chronic disease self-management among older adults.
Benzer Tezler
- Yaşlı bireylerin yerinde yaşlanma,başarılı yaşlanma ve dijital yetkinlikleri: Kesitsel bir çalışma"
Aging in place, successful aging and digital competencies of older people: A cross-sectional study
MÜBERRA KUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Halk SağlığıPamukkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLGÜN ÖZEN ÇINAR
- 65 yaş ve üzeri bireylerin merkezi hekim randevu sistemi kullanım sürecindeki deneyimleri: Bir eylem araştırması
Experiences of individuals aged 65 and over in using the central physician appointment system: An action research study
BERNA İN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık YönetimiAkdeniz ÜniversitesiGerontoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİLÜFER KORKMAZ YAYLAGÜL
- Yaşlı bireylerin dijital hazırbulunuşluk bağlamında işitme cihazı kullanım deneyimleri
Elderly individuals' experiences of using hearing aids in the context of digital readiness
SEÇİL NİSAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GeriatriAkdeniz ÜniversitesiGerontoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLÜŞAN ÖZGÜN BAŞIBÜYÜK
- The role of oxidative stress factors in the pathophysiology of Ocular Rosacea, analysis of tears and other materials
Oküler Rosacea patofizyolojisinde oksidatif stres faktörlerinin rolü, gözyaşı ve diğer materyallerin analizi
NİLÜFER YEŞİLIRMAK
Doktora
İngilizce
2023
BiyokimyaGazi ÜniversitesiTıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NESLİHAN BUKAN
PROF. DR. JEAN-LOUIS BOURGES
- Üniversite öğrencilerinde oyun bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi
Evaluation of game addiction levels in university students by various factors
ABDULLAH ÖMER ŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
PsikolojiMarmara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYHAN HIDIROĞLU