Azerbaycan'da sosyolojinin gelişimi ve mevcut durumu
The development and current state of sociology in Azerbaijan
- Tez No: 1020382
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİME GÜNEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezin temel amacı, Azerbaycan'da sosyolojik düşüncenin/sosyolojinin köklerinin nasıl ortaya çıktığını, hangi toplumsal koşullar üzerinden şekillendiğini ve bugünkü mevcut durumunu tarihsel eleştirel bir bakış açısıyla incelemektir. Konuya ilişkin mevcut çalışmaların büyük çoğunluğunun ya belirli dönemlere ya da tekil isimlere odaklandığı hem tarihsel gelişimi hem de mevcut durumu birlikte ele alan kapsamlı çalışmaların ise son derece sınırlı kaldığı ve bu durumun literatürde önemli bir boşluk oluşturduğu görülmektedir. Bu nedenle araştırmada hem tarihsel dönemlere ait yazılı kaynaklar hem de sahadan elde edilen nitel veriler birlikte kullanılmıştır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımı içinde betimleyici durum çalışması deseniyle yürütülmüş; Azerbaycan'da sosyoloji alanında çalışan yedi akademisyen ve uzmanla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmada sosyolojinin gelişimi üç dönem üzerinden ele alınmıştır: Çarlık Rusyası dönemi (1850-1920), Sovyet dönemi (1920-1991) ve bağımsızlık sonrası dönem. Bulgular, Azerbaycan'da sosyolojik düşüncenin Batı'dakinden ve Türkiye'dekinden oldukça farklı, kendine has bir yol izlediğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda 19. yüzyıl aydınlarının bu sürecin gerçek anlamda öncüleri olduğunu söylemek mümkündür. Sovyet döneminde sosyoloji yalnızca ideolojik baskıyla değil, kuşaklar arası bilgi aktarımının fiilen ortadan kalkmasıyla da zayıflamıştır. Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasıyla birlikte bir açılım yaşanmış olsa da yapısal sorunların bugün hâlâ aşılamadığı görülmektedir. Bu çalışmada, Azerbaycan'da sosyolojinin farklı dönemlere yayılan ve dağınık görünen gelişim süreci bütüncül bir çerçevede ele alınmış ve bu alandaki literatürdeki önemli bir boşluğun giderilmesine katkı sağlanmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this thesis is to examine, from a historical-critical perspective, how the roots of sociological thought/sociology emerged in Azerbaijan, the social conditions that shaped their development, and their current state. Most existing studies focus either on specific periods or individual figures, while comprehensive research addressing both historical development and the present situation remains extremely limited, creating a significant gap in the literature. Therefore, this study draws on written sources from different historical periods together with qualitative field data. The research was conducted within a qualitative approach using a descriptive case study design. Semi-structured interviews were carried out with seven academics and experts working in the field of sociology in Azerbaijan, and the data were analyzed through thematic analysis. The development of sociology is examined across three periods: the Tsarist Russian period (1850–1920), the Soviet period (1920–1991), and the post-independence period. The findings show that sociological thought in Azerbaijan followed a distinctive path, differing considerably from those of the West and Turkey. In this context, nineteenth-century intellectuals can be said to be the true pioneers of this process. During the Soviet period, sociology was weakened not only by ideological pressure but also by the effective breakdown of intergenerational knowledge transmission. Although independence brought a degree of openness, major structural problems remain unresolved today. This study addresses the fragmented and dispersed development of sociology in Azerbaijan across different periods within a holistic framework, seeking to contribute to filling this significant gap in the literature.
Benzer Tezler
- Engellilik sosyolojisinin gelişimi: Batı ve Türkiye'deki gelişmeler üzerinden Azerbaycan'a ilişkin değerlendirme
The development of disability sociology: An evaluation of Azerbaijan through developments in the West and in Türkiye
SAFIYYA AGHAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA BURCU SAĞLAM
- Lezgi topluluğunun sosyolojik boyuttan incelenmesi: Azerbaycan örneği
Sociological analysis of the Lezgi community: The example of Azerbaijan
ELNUR SHİKHALİYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SosyolojiKütahya Dumlupınar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALİP KARAKAYA
- Kamal Abdulla'nın romanlarında yapı, tema ve anlatım
Structure, theme and narration in Kamal Abdulla's novels
FATİH KESKİN
Doktora
Türkçe
2021
Karşılaştırmalı EdebiyatAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN GÜNER DİLEK
- Kurban Said'in Ali ve Nino ile Altunsaç romanlarının Bourdieucü bakış açısıyla incelenmesi
An analysis of Kurban Said's novels Ali and Nino and Altunsaç from a Bourdieu perspective
BABAK MAHARRAMOV
- Azerbaycan'da modernitenin kurucu unsuru olarak milliyetçilik
Nationalism as the constituent of modernity in Azerbaijan
TEVFİK ORKUN DEVELİ