Obsesif Kompulsif Bozukluk Tanılı Ergenlerde Duygusal Hassasiyet, Bilişsel Kopma Belirtileri ve Otistik Özelliklerin Duygu Düzenleme ve Yürütücü İşlevlerle İlişkisinin Değerlendirilmesi ve Sağlıklı Kontrollerle Karşılaştırılması
Evaluation of the Relationship of Sensory Sensitivity, Cognitive Disengagement Symptoms, and Autistic Traits With Emotion Regulation and Executive Functions in Adolescents With Obsessive-Compulsive Disorder and Comparison With Healthy Controls
- Tez No: 1020624
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GONCA ÖZYURT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bakanlığı
- Enstitü: İzmir Bayraklı Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) hastalarında duyusal hassasiyet, otistik özellikler ve bilişsel kopma bulgularının duygu düzenleme güçlüğü ve yürütücü işlevlere olan etkisi hastalığın yönetimi, tedavi ve uzun dönemde sonuçlarının değerlendirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada OKB tanılı 12-18 yaş arasındaki ergenlerde duyusal hassasiyet, otistik özellikler ve bilişsel kopma belirtilerinin değerlendirilmesi ve bu özellik ve belirtiler ile yürütücü işlevler ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, Eylül 2024- Aralık 2025 tarihleri arasında İzmir Şehir Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya katılmayı kabul eden, DSM-5 tanı ölçütleri ve Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu (K-SADS-PL) yarı yapılandırılmış görüşmesine göre 43 OKB tanısı konulan ergenler ve aynı sayıda sağlıklı kontrol grubu çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların duyusal hassasiyetinin değerlendirilmesi için Adölesan/ Yetişkin Duyu Profili (AYDP); duygu düzenleme güçlüğünün değerlendirilmesi için Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği (DDGÖ); Yavaş bilişsel Tempo belirtilerini değerlendirmek için Çocuk ve Ergen Davranış Envanteri Yavaş Bilişsel Tempo Ölçeği (CABİ-SCT); Otistik özellikleri değerlendirmek için Ergen Otizm Spektrum Anketi (OSA-E); Yürütücü işlevleri değerlendirmek için Stroop testi T (Stroop-TBAG) ve OKB şiddetinin değerlendirilmesi için Çocuklar İçin Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği (ÇY-BOKÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmızda gruplar sosyodemografik açısından benzer bulunurken, ailede psikiyatrik hastalık öyküsü açısından anlamlı farklılık saptandı. OKB grubunda en sık kirlenme obsesyonları ile yıkama-temizleme, kontrol etme ve söyleme-sorma kompulsiyonları görüldü. Duyu profili açısından gruplar arasında genel olarak anlamlı fark saptanmadı; ancak görsel, işitsel, duyusal hassasiyet ve duyusal kaçınma puanları ile semptom şiddeti arasında pozitif ilişki olduğu bulundu. CABİ'de OKB grubunda anksiyete, depresyon ve dikkat puanları anlamlı olarak daha yüksek, SCT puanı ile belirti şiddeti ilişkili bulundu. OSA'da iletişim, sosyal beceri ve toplam puanların OKB grubunda daha yüksek olduğu saptanmıştır. DDGÖ'de, OKB grubunda toplam puan ile bütün alt boyutlarının sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Stroop Testi'nde, özellikle Stroop 3, 4 ve 5 sürelerinin OKB grubunda daha yüksek olduğu, çeldirici uyaran arttıkça işlemleme hızı, dikkat ve inhibitör kontrol alanlarında güçlük yaşandığı sonucuna ulaşılmıştır. Korelasyon ve regresyon analizlerinde, özellikle DDGÖ açıklık alt ölçeği, obsesyon, kompulsiyon ve toplam ÇY-BOKÖ puanlarını anlamlı biçimde yordamıştır. Duyusal işlemleme ile duygu düzenleme güçlükleri arasında; bilişsel kopma belirtileri ile duyusal hassasiyet arasında; ayrıca otistik özelliklerle bazı CABİ ve DDGÖ alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Buna karşın bazı ölçekler ile yürütücü işlevler arasındaki ilişkiler sınırlı düzeyde kalmıştır. Sonuç: Bu çalışma, obsesif kompulsif bozukluk tanılı ergenlerin duygu düzenleme güçlükleri, dikkat sorunları, sosyal-iletişim alanındaki zorluklar, belirli duyusal işlemleme ve yürütücü işlevlerdeki güçlüklerle ilişkili çok boyutlu bir yapı sergilediğini göstermiştir. Elde edilen bulgular, özellikle duygu düzenleme güçlükleri ile bazı duyusal özelliklerin semptom şiddetiyle anlamlı biçimde ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, ergenlik dönemindeki OKB'nin değerlendirilmesi ve tedavisinde duygusal, bilişsel ve duyusal alanları kapsayan bütüncül bir klinik yaklaşımın gerekli olduğunu desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: In patients with obsessive-compulsive disorder (OCD), the effects of sensory sensitivity, autistic traits, and cognitive disengagement symptoms on difficulties in emotion regulation and executive functions are important for disease management, treatment, and the evaluation of long-term outcomes. The aim of this study was to assess sensory sensitivity, autistic traits, and cognitive disengagement symptoms in adolescents aged 12–18 years diagnosed with OCD, and to examine the relationships between these features and symptoms and executive functions and difficulties in emotion regulation. Method: The study was conducted between September 2024 and December 2025 at the Child and Adolescent Psychiatry Clinic of İzmir City Hospital. A total of 43 adolescents diagnosed with OCD according to DSM-5 diagnostic criteria and the semi-structured interview Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children–Present and Lifetime Version (K-SADS-PL), who agreed to participate in the study, and an equal number of healthy controls were included. The Adolescent/Adult Sensory Profile (AASP) was administered to assess sensory sensitivity; the Difficulties in Emotion Regulation Scale (DERS) to assess difficulties in emotion regulation; the Child and Adolescent Behavior Inventory Sluggish Cognitive Tempo Scale (CABI-SCT) to assess sluggish cognitive tempo symptoms; the Adolescent Autism Spectrum Questionnaire (ASAQ-adolescent) to assess autistic traits; the Stroop Test T (Stroop-TBAG) to assess executive functions; and the Children's Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (CY-BOCS) to assess OCD severity. Results: In our study, while the groups were similar in terms of sociodemographic characteristics, a significant difference was found with respect to family history of psychiatric disorders. In the OCD group, the most common obsessions were contamination obsessions, and the most common compulsions were washing-cleaning, checking, and asking-telling compulsions. No overall significant difference was found between the groups in terms of sensory profile; however, visual, auditory, sensory sensitivity, and sensory avoidance scores were positively associated with symptom severity. In the CABI, anxiety, depression, and attention scores were significantly higher in the OCD group, and SCT score was associated with symptom severity. In the OSA, communication, social skills, and total scores were found to be higher in the OCD group. In the DERS, both the total score and all subscale scores were significantly higher in the OCD group than in healthy controls. In the Stroop Test, particularly Stroop 3, 4, and 5 completion times were higher in the OCD group, indicating difficulties in processing speed, attention, and inhibitory control as distractor load increased. Correlation and regression analyses showed that the DERS clarity subscale, in particular, significantly predicted obsession, compulsion, and total Y-BOCS scores. Significant associations were found between sensory processing and difficulties in emotion regulation; between cognitive disengagement symptoms and sensory sensitivity; and between autistic traits and some CABI and DERS subscales. In contrast, the relationships between some scales and executive functions remained limited. Conclusion: This study showed that adolescents with obsessive-compulsive disorder exhibit a multidimensional clinical structure associated with difficulties in emotion regulation, attention problems, social-communication difficulties, certain sensory processing characteristics, and executive dysfunction. The findings indicate that difficulties in emotion regulation and certain sensory characteristics are significantly associated with symptom severity. These results support the need for a comprehensive clinical approach encompassing emotional, cognitive, and sensory domains in the assessment and treatment of OCD during adolescence.
Benzer Tezler
- Obsesif kompulsif bozukluk tanılı ergenlerde duyusal işlemleme bozuklukları ve otizm özelliklerinin yürütücü işlevler ile ilişkisi
Sensory processing disorders and autism traits in adolescents with obsessive-compulsive disorder: İmpact on executive functions
NERGİS KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Obsesif kompulsif bozukluk tanılı hastalarda duygu düzenleme güçlükleri ve duyusal hassasiyetin hastalık yükü ve klinik prezentasyona etkisi
The effect of emotion regulation difficulties and sensory sensitivity on disease burden and clinical presentation in patients with obsessive compulsive disorder
CANSU TAŞDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHADIR TURAN
- Akne tanılı ergenlerde izotretinoin tedavisinin hipokampus temelli öğrenme, ruhsal bozukluk semptomları, zihin kuramı ve bilişsel duygu düzenleme becerilerine etkilerinin değerlendirilmesi
The effects of isotretinoin treatment on hippocampus based learning, psychiatric disorder symptoms, theory of mind and cognitive emotion regulation skills of adolescents diagnosed with acne
HANSA BETÜL ÖZ GENİŞOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ EVREN TUFAN
- Obsesif kompulsif bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin ebeveynlerinde başa çıkma tutumları ile ilişkili durumlar
Conditions related to coping strategi̇es of parents of children and adolescents with obsessive compulsive disorder
GÜLŞAH BAKİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
PsikiyatriKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA KANDİL
- Fonksiyonel gastrointestinal hastalığı olan ergenlerde somatizasyon şiddeti, psikiyatrik komorbidite ve yaşam kalitesinin incelenmesi
Investigation of somatization severity, psychiatric comorbidity and quality of life in adolescents with functional gastrointestinal disorders
ÖZLEM ARDIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriKocaeli ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER KARDAŞ