APOE E4 taşıyıcılığı ile bilişsel rezerv ve global bilişsel işlevler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between APOE E4 carrier status, cognitive reserve and global cognitive functions
- Tez No: 1020758
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP GAMZE GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Genetik, Nöroloji, Psikoloji, Genetics, Neurology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Hafif Kognitif Bozukluk, Apolipoprotein E4, Bilişsel Rezerv, Nöropsikolojik Testler, Apolipoproteinler E, Alzheimer Disease, Mild Cognitive Impairment, Apolipoprotein E4, Cognitive Reserve, Neuropsychological Tests, Apolipoproteins E, Mild cognitive impairment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinirbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Alzheimer Hastalığı ve Hafif Kognitif Bozukluk tanısı almış hastalar ile sağlıklı kontrollerden oluşan bir örneklemde, APOE E4 taşıyıcılığı ve bilişsel rezervin global bilişsel işlevlerle ilişkisi incelenmiştir. Genetik risk ile bilişsel rezerv, görece az sayıda çalışmada birlikte ele alındığından, bu iki etkenin bilişsel performansa göreli katkısının tek bir tasarım içinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 21 Alzheimer Hastalığı, 8 Hafif Kognitif Bozukluk ve 10 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 39 birey katılmıştır. Katılımcılar genel bilişsel düzeyi, dikkat, bellek, sözel akıcılık ve yürütücü işlevleri kapsayan bir nöropsikolojik bataryayla değerlendirilmiş; bilişsel rezerv Bilişsel Rezerv İndeksi Anketi ile ölçülmüştür. Veriler nonparametrik testler, sıra temelli kovaryans analizi, korelasyon ve hiyerarşik regresyon yoluyla çözümlenmiştir. Bulgular, gruplar arası bilişsel farklılaşmanın ağırlıklı olarak Alzheimer Hastalığı grubundan kaynaklandığını; Hafif Kognitif Bozukluk grubunun ise çoğu ölçümde kontrollerden ayrışmadığını göstermiştir. Genel biliş, bellek ve Stroop enterferansındaki farklar yaş ve eğitim kontrol edildikten sonra da anlamlı kalmış; dil ve semantik akıcılık farkları anlamlılığını yitirmiştir. Bilişsel rezerv hem ikili düzeyde hem de yaşın açıkladığı varyansın ötesinde global bilişle ilişkili bulunurken, APOE E4 taşıyıcılığı rezerv hesaba katıldıktan sonra ek katkı sağlamamıştır. Sonuçlar, bilişsel rezervi global bilişsel performansla ilişkili bir bireysel farklılık göstergesi olarak ortaya koymakta; bu örneklemde, kesitsel desende E4 taşıyıcılığının global bilişle ilişkisinin sınırlı kaldığına işaret etmektedir. Bulgular, bilişsel değerlendirmede rezervin sistematik biçimde göz önünde bulundurulması gerektiğini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationship of APOE E4 carrier status and cognitive reserve with global cognitive functions in a sample comprising patients diagnosed with Alzheimer's disease and mild cognitive impairment, together with healthy controls. Because relatively few studies have examined genetic risk and cognitive reserve together, the aim was to evaluate the relative contribution of these two factors to cognitive performance within the same study design. A total of 39 individuals participated: 21 with Alzheimer's disease, 8 with mild cognitive impairment, and 10 healthy controls. Participants were assessed with a neuropsychological battery covering global cognitive status, attention, memory, verbal fluency, and executive functions; cognitive reserve was measured using the Cognitive Reserve Index questionnaire. Data were analyzed using nonparametric tests, rank-based analysis of covariance, correlation, and hierarchical regression. The findings showed that between-group cognitive differences were driven mainly by the Alzheimer's disease group, whereas the mild cognitive impairment group did not differ from controls on most measures. Differences in global cognition, memory, and Stroop interference remained significant after controlling for age and education, while differences in language and semantic fluency lost significance. Cognitive reserve was associated with global cognition both at the bivariate level and beyond the variance explained by age, whereas APOE E4 carrier status made no additional contribution once cognitive reserve was taken into account. The results characterize cognitive reserve as an individual-difference indicator associated with global cognitive performance and indicate that, in this sample and under a cross-sectional design, the association between E4 carrier status and global cognition was limited. The findings support the systematic consideration of cognitive reserve in cognitive assessment.
Benzer Tezler
- Ralph Waldo Emerson ve Edgar Allan Poe'nun eserlerinde XIX.yüzyıl yazın eleştirisi
Başlık çevirisi yok
ATİLLA SİLKÜ
- Segmental orientation and conformational dynamics of polymer chains
Başlık çevirisi yok
TÜRKAN HALİLOĞLU
- 1908-1923 yılları Türk şiiri ve şiir teorisi
Turkish poetry in the period of 1908-1923
HAYRİYE KABADAYI
- Bir polarize döteron hedefin polarizasyon miktarının ölçümleri
Measurement of polarisation of the deuteron polarised target at spin muon collaboration
İSKENDER A. REYHANCAN
- Charles Brockden Brown'ın Wieland adlı yapıtı ve gotik özellikleri
Charles Brockden Brown's Wieland and the gothic
ERKAN AVCI
