APOE E4 taşıyıcılığı ile bilişsel rezerv ve global bilişsel işlevler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between APOE E4 carrier status, cognitive reserve and global cognitive functions
- Tez No: 1020758
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEYNEP GAMZE GÜVEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Genetik, Nöroloji, Psikoloji, Genetics, Neurology, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Alzheimer Hastalığı, Hafif Kognitif Bozukluk, Apolipoprotein E4, Bilişsel Rezerv, Nöropsikolojik Testler, Apolipoproteinler E, Alzheimer Disease, Mild Cognitive Impairment, Apolipoprotein E4, Cognitive Reserve, Neuropsychological Tests, Apolipoproteins E, Mild cognitive impairment
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sinirbilim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İleri Nörolojik Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Alzheimer Hastalığı ve Hafif Kognitif Bozukluk tanısı almış hastalar ile sağlıklı kontrollerden oluşan bir örneklemde, APOE E4 taşıyıcılığı ve bilişsel rezervin global bilişsel işlevlerle ilişkisi incelenmiştir. Genetik risk ile bilişsel rezerv, görece az sayıda çalışmada birlikte ele alındığından, bu iki etkenin bilişsel performansa göreli katkısının tek bir tasarım içinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya 21 Alzheimer Hastalığı, 8 Hafif Kognitif Bozukluk ve 10 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 39 birey katılmıştır. Katılımcılar genel bilişsel düzeyi, dikkat, bellek, sözel akıcılık ve yürütücü işlevleri kapsayan bir nöropsikolojik bataryayla değerlendirilmiş; bilişsel rezerv Bilişsel Rezerv İndeksi Anketi ile ölçülmüştür. Veriler nonparametrik testler, sıra temelli kovaryans analizi, korelasyon ve hiyerarşik regresyon yoluyla çözümlenmiştir. Bulgular, gruplar arası bilişsel farklılaşmanın ağırlıklı olarak Alzheimer Hastalığı grubundan kaynaklandığını; Hafif Kognitif Bozukluk grubunun ise çoğu ölçümde kontrollerden ayrışmadığını göstermiştir. Genel biliş, bellek ve Stroop enterferansındaki farklar yaş ve eğitim kontrol edildikten sonra da anlamlı kalmış; dil ve semantik akıcılık farkları anlamlılığını yitirmiştir. Bilişsel rezerv hem ikili düzeyde hem de yaşın açıkladığı varyansın ötesinde global bilişle ilişkili bulunurken, APOE E4 taşıyıcılığı rezerv hesaba katıldıktan sonra ek katkı sağlamamıştır. Sonuçlar, bilişsel rezervi global bilişsel performansla ilişkili bir bireysel farklılık göstergesi olarak ortaya koymakta; bu örneklemde, kesitsel desende E4 taşıyıcılığının global bilişle ilişkisinin sınırlı kaldığına işaret etmektedir. Bulgular, bilişsel değerlendirmede rezervin sistematik biçimde göz önünde bulundurulması gerektiğini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study examined the relationship of APOE E4 carrier status and cognitive reserve with global cognitive functions in a sample comprising patients diagnosed with Alzheimer's disease and mild cognitive impairment, together with healthy controls. Because relatively few studies have examined genetic risk and cognitive reserve together, the aim was to evaluate the relative contribution of these two factors to cognitive performance within the same study design. A total of 39 individuals participated: 21 with Alzheimer's disease, 8 with mild cognitive impairment, and 10 healthy controls. Participants were assessed with a neuropsychological battery covering global cognitive status, attention, memory, verbal fluency, and executive functions; cognitive reserve was measured using the Cognitive Reserve Index questionnaire. Data were analyzed using nonparametric tests, rank-based analysis of covariance, correlation, and hierarchical regression. The findings showed that between-group cognitive differences were driven mainly by the Alzheimer's disease group, whereas the mild cognitive impairment group did not differ from controls on most measures. Differences in global cognition, memory, and Stroop interference remained significant after controlling for age and education, while differences in language and semantic fluency lost significance. Cognitive reserve was associated with global cognition both at the bivariate level and beyond the variance explained by age, whereas APOE E4 carrier status made no additional contribution once cognitive reserve was taken into account. The results characterize cognitive reserve as an individual-difference indicator associated with global cognitive performance and indicate that, in this sample and under a cross-sectional design, the association between E4 carrier status and global cognition was limited. The findings support the systematic consideration of cognitive reserve in cognitive assessment.
Benzer Tezler
- Ateroskleroz hastalığında apolipoprotein E (APOE) polimorfizmi ile mikrorna 221/222 arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of correlation between apolipoprotein E gene polymorphism, and mirna 221/222 expression levels in atherosclerosis
GÜLSÜM SEDA GÜLEÇ YILMAZ
Doktora
Türkçe
2016
Moleküler TıpYeditepe ÜniversitesiMoleküler Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY İSBİR
- Investigation of the relationship between multiple sclerosis and APOE, VDR, VDBP gene mutations
Multipl skleroz hastalığı ile APOE, VDR, VDBP gen mutasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi
HAZAL GEZMİŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
BiyoteknolojiYeditepe ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ KIRAÇ
- Alzheimer hastalığı, MCI ve normal kontrollarda hipokampal volümetri ve APOE genotipinin karşılaştırmalı çalışması
A Correlative study of hippocampal volumetry and APOE genotyping in Alzheimer's disease, MCI and normal controls
F. HÜLYA YETİŞ
- Establishment of the methods used in the molecular analysis of alzheimers diease in Turkey and the signifinance of apoe genotyping in healthy and diseases individuals
Alzheimer hastalığında kullanılan yöntemlerin Türkiye'de kurulması ve sağlıklı ve hasta bireylerde apoe genotiplemesinin önemi
MEHMET BAKİ YOKEŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
1999
BiyolojiBoğaziçi ÜniversitesiMoleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. A. NAZLI BAŞAK
- Apolipoprotein e gen polimorfizmlerinin primer açık-açılı glokom (POAG) ile ilişkisi
Association of apolipoprotein e gene polymorphisms with primary open-angle glaucoma (POAG)
EMEL SAĞLAR