IV Numaralı Maraş Ahkam Defterinde Malatya'ya gönderilen hükümlerin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi
Transcri̇pti̇on and analysi̇s of the judgements sent to Malatya i̇n the Maraş Judgements Regi̇ster No. IV
- Tez No: 1020875
- Danışmanlar: PROF. DR. FARUK SÖYLEMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı Devleti'nde merkezî yönetim ile taşra arasındaki ilişkilerin ve adalet mekanizmasının işleyişinin anlaşılmasında ahkâm defterleri önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır. Bu defterler, toplumda ortaya çıkan hukuki, idarî ve ekonomik sorunların merkezî otoriteye intikalini ve bu sorunlara getirilen çözümleri yansıtması bakımından dikkat çekicidir. Bu çalışmada, IV Numaralı Maraş Ahkâm Defteri'nde yer alan ve Malatya'ya gönderilen hükümler transkribe edilerek içerik bakımından değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, söz konusu hükümler aracılığıyla Malatya ve çevresinin XIX. yüzyılın ilk yarısındaki sosyo-ekonomik ve idarî yapısını ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, arşiv belgelerinin transkripsiyonu gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. İncelenen hükümler; eşkıyalık ve gasp olayları, vergi meseleleri, miras davaları, vakıf meseleleri, alacak-verecek ilişkileri, toprak ve mülkiyet ihtilafları ile diğer idarî ve sosyal konular şeklinde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, bölgede en sık karşılaşılan problemlerin vergi tahsilinde yaşanan aksaklıklar, haksız vergi talepleri ve toprak gelirlerine yapılan müdahaleler olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra eşkıyalık faaliyetleri, vakıf gelirlerinin yönetimi, miras paylaşımı ve bireyler arası ekonomik anlaşmazlıklar da önemli yer tutmaktadır. İncelenen hükümler, Osmanlı Devleti'nde halkın şikâyetlerini merkezî yönetime iletebildiğini ve bu şikâyetlerin hukuki çerçevede değerlendirilerek çözüme kavuşturulduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, IV Numaralı Maraş Ahkâm Defteri'nin transkripsiyonunu sağlayarak literatüre katkı sunmakta ve Osmanlı taşra yönetimi ile hukuk sistemine dair önemli veriler ortaya koymaktadır. Ayrıca, ahkâm defterlerinin Osmanlı sosyal ve ekonomik tarihinin anlaşılmasında temel kaynaklar arasında yer aldığı bir kez daha teyit edilmektedir.
Özet (Çeviri)
The registers of Ahkâm are an important primary source for understanding how the Ottoman judicial and administrative systems functioned, and how the central authority interacted with the provinces. They are particularly significant because they reflect the transmission of legal, administrative and economic issues to the central government, as well as the solutions produced for these problems. This study Register No. IV in terms of their content. The main aim of the research is to reveal the socio-economic and administrative structure of Malatya and its surroundings during the first half of the nineteenth century by examining these decrees. The study adopts a qualitative research method. Archival documents were transcribed and the resulting data analysed using content analysis. The examined decrees were classified into several categories, including banditry and plunder, tax-related issues, inheritance disputes, waqf (pious foundation) matters, debtor-creditor relations, and land and property conflicts, as well as various administrative and social issues. The findings suggest that the most prevalent issues in the region were irregularities in tax collection, unjust tax demands and interference in land revenues. Additionally, significant issues included banditry activities, the administration of waqf revenues, inheritance disputes, and economic conflicts between individuals. The analysed decrees demonstrate that subjects of the Ottoman Empire could convey their complaints to the central authority, which would then evaluate and resolve them within a legal framework. In this respect, the study contributes to existing literature by transcribing the Maraş Ahkâm Register No. IV, offering valuable insights into the Ottoman provincial administration and legal system. Furthermore, it reaffirms the importance of ahkâm registers as fundamental sources for understanding the social and economic history of the Ottoman Empire.
Benzer Tezler
- 1813-1834 tarihlerini kapsayan IV numaralı Maraş Ahkâm Defteri'nde Maraş Kadılığı'na gönderilen hükümler
Decress sent to Maraş Kadı recorded in the fourth Ahkam Defter dating from 1813 to 1834
CENGİZ ÖZVERİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK SÖYLEMEZ
- 452 numaralı Elbistan Şer'iye Sicilleri H. 1284-1288 / M. 1868-1871 değerlendirme ve transkripsiyon
Elbistan Şer'iye Registers numbered 452, the assesment and transcription
AHMET ÖZKARCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İLYAS GÖKHAN
- 456 numaralı Elbistan şer`iye sicili H. 1302-1308/M. 1885-1891 değerlendirme ve transkripsiyon
Judgement register numbered as 456 of Elbistan H. 1302-1308/M. 1885-1891
FİLİZ KORKARER
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
TarihKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK SÖYLEMEZ
- 1413/8101 numaralı Giresun şer`iyye sicili (H.1307/1308-M.1889/1890)
Number 1413/8101 Giresun şer`ìyye register (H.1307/1308-M.1889/1890)
İLYAS YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
DinErciyes Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. SEBAHATTİN SAMUR
- 81 numaralı Kütahya şer`iye sicil defteri
Eighty one numbered register of the religious lavv of Kütahya
AHMET AKCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
TarihDumlupınar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NECATİ AKSANYAR