Gmp uyumlu farmasötik tesis yerleşimi için bütünleşik bulanık karar modeli: Şurup üretim hattı uygulaması
An integrated fuzzy decision-making model for gmp-compliant pharmaceutical facility layout design: A syrup production line case study
- Tez No: 1021755
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BAHADIR GÜLSÜN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Farmasötik üretim tesislerinde yerleşim tasarımı ürün kalitesi, hasta güvenliği, operasyonel verimlilik ve düzenleyici gerekliliklere uyum açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle İyi Üretim Uygulamaları (GMP) kapsamında üretim süreçlerinin güvenli ve kontrollü şekilde yürütülebilmesi için personel, malzeme, ürün ve atık akışlarının uygun biçimde planlanması, temiz–kirli alan ayrımının sağlanması ve çapraz bulaşma riskinin minimize edilmesi gerekmektedir. Bu gereklilikler tesis yerleşim problemini yalnızca fiziksel bir yerleşim tasarımı olmaktan çıkararak süreç akışlarının, operasyonel gerekliliklerin, GMP uyumluluğunun ve risk faktörlerinin birlikte değerlendirilmesini gerektiren çok boyutlu bir karar problemine dönüştürmektedir. Bu çalışmada, farmasötik üretim sistemlerinde tesis yerleşim probleminin çözümüne yönelik bulanık mantık temelli çok kriterli karar verme ve risk analizine dayalı bütünleşik bir karar modeli geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında, şurup üretim hattı özelinde doğrusal, U şekilli, paralel, dikey ve hibrit olmak üzere beş farklı yerleşim düzeni alternatifi belirlenmiş ve bu alternatifler toplam 16 kriter üzerinden değerlendirilmiştir. Kriter ağırlıkları Bulanık AHP yöntemi ile belirlenmiş, alternatif yerleşim düzenleri ise Bulanık TOPSIS ve Bulanık VIKOR yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. xvii Yapılan değerlendirmeler sonucunda hibrit yerleşimin en uygun yerleşim düzeni olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, seçilen yerleşim düzenine bağlı olarak üç farklı alternatif tesis yerleşim planı oluşturulmuş ve bu planlar Bulanık FMEA yöntemi kullanılarak risk açısından analiz edilmiştir Gerçekleştirilen analizler sonucunda Alternatif Yerleşim Planı–3'ün akışların etkin şekilde ayrıştırılması, GMP gerekliliklerine uygun zonlama yapısı, kontrollü geçiş prensiplerinin sağlanması ve uygun transfer odalarının kullanımı sayesinde en düşük risk düzeyine sahip olduğu ve en uygun çözümü sunduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, önerilen modelin yalnızca yerleşim düzeni alternatiflerinin seçimi ile sınırlı kalmayıp tesis tasarımı ve risk analizi süreçlerini bütünleşik bir yapı içerisinde ele alan kapsamlı ve uygulanabilir bir karar destek yaklaşımı sunduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma tesis yerleşim tasarımı, çok kriterli karar verme ve risk analizini bulanık mantık temelli yaklaşımlar çerçevesinde bütünleşik bir yapı altında ele alarak literatüre katkı sağlamaktadır. Ayrıca çalışmanın şurup üretim hattı özelinde gerçekleştirilmesi farmasötik üretim tesislerine yönelik özgün ve uygulamaya dayalı bir yaklaşım ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Layout design in pharmaceutical manufacturing facilities is of critical importance in terms of product quality, patient safety, operational efficiency, and compliance with regulatory requirements. In particular, to ensure that production processes can be conducted safely and under controlled conditions within the scope of Good Manufacturing Practices (GMP), it is necessary to properly plan the flow of personnel, materials, products, and waste, ensure the separation of clean and contaminated areas, and minimize the risk of cross-contamination. These requirements transform the facility layout problem from a purely physical design issue into a multidimensional decision-making problem that necessitates the joint evaluation of process flows, operational requirements, GMP compliance, and risk factors. In this study, an integrated decision-making model based on fuzzy logic-based multi-criteria decision-making and risk analysis was developed to address the facility layout problem in pharmaceutical production systems. Within the scope of the study, five different layout alternatives—linear, U-shaped, parallel, vertical, and hybrid—were identified specifically for a syrup production line, and these alternatives were evaluated based on a total of 16 criteria. Criterion weights were xix determined using the Fuzzy AHP method, while the alternative layout configurations were analyzed using the Fuzzy TOPSIS and Fuzzy VIKOR methods. As a result of the evaluations, the hybrid layout was identified as the most suitable layout configuration. Accordingly, three alternative facility layout plans were developed based on the selected layout configuration, and these plans were analyzed in terms of risk using the Fuzzy FMEA method. The results of the analysis indicated that Alternative Facility Layout Plan–3 provided the most suitable solution and exhibited the lowest risk level due to its effective segregation of personnel, material, and product flows, GMP-compliant zoning structure, implementation of controlled transition principles, and appropriate use of transfer rooms between critical areas. The findings demonstrate that the proposed model offers a comprehensive and practical decision-support approach that addresses not only the selection of layout alternatives but also facility design and risk analysis processes within an integrated framework. In this regard, the study contributes to the literature by addressing facility layout design, multi-criteria decision-making, and risk analysis within an integrated framework based on fuzzy logic approaches. Additionally, the fact that the study was conducted specifically for a syrup production line presents a unique and practice-oriented approach for pharmaceutical production facilities.
Benzer Tezler
- Peptitlerin GA-68 ve lu-177 ile işaretlenmesi üzerine çalışmalar
PeptitlerinGA-68 ve lu-177 ile işaretlenmesi üzerine çalışmalar
EMİNE MELTEM OCAK
Doktora
Türkçe
2010
Eczacılık ve Farmakolojiİstanbul ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ARAMAN
- PAT (Process Analytıcal Technolgy) uygulamaları
PAT (Process Analytical Technolgy) practices
SERKAN SUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL TUNCER DEĞİM
- Aldehit grubu fiksatiflerin fiksasyon potansiyelinin immünflüoresan teknik ile süper çözünürlük mikroskobunda değerlendirilmesi
Assesment of fixation potential of aldehyde group fixatives on super resolution microscopy by immunofluorescence technique
CEREN MUNGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyoteknolojiAnkara ÜniversitesiBiyoteknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALP CAN
- Türkiye'de satılan Vitis vinifera L. ekstresi içeren preparatlarda resveratrol tayini
Determination of resveratrol in preparations containing Vitis vinifera L. extract sold in Turkey
DUYGU ŞAHAN ÖZDEMİR
Eczacılıkta Uzmanlık
Türkçe
2021
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKAY ERDOĞAN ORHAN
- Tetrahymena thermophila'da afinitik takılı insan büyüme hormonu'nun tetrahymena yapay koromozom vektör altyapısı ile rekombinant üretimi, saflaştırılması ve karakterizasyonu
Recombinant production, purification and characterization of affinity-tagged human growth hormone with tetrahymena artificial chromosome vector system in tetrahymena thermophila
MEHMET ÇALISEKİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyolojiEskişehir Teknik Üniversitesiİleri Teknolojiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHİTTİN ARSLANYOLU