Geri Dön

Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran tip 2 diyabetes mellitus'lu hastalarda serum ferritin düzeyi ile insülin direnci arasındaki ilişkinin incelenmesi

Investigation of the relationship between serum ferritin level and insulin resistance in patients with type 2 diabetes mellitus admitted to the Family Medicine Polyclinic of Karabuk Training and Research Hospital

PDF İndir

  1. Tez No: 1021945
  2. Yazar: ZEKİ SAİD İNCEKARA
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MURAT ŞAHİN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Ferritin, İnsülin direnci, Metabolik sendrom, Tip 2 diyabetes mellitus, Family Medicine, Ferritin, Insulin resistance, Metabolic syndrome, Type 2 Diabetes Mellitus
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bakanlığı
  10. Enstitü: Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Küresel çapta giderek büyüyen bir halk sağlığı krizine dönüşen Tip 2 Diyabetes Mellitus (Tip 2 DM); temelinde insülin direnci ve bu dirence yeterli yanıtı oluşturamayan pankreatik beta hücre disfonksiyonunun yattığı kronik bir metabolik hastalıktır. Güncel araştırmalar, total vücut demir depolarını yansıtan serum ferritin seviyelerindeki artışın; Tip 2 DM, insülin direnci ve metabolik sendrom gelişiminde önemli bir role sahip olduğunu giderek daha net bir biçimde ortaya koymaktadır. Tüm bu güncel literatür verileri ışığında Tip 2 DM'li hastalar üzerinde gerçekleştirilen çalışmamızın temel amaçları şunlardır: 1. Tip 2 DM tanısı almış hastalar ile sağlıklı bireyler arasındaki serum ferritin düzeyleri açısından olası farklılıkları ortaya koymak, 2. Tip 2 DM hastalarında serum ferritin düzeylerinin, insülin direnci (HOMA-IR skoru) ve metabolik kontrol parametreleri (açlık kan şekeri, HbA1c ve lipid profili) ile olan ilişkisini detaylı bir şekilde incelemek, 3. İnsülin direnci olan ve olmayan diyabetik hastaların ferritin düzeylerini karşılaştırarak; maliyet-etkin ve kolay ulaşılabilir bir test olan serum ferritininin birinci basamak sağlık hizmetlerinde insülin direncinin, diyabet gelişiminin ve diyabetik komplikasyonların erken öngörülmesinde kullanılabilecek potansiyel bir prognostik belirteç olup olmadığını değerlendirmektir. --- Gereç ve Yöntem Bu araştırma, retrospektif vaka-kontrol çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışma kapsamında, Ekim 2024–Ekim 2025 tarihleri arasında TC Sağlık Bakanlığı Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvurmuş hastaların kayıtları hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden retrospektif olarak taranmıştır. Taranan hasta kayıtlarından, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan Tip 2 DM tanılı hastalar **“Vaka Grubu”**, hiçbir kronik sistemik hastalık tanısı olmayan sağlıklı bireyler ise **“Kontrol Grubu”** olarak belirlenmiştir. Çalışmaya dahil edilen bireylerin dosyalarından retrospektif olarak şu biyokimyasal ve hematolojik parametreler kaydedilmiş ve analiz edilmiştir: Tam kan sayımı, üre, kreatinin, elektrolitler, AST, ALT, total bilirubin, ALP, GGT, total kolesterol, HDL kolesterol, LDL kolesterol, trigliserid, TSH, CRP, açlık kan glukozu, HbA1c, açlık insülini ve ferritin düzeyleri. --- Bulgular Çalışmamız, Tip 2 DM tanısı almış 155 hastayı kapsayan vaka grubu ile 143 sağlıklı bireyi kapsayan kontrol grubundan oluşmaktadır. Çalışmaya dahil edilenlerin yaşları 18 ile 65 aralığında olup; 142'sinin erkek (%47,7), 156'sının ise kadın (%52,3) olduğu görülmektedir. Beklenildiği üzere, diyabetik vaka grubunun açlık kan şekeri değerleri (127,00 [116,50–136,00] mg/dL), sağlıklı kontrol grubuna (89,00 [85,00–93,00] mg/dL) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptanmıştır ($p < 0,001$). Buna paralel olarak HbA1c (Hemoglobin A1c) değerleri de diyabetik vaka grubunda (%6,80 [6,60–7,15]) kontrol grubuna (%5,20 [5,10–5,40]) göre bariz şekilde anlamlı bir yükseklik göstermiştir ($p < 0,001$). İnsülin düzeyleri açısından yapılan değerlendirmede; vaka grubunun ortalama insülin değerlerinin (16,90 [12,20–24,45] mIU/L), sağlıklı kontrol grubuna (9,47 [7,90–10,79] mIU/L) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir ($p < 0,001$). Araştırmamız kapsamında vakaların insülin rezistansını değerlendirmek amacıyla HOMA-IR skorundan (Homeostasis Model Assessment of Insulin Resistance) faydalanılmıştır. Vaka ve kontrol gruplarına ait hesaplanan HOMA-IR skorları karşılaştırıldığında, her iki grubun ortalama değerleri arasında istatistiksel olarak ileri derecede anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Yapılan analize göre; vaka grubunun ortalama HOMA-IR skoru (5,02 [3,17–7,90]), kontrol grubuna (2,15 [1,74–2,42]) kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur ($p < 0,001$). Ferritin düzeyleri açısından vaka ve kontrol grubundaki bireyler karşılaştırıldığında, vaka grubunun ferritin düzeyi (73,00 [59,80–88,75] ng/mL) kontrol grubuna (55,30 [47,15–73,30] ng/mL) göre anlamlı seviyede yüksek saptandı ($p < 0,001$). Vaka grubunda serum ferritin düzeyiyle; açlık kan şekeri ($r = 0,403$, $p = 0,011$), HbA1c ($r = 0,261$, $p = 0,044$), insülin ($r = 0,134$, $p = 0,046$), HOMA-IR ($r = 0,225$, $p = 0,023$) arasında anlamlı bir ilişki ve pozitif korelasyon tespit edildi. Kötü metabolik kontrollü ($\text{HbA1c} \ge \%7$) hastaların serum ferritin seviyelerinin (80,20 [64,15–97,85]), iyi metabolik kontrollü ($\text{HbA1c} < \%7$) diyabetik hastalara (69,70 [58,57–83,43]) kıyasla istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir ($p = 0,022$). Yapılan analizlere göre; insülin direnci olan ($\text{HOMA-IR} \ge 2,7$) hastaların ($n = 139$) ferritin düzeyleri 76,20 [61,30–89,70] ng/mL iken, insülin direnci olmayan ($\text{HOMA-IR} < 2,7$) hastaların ($n = 16$) ferritin düzeyleri 62,95 [55,48–75,78] ng/mL olarak saptanmıştır ($p = 0,033$). --- Sonuçlar Bu çalışma Tip 2 DM hastalarında artmış serum ferritin düzeylerinin, insülin direnci şiddeti (HOMA-IR) ve bozulmuş glisemik kontrol (HbA1c ve açlık kan şekeri) ile yakın ilişki içinde olduğunu ortaya koymuştur. Kötü metabolik kontrollü ve insülin direnci olan hastalarda ferritin seviyelerinin anlamlı derecede yüksek saptanması, demir birikiminin ve buna sekonder gelişen oksidatif stresin, diyabetin patofizyolojisinde ve ilerlemesinde merkezi bir rol oynadığını göstermektedir. Aile hekimliği pratiği ve birinci basamak sağlık hizmetleri açısından değerlendirildiğinde, serum ferritin düzeyi; Tip 2 DM hastalarında insülin direncinin derinliğini, hücre hasarı riskini ve metabolik kontrolün gidişatını öngörmede kullanılabilecek maliyet-etkin, ulaşılabilir ve oldukça değerli bir biyomarker olma potansiyeli taşımaktadır. Serum ferritininin birinci basamak sağlık hizmetlerinde insülin direncinin, diyabet gelişiminin ve diyabetik komplikasyonların erken öngörülmesinde kullanılabilecek potansiyel bir prognostik belirteç olup olmadığını değerlendirmek için daha geniş örneklem gruplarıyla yapılacak prospektif klinik çalışmalara ihtiyaç vardır.

Özet (Çeviri)

Objective: Type 2 Diabetes Mellitus (Type 2 DM), which has turned into a growing global public health crisis, is a chronic metabolic disease underlain by insulin resistance and pancreatic beta-cell dysfunction that cannot generate an adequate response to this resistance. Current research increasingly reveals that the increase in serum ferritin levels, which reflects total body iron stores, plays an important role in the development of Type 2 DM, insulin resistance, and metabolic syndrome. In the light of all these current literature data, the main objectives of this study planned on patients with Type 2 DM are as follows: 1. To reveal the possible differences in terms of serum ferritin between patients diagnosed with Type 2 DM and healthy individuals, ix 2. To examine in detail the relationship of serum ferritin levels with insulin resistance (HOMA-IR score) and metabolic control parameters (fasting blood glucose, HbA1c, and lipid profile) in Type 2 DM patients, 3. To evaluate whether serum ferritin, a cost-effective and easily accessible test, is a potential prognostic marker that can be used in primary health care services for the early prediction of insulin resistance, diabetes development, and diabetic complications by comparing the ferritin levels of diabetic patients with and without insulin resistance. Materials and Methods: This research was designed as a retrospective case-control study. Within the scope of the study, the records of patients who applied to the Republic of Turkey Ministry of Health Karabuk Training and Research Hospital Family Medicine Polyclinic between October 2024 and October 2025 were retrospectively scanned through the hospital information management system. From the scanned patient records, patients diagnosed with Type 2 DM meeting the inclusion criteria were determined as the“Case Group,”and healthy individuals without any chronic systemic diseases as the“Control Group”. The following biochemical and hematological parameters were retrospectivey recorded and analyzed from the files of the individuals included in the study: Complete blood count, urea, creatinine, electrolytes, AST, ALT, total bilirubin, ALP, GGT, total cholesterol, HDL cholesterol, LDL cholesterol, triglycerides, TSH, CRP, fasting blood glucose, HbA1c, fasting insulin, and ferritin levels. Results: Our study consists of 155 patients diagnosed with Type 2 DM (case group) and a control group of 143 healthy individuals. The ages of those included in the study range from 18 to 65; 142 of them are male (47.7%), and 156 of them are female (52.3%). As expected, the fasting blood glucose values of the diabetic case group (127.00 [116.50-136.00] mg/dL) were found to be statistically significantly higher compared to the healthy control group (89.00 [85.00-93.00] mg/dL) (p<0.001). Similarly, x HbA1c values also showed an obviously significant elevation in the diabetic case group (6.80% [6.60-7.15]) compared to the control group (5.20% [5.10-5.40]) (p<0.001). In the evaluation made in terms of insulin levels; the mean insulin values of the case group (16.90 [12.20-24.45] mIU/L) were found to be statistically significantly higher compared to the healthy control group (9.47 [7.90-10.79] mIU/L) (p<0.001). Within the scope of our research, the HOMA-IR score was utilized to evaluate the insulin resistance of the cases. When the calculated HOMA-IR scores of the case and healthy control groups were compared, a highly significant statistical difference was detected between the mean values of the two groups. According to the analysis; the mean HOMA-IR score of the case group (5.02 [3.17-7.90]) was found to be statistically significantly higher compared to the control group (2.15 [1.74-2.42]) (p<0.001). When individuals in the case and control groups were compared in terms of ferritin levels, the ferritin level of the case group (73.00 [59.80-88.75] ng/mL) was found to be significantly higher than the control group (55.30 [47.15-73.30] ng/mL) (p<0.001). In the case group, a significant and positive correlation was found between the serum ferritin level and fasting blood glucose (r=0.403, p=0.011), HbA1c (r=0.261, p=0.044), insulin (r=0.134, p=0.046), HOMA-IR (r=0.225, p=0.023). The serum ferritin levels (80.20 [64.15–97.85]) of patients with poor metabolic control (HbA1c ≥ 7%) were found to be statistically significantly higher compared to diabetic patients with good metabolic control (HbA1c < 7%) (69.70 [58.57–83.43]) (p=0.022). As a result of the analysis; while the ferritin levels of patients with insulin resistance (HOMA-IR ≥ 2.7) (n=139) were (76.20 [61.30–89.70] ng/mL), the ferritin levels of patients without insulin resistance (HOMA-IR < 2.7) (n=16) were determined as (62.95 [55.48–75.78] ng/mL) (p = 0.033). Conclusion: This study revealed that increased serum ferritin levels in Type 2 DM patients are closely associated with the severity of insulin resistance (HOMA-IR) and xi impaired glycemic control (HbA1c and fasting blood glucose). The detection of significantly higher ferritin levels in patients with poor metabolic control and insulin resistance indicates that iron accumulation and secondary oxidative stress play a central role in the pathophysiology and progression of diabetes. Evaluated in terms of family medicine practice and primary health care services, the serum ferritin level has the potential to be a cost-effective, accessible, and highly valuable biomarker that can be used to predict the depth of insulin resistance, the risk of cell damage, and the course of metabolic control in Type 2 DM patients. Large-scale prospective clinical studies are needed to evaluate whether serum ferritin is a potential prognostic marker that can be used in primary health care for the early prediction of insulin resistance, diabetes development, and diabetic complications.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    669634

    COVİD-19 pandemisi sürecinde bir pandemi hastanesindeki Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların sosyodemografik ve klinik özelliklerinin bir önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırılması

    Comparison of sociodemographic and clinical characteristics of the patients admitted to the family medicine clinic in a pandemic hospital before and after the COVID-19

    FEHMİ ALİBEKİROĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Aile HekimliğiKarabük Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HABİBE İNCİ

  2. Tez No

    653278

    Esansiyel hipertansiyon tanılı hastaların ruhsal bozukluklar ve kişilik bozuklukları açısından değerlendirilmesi

    The assessment of patients with essential hypertension in terms of mental disorders and personality disorders

    TANJU KAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriKarabük Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NEFİSE DEMİR

  3. Tez No

    774913

    Benign paroksismal pozisyonel vertigoda komorbiditeler ve komorbiditelerin rekürrens üzerine etkisi

    Comorbidities with benign paroxismal positional vertigo and the effect of comorbidities on recurrences

    NUR DİLARA ÇETİNKAYA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    Aile HekimliğiKarabük Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SÜHA ERTUĞRUL

  4. Tez No

    945755

    Erişkin bireylerde siberkondri düzeyi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

    Evaluation of knowledge, attitude and behavior levels regarding pre-marital health screening among individuals applying to family health centers

    ELİF MUSELLİM

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Aile HekimliğiSağlık Bakanlığı

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HABİBE İNCİ

  5. Tez No

    967829

    0-6 yaş arası çocuğu olan annelerin ev kazaları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

    Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of mothers with children between 0-6 years of age about home accidents

    BETÜL ŞEYMA YENİAY GÖKDEMİR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Aile HekimliğiKarabük Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HABİBE İNCİ

Geri Dön